12 Nisan

12 Nisan günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1961 – Sovyetler Birliği kozmonotu, 27 yaşındaki Yuri Gagarin Vostok-1 uzayaracı ile Dünya’nın yörüngesinde dönen ilk insan oldu. Gagarin’in uzay seyahati 108 dakika sürdü.

Gagarin’i uzaya çıkaran Vostok-1 uzayaracı Sovyet R-7 Semyorka kıtalararası balistik füzesinin uzay görevleri için modifiye edilmiş haliydi. İlk uydu ve ilk insanlı görev gibi birçok ilkin gerçekleştirilmesini sağladı.

Yuri Gagarin’in uzaydan dönüşünün sonrasında çekilmiş ilk fotoğrafı. Fotoğrafta Gagarin’in indiği kırsal Saratov bölgesinin yerli halkının ilgisi görülüyor.

Bu büyük olay 2001 yılından beri Yuri Gecesi (Yuri’s Night) olarak dünyanın farklı şehirlerinde pek çok etkinlikle kutlanıyor.

1981 – NASA ilk uzay mekiğini (Columbia) fırlattı. Bu ilk uçuşun komutanı deneyimli astronot John Young’dı. Bob Crippen ise pilot koltuğundaydı [wiki]. Mekiğin ana yakıt tankı bu görevde beyaza boyalıydı. Daha sonraları ağırlıktan tasarruf etmek amacıyla boyamaktan vazgeçtiler ve o çok bilindik turuncu renk hafızalara kazındı.

12 Nisan günü doğanlar ve ölenler:

11 Nisan

11 Nisan günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1970Apollo 13 fırlatıldı. NASA’nın Ay’a insanlı inişleri kapsayan Apollo programının üçüncü insanlı Ay görevi olması planlanan Apollo 13, uzayaracının servis modülünde gerçekleşen patlamayla bir ölüm