15 Kasım

15 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1966 – Gemini Projesi: programın son görevi olan Gemini 12 Atlantik Okyanusu’na güvenli bir iniş yaptı.

Jim Lovell  ve Buzz Aldrin Gemini 12 kapsülü ile okyanusa indikten sonra çıkarıldıkları gemide mürettebatı selamlarken.

1988 – Sovyetler Birliği’nde geliştirilen uzay mekiği Buran ilk ve son uzay uçuşunu yaptı. Bu aynı zamanda insansız gerçekleştirilen tek mekik görevidir. Buran, Energia roketi ile otonom biçimde yörüngeye çıkıp Dünya’ya geri döndü. Uzaya çıkan beşinci uzay mekiği olan Buran birkaç yıl sonra Sovyetler Birliği’nin dağılması sebebi ile bir daha uçamadı.

Buran uzay mekiği.

1990 – Uzay mekiği Atlantis STS-38 görevi için fırlatıldı.

2017 – Avrupa Güney Gözlemevi’nin (ESO) Şili’deki La Silla’da bulunan gözlemevinde konuşlu HARPS (Yüksek Hassasiyetli Dikey Hız Gezegen Araştırıcısı) ile çalışan bir ekip Ross 128 yıldızının etrafında dolanan, Dünya boyutlarında bir ötegezegen keşfetti. Ross 128b adlı gezegen, suyun sıvı halde bulunabileceği bir yörüngede dolanıyor. Ross 128 yıldız sisteminin bizden uzaklığı ise yaklaşık 11 ışık yılı.

15 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1630 – Alman astronom ve matematikçi Johannes Kepler öldü (d. 1571)
1738 – Alman-İngiliz gökbilimci ve besteci William Herschel doğdu (ö. 1822)
1849 – Amerikalı gökbilimci ve eğitimci Mary E. Byrd doğdu (ö. 1934)
1912 – Estonyalı fizikçi ve akademisyen Harald Keres doğdu (ö. 2010)
1959 – Nobel Ödülü sahibi, İskoç fizikçi ve meteorolog Charles Thomson Rees Wilson öldü (d. 1869)
1967 – Amerikan askeri, pilot ve astronot Michael J. Adams öldü (d. 1930)

12 Kasım

12 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1966 – Bir gün önce Gemini 12 uzayaracı ile yörüngeye çıkan Buzz Aldrin uzay yürüyüşü yaptı. Bu yürüyüşte uzaydaki ilk özçekimi gerçekleştirdi.

Buzz Aldrin, Gemini 12 görevindeki uzay yürüyüşü sırasında.

1980 – NASA’nın Voyager I uzay sondası Satürn’e en yakın konumuna ulaştı ve gezegenin halkalarını görüntüledi.

12 Kasım

1981 – Uzay mekiği Columbia ikinci görevi (STS-2) için fırlatıldı. Böylece uzaya ikinci kez fırlatılan ilk insanlı uzayaracı oldu.

Uzay mekiği Columbia ikinci kez uzaya çıkarken.

2014 – Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Rosetta uzayaracından ayrılan Philae iniş aracı 67P/Churyumov–Gerasimenko kuyrukluyıldızına indi. Böylece bir kuyrukluyıldıza ilk kez iniş yapılmış oldu.

Philae iniş aracının bir canlandırması.

12 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1793 – Fransız gökbilimci, matematikçi ve politikacı, Paris’in ilk Belediye Başkanı Jean Sylvain Bailly öldü (d. 1736)
1842 – Nobel Ödülü sahibi İngiliz fizikçi ve akademisyen John William Strutt doğdu (ö. 1919)
1916 – Amerikalı gökbilimci, matematikçi ve yazar Percival Lowell öldü (d. 1855)
2013 – Polonyalı gökbilimci ve akademisyen Konrad Rudnicki öldü (d. 1926)
2013 – Rus mühendis ve astronot Aleksandr Serebrov öldü (d. 1944)

11 Kasım

11 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1966 – NASA Gemini 12’yi fırlattı. Gemini programının bu son uzayaracı yörüngeye Jim Lovell (komutan) ve Buzz Aldrin’i (pilot) çıkarttı. Ay’da yürüyen ilk iki insandan biri olan Aldrin bu görevde uzaydaki ilk selfiyi çekti.

