18 Ekim

18 Ekim günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık olayları:

320 – Yunan filozof İskenderiyeli Pappus, yeri ve zamanını hesapladığı bir güneş tutulmasını gözlemledi.

1967 – Sovyet sondası Venera 4, Venüs’e ulaştı. Venera 4 başka bir gezegenin atmosferini inceleyen ve başka bir gezegenden Dünya’ya veri göndermeyi başaran ilk uzayaracı oldu. Venüs’ün atmosferi o kadar kalındır ki yüzeyde ezici bir basınç vardır. Sıcaklık ise dünyadan gönderilen elektronik bileşenlerin uzun süre dayanamayacağı kadar yüksektir. Yağmur olarak da saf asit yağışları görülür. Bu çetin görevi başaran uzayaracının ana gövdesi (İng. bus terimi kullanılır) yaklaşık 3.5 metre uzunluğunda ve 383 kg ağırlığındaydı. Bu araç gezegenin yörüngesinde kalıp, yüzeye inen kapsülün gönderdiği verileri alarak Dünya’ya aktarmaktan sorumluydu. Yüzeye inen kapsül ise 300 g kuvvete dayanabilecek kadar sağlam, ayrıca yüksek basınçlı ortamda sıvı veya katı yüzeylere inebilecek biçimde tasarlanmıştı. Atmosfere girdikten sonra hızını düşürmek için paraşüt açılıyor, aynı anda yörüngedeki araçla iletişime geçiyordu.

18 Ekim 1967’de Venüs’e varan Venera 4’ün gezegenin atmosferine girip ölçüm yapan sondasının bir eşi.

1980 – Voyager 1, Satürn’ün renkleri geliştirilmiş bir fotoğrafını çekti. Yakın geçişten 25 gün önce çekilen bu görüntü ultraviyole, yeşil ve mor filtrelerden alınan görüntüler kullanılarak renk zenginleştirilmiş. Merkezdeki büyük mor bulut kuşağı Kuzey Ekvator Kuşağı’dır. Bunun üzerinde, parlak fırtına benzeri özellikler sergileyen Satürn’ün Kuzey Ilıman Kuşağı var. Halkaların altındaki Güney yarımküre, güneş ışığının saçılması ve geometriye bakılması nedeniyle daha mavi görünüyor.

Satürn gezegeni

1989 – Uzay mekiği Atlantis, STS-34 görevi için fırlatıldı. Atlantis yörüngeye Jüpiter’i araştıracak olan Galileo uzayaracını da çıkarttı. Galileo’ya bağlı sonda gezegenin atmosferinin üst katmanına dalış yaptı. Bu sayede hava koşullarının araştırılmasına yardımcı olmak üzere 58 dakika boyunca veri yolladı.

Atlantis uzay mekiğinin kargo bölümünden çıkarılan Galileo uzayaracı.

1993 – Uzay mekiği Columbia STS-58 görevi için fırlatıldı. Mekik yörüngeye ikinci Spacelab Yaşam Bilimleri görevini de taşıdı. Mürettebat kendilerinden ve kemirgenlerden 650’den fazla örnek aldı.

STS-58 mürettebatı.

2002Atlantis uzay mekiği STS-112 görevini tamamlayarak Dünya’ya döndü.

Atlantis ile uzaya çıkan STS-112 mürettebatı.

2019 – NASA astronotları Jessica Meir ve Christina Koch, Uluslararası Uzay İstasyonu’nun dışındaki güç kontrolcülerini değiştirmek için uzay yürüyüşüne çıktılar. Bu, sadece kadınlar oluşan bir ekip tarafından yapılan ilk uzay yürüyüşü oldu.

Jessica Meir ve Christina Koch

18 Ekim günü doğanlar ve ölenler:

1955 – İngiliz fizikçi ve akademisyen Mark Welland doğdu.

Venera 4

Venera 4 başka bir gezegene ulaşıp atmosferiyle ilgili verileri Dünya’ya göndermeyi başaran ilk uzayaracıdır. Sovyetler Birliği tarafından tasarlanıp üretilmiştir. 18 Ekim 1967 tarihinde Venüs gezegenine ulaşmıştır.

Venüs Dünya’nın kız kardeşi olarak anılır. Boyut bakımından gezegenimize oldukça yakın olsa da atmosfer özellikleri bakımından gerçek bir cehennemi andırır.

Venüs’ün atmosferi o kadar kalındır ki yüzeyde ezici bir basınç vardır. Sıcaklık dünyadan gönderilen elektronik bileşenlerin uzun süre dayanamayacağı kadar yüksektir. Yağmur olarak da saf asit yağışları görülür.

Venüs’e ilk defa ulaşıp atmosfer bilgilerini göndermeyi başaran uzayaracının bir eşi müzede sergileniyor.

Bu haliyle tamamen imkansız bir görev alanı olarak görünse de 1967 yılında Sovyetler Birliği’ne ait Venera 4 uzayaracı Venüs’e erişti ve gezegenin yüzeyine dair gözlem verilerini Dünya’ya ulaştırmayı başardı.

Venera 4 uzayaracının yapısı

Uzayaracının ana gövdesi (bus) yaklaşık 3.5 metre uzunluğunda ve 383 kg ağırlığındaydı. Bu araç gezegenin yörüngesinde kalıp, yüzeye inen kapsülün gönderdiği verileri alarak Dünya’ya iletmekten sorumluydu.

Yüzeye inen kapsül ise 300 g kuvvete dayanabilecek kadar sağlam ve yüksek basınçlı ortamda sıvı veya katı yüzeylere inebilecek biçimde tasarlanmıştı. Atmosfere girdikten sonra hızını düşürmek için paraşüt açılıyor, aynı anda yörüngedeki araçla iletişime geçiyordu.

Venera (Rusça Venüs demek) sondası ölçümlerini paraşütle yüzeye doğru inerken yapıp Dünya’ya yolladı. Yüzeye inmeye fırsat bulamayıp basınçtan ötürü çalışamaz duruma geldiğinde yüzeyden 24.96 km yüksekteydi.

Venera 4 tarafından yollanan bilimsel veriler

Çalıştığı süre boyunca sıcaklığı en yüksek 262 santigrad derce olarak ölçtü. Gelen verilerle yapılan hesaplamalar sonucu yüzeydeki sıcaklığın yaklaşık 500 derece, atmosfer basıncının ise Dünya’dakinin 75 katı olduğu çıkarıldı.

Venera’nın gaz analiz cihazı atmosferin %90-95 oranında karbondioksit içerdiğini (+/- 7 hata payıyla) saptadı. Daha önce (Dünya’daki gibi) çoğunluğu oluşturduğu varsayılan azotun ise hiç olmadığı keşfedildi.

İyonlaştırıcı densitometre (yoğunlukölçer) cihazından gelen veriler, yüzeyin 35 ile 52 km üzerindeki bölgede bulutların gezdiğini gösterdi.

Venera 4 görevinin önemini, ismi bugün James Webb Uzay Teleskobu‘na verilen NASA yöneticisi James E. Webb, “herhangi bir ulusun övünç duyabileceği bir başarı” diyerek vurgulamıştı.

kaynak: NASA |