Messier 86

Messier 86, Hubble

M86 ve M84 gökadaları gökyüzünde çok yakın konumda bulunur ve Aslan (Leo) takımyıldızının arka bacağındaki Beta Leonis (Denebola) yıldızı ile Başak (Virgo) takımyıldızındaki Vindemiatrix denilen Epsilon Virginis yıldızlarının neredeyse tam ortasında yer alırlar.

Gökcismi Adı: Messier 86
Alternatif Adlandırmalar: M86, NGC 4406
Gökcismi Tipi: Merceksi (S0)
Takımyıldız: Başak (Virgo)
Sağ açıklık: 12 : 26.2 (h:m)
Dik açıklık: +12 : 57 (deg:m)
Uzaklık: 60.000.000 ışık yılı
Görünür Parlaklık: 9.2 (kadir)
Görünür Çap: 7.5×5.5 (arc dakika)

Bu bölgede esasen Başak Süper Kümesi vardır ve bahsettiğimiz galaksilerin dışında 2000 civarında galaksi bulunur. İlk defa görüntülenen kara deliğin bulunduğu M87 gökadası dışında M58, M60, M90, M85, M49 gibi çok bilinen galaksilere de ev sahipliği yapar.

9.2 kadir parlaklık değerine sahip olan M86 ve M84 (10.1 kadir) karanlık gökyüzüne sahip yerlerde dürbünle dahi seçilebilir. Ancak büyütme az olacağından küçük birer leke biçiminde görülebilirler. Küçük bir teleskop ile daha rahat gözlem yapılabilir ancak bu galaksilerin yapıları gereği (eliptik) gözlem aleti ne kadar güçlü olursa olsun detay görebilmek mümkün olmayacaktır.

kaynak: universetoday.com | nasa.gov

Messier 87

Bilim insanları Olay Ufku teleskobuyla ilk defa bir kara deliği görüntülemeyi başardı. Messier 87 galaksisinde gözlenen kara deliği biz amatörlerin görmesi elbette imkansız ancak kara deliğe ev sahipliği yapan ve bu sayede ününü arttıran Messier 87’yi görmek mümkün. Bunun için küçük bir teleskop yeterli.

Gökcismi Adı: Messier 87
Alternatif Adlandırmalar: M87, NGC 4486, Virgo A
Gökcismi Tipi: Tip E1 Eliptik Galaksi
Takımyıldız: Başak (Virgo)
Sağ Açıklık: 12 : 30.8 (h:m)
Dik Açıklık: +12 : 24 (deg:m)
Uzaklık: ~60.000.000 ışık yılı
Görünür Parlaklık: 8.6 (kadir)
Görünür Çap: 7.0 (arc dakika)

M87 ve merkezindeki süper kütleli kara deliğin oluşturduğu jet. Görsel: Hubble.

Gözlem

Virgo A (veya Başak A) olarak da adlandırılan M87 oldukça büyük bir gaksi ancak uzaklığı gözle gözlemi imkansız hale getiriyor. 10×50 dürbünler sadece sönük bir yama olarak gösterebilir. Küçük bir teleskop merkezi birazcık daha parlak, elips biçimli, bulanık bir ışık topu görmenizi sağlar. Eliptik yapısı sebebiyle daha büyük teleskoplarla daha fazla ayrıntı görebilmek mümkün değil. Merkezdeki karadeliğin yarattığı jeti görebilmek için ise fotoğraf ekipmanı kullanmak lazım. Gözlem için en iyi zaman ise mayıs ayı.

M87 Aslan takımyıldızındaki Denebola (Beta Leonis) ile Vindemiatrix (Epsilon Virginis) yıldızlarının neredeyse tam arasında konumlanmış durumda. Teleskobunuzu buraya çevirdikten sonra biraz arama yapmanız gerekebilir.

Yerini tespit ederken gökyüzünde ilk olarak Aslan‘ı bulup daha sonra da arka bacağından aşağı inerek Başak (Virgo) takımyıldızını bulmayı deneyebilirsiniz.

Messier 87’nin gökyüzündeki konumu.

Büyük bir teleskopla baktığınızda bu bölgede çok sayıda sönük galaksi olduğunu görürsünüz. Burası 2.000 civarında galaksiden oluşan Başak Kümesi. Teleskobunuzla bu bölgeyi tararsanız diğerlerine göre oldukça parlak olan ve yumurtaya benzer şekliyle M87 gözünüze çarpacaktır.

Küçük bir teleskopla gözlem yapıyorsanız bu defa sönük galaksileri göremeyeceğinizden M87’yi kolayca ayırt edebileceksiniz.

M87 ve civarındaki diğer galaksiler. Görsel: Wikisky.

Peki neye bakıyoruz?

Messier 87 bir süper dev eliptik galaksi. 53.5 milyon ışık yılı uzağımızda yer alan bu dev 120,000 ışık yılı genişliğiyle kabaca Samanyolu’yla aynı çapta. Ancak Samanyolu gibi disk değil küre biçiminde. Dolayısıyla çok daha büyük.

M87’nin bildiğimiz galaksiler arasında en fazla küresel yıldız kümesine sahip olanı. Samanyolu’nda 150-200 küresel küme varken M87’de ise bu sayı 12 binin üzerinde.

kara delik

Messier 87 çok güçlü bir gamma ışını kaynağı. Bu özelliği 90’lı yılların sonundan beri araştırılıyor. HESS Cherenkov teleskoplarıyla yapılan gözlemler 2006 yılında gamma ışını akımının günler içersinde değişim gösterdiğini açığa çıkardı. Bu güçlü ve değişken gamma ışınımının kaynağı ise 2019 yılında Olay Ufku Teleskobu’nun açığa çıkarıldığı süper kütleli bir kara delik.

M87’nin merkezinde bulunan ve ilk kez görüntülenen kara delik.