1982 – Uzay mekiği Columbia beşinci uzay mekiği görevi (STS-5) için fırlatıldı. Bu fırlatma aynı zamanda mekikle beraber uzaya bir iletişim uydusunun taşındığı ilk görev oldu. Bu yönüyle STS-5 ilk “operasyonel” mekik görevi sayılıyor. Mekik beş günlük görevinin sonunda 16 Kasım günü Dünya’ya geri döndü.

2007Delta IV-Heavy roketi ikinci (ve ilk gece) fırlatmasında yörüngeye DSP-23 adlı Amerikan savunma uydusunu taşıdı.

Delta IV – Heavy roketi tüm ihtişamıyla yükselirken. 📷: @LaunchPhoto

2017 – Türk girişimci çift Eren Özmen ve Fatih Özmen tarafından yönetilen Sierra Nevada Corporation tarafından geliştirilen yeni nesil uzay mekiği Dream Chaser düşme testinden başarıyla geçti.

ISS’e kargo ve mürettebat taşıması planlanan Dream Chaser adlı mekik.

11 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1914 – Amerikalı gökbilimci, optikçi ve akademisyen James Gilbert Baker doğdu (ö. 2005)
1930 – Amerikalı fizikçi ve matematikçi Hugh Everett doğdu (ö. 1982)
1930 – Amerikalı fizikçi ve akademisyen Mildred Dresselhaus doğdu (ö. 2017)
1933 – Amerikalı astronot Ronald Evans doğdu (ö. 1990) Ay’a uçan ama iniş yapmayan 12 insandan biri olan Evans, Ay yörüngesinde yalnız başına kalan son kişiydi. Toplam 148 saatlik rekor süre ile Ay yörüngesinde en çok zaman geçiren insan oldu.

Ronald Evans

1958 – Litvanyalı astronom ve astrofizikçi Kazimieras Černis doğdu

7 Kasım

7 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1910 – İlk hava taşımacılığı sevkiyatı Wright kardeşler tarafından mağaza sahibi Max Moorehouse için, ABD’nin Ohio eyaletindeki Dayton şehrinden Columbus şehrine gerçekleştirildi. Wright Model B uçağını uçuran pilot Philip Parmalee (uçak yeni icat edilmiş, sen ne ara pilot oldun?) on top kumaş taşıdı.

1963 – Apollo programında Fırlatma Kurtarma Sistemi’nin (Launch Escape System – LES) ilk ayrılma testi başarıyla gerçekleştirildi. Bu tarz sistemler insanlı uzay uçuşlarında, fırlatma sırasında ortaya çıkabilecek tehlikeli durumlarda, mürettebatı taşıyan kapsülün roketin geri kalanından ayrılarak hızla uzaklaşmasını ve yere güvenli biçimde inmesini sağlıyor.

1974 – Concorde 001, İngiltere Fairford’dan, ABD, Maine, Bangor’a 2 saat 56 dakikalık rekor sürede uçtu. Bu uçuşla Concorde, Atlas okyanusunu doğu-batı kıyıları arasında en hızlı aşan ticari uçak ünvanını kazandı.

Concorde 001

1996 – Mars Global Surveyor fırlatıldı. NASA ve JPL tarafından geliştirilen uzayaracı Mars’ın iyonosferinden yüzeyine kadar küresel haritasının çıkarılmasını amaçlıyordu ve 9 yıl boyunca görevini yerine getirdi. Mars Global Surveyor daha geniş kapsamlı Mars Keşif Programı’nın bir bölümünü oluşturuyordu. Elde ettiği yüzey verileri Mars gezginlerinin ineceği noktaların belirlenmesinde ve gezgin görevleri sırasında kullanıldı. 2 Kasım 2006’da komutlara yanıt vermeyen uzayaracından en son güvenli moda girdiğini bildiren bir mesaj alındı ancak tüm çabalara rağmen tekrar kontrol sağlanamadı.

2007 – Uzay mekiği Discovery dünyaya döndü. STS-120 görevi kapsamında mekik ile yörüngeye çıkan astronotlar uzayda 16 gün geçirdiler [ESA space history]. İnşaatı devam eden Uzay İstasyonu’nun Harmony modülü, daha sonra monte edilmek üzere ISS’e çıkartıldı.

Discovery uzay mekiği iniş sırasında.

7 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1867 – Nobel Ödülü sahibi, Polonyalı kimyager ve fizikçi Marie Curie doğdu (ö. 1934)
1878 – Avusturyalı-İngiliz fizikçi ve akademisyen Lise Meitner doğdu (ö. 1968)
1888 – Nobel Ödülü sahibi, Hintli fizikçi ve akademisyen C. V. Raman doğdu (ö. 1970) Raman, ışığın saçılması üzerine çalışmaları ve “Raman etkisi” keşfiyle bu ödüle layık görüldü. Raman, Nobel ödülü kazanan ‘beyaz’ olmayan ilk kişi ve ilk Asyalı ve Hintli oldu.

C. V. Raman

1915 – Amerikalı astrofizikçi ve akademisyen Philip Morrison doğdu (ö. 2005)
1951 – Yeni Zelandalı astronom ve akademisyen Gerard F. Gilmore doğdu

6 Kasım

6 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

447 – Konstantinopolis şiddetli bir deprem ile sarsıldı. Ağır hasar alan şehirde binlerce insan enkaz altında kaldı ve ardından kıtlık ve salgın baş gösterdi. Depremde surların büyük kısmı da yıkıldı, burçlardan 57’si çöktü. Bu tarz depremlerin sonucunda Vordonisi adası sulara gömülecekti.

1958 – NASA Araştırma Test Pilotu John B. (Jack) McKay, Bell X-1E 46-063’te X-1 roket uçak serisinin son uçuşunu yaptı. Program on iki yıl önce başlatılmıştı.

1966 – NASA, Lunar Orbiter 2 uzayaracını fırlattı. Ay yörüngesinde görev yapan bu uydu, iniş yapılabilecek bölgeleri tespit için kullanıldı. Elde edilen veriler daha sonra Surveyor ve Apollo görevlerinde kullanılacaktı. [via Ron Eisele]

1980 – Satürn, Voyager 1 uzay sondası tarafından 5.3 milyon km uzaktan gözlemlendi.

1985Challenger uzay mekiği dünyaya döndü. STS-61-A göreviyle uzaya 8 astronot çıkmıştı. Bu görev, aynı uzayaracı ile uzaya çıkıp geri dönen en kalabalık mürettebat rekorunu elinde bulunduruyor.

Challenger uzay mekiği ile STS-61-A görevine katılan astronotlar, görev sonrasında mekikten çıkarken görülüyor.

2015 – Astronotlar, Kjell Lindgren ve Scott Kelly, Uluslararası Uzay İstasyonu’nda 7 saat 48 dakikalık bir uzay yürüyüşü gerçekleştirdi. İkili P6 kirişindeki soğutma sistemini esas konfigürasyonuna getirip, birincil ve yedek radyatör dizilerindeki soğutucu olarak kullanılan amonyum seviyesini normal haline getirdiler.

6 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1656 – Fransız matematikçi, astrolog ve astronom Jean-Baptiste Morin öldü (d. 1583)
2017 – Amerikan deniz subayı, havacı, test pilotu ve NASA astronotu Richard F. Gordon Jr. öldü (d. 1929)
1932 – Nobel Ödülü sahibi, Belçikalı fizikçi ve akademisyen François Englert doğdu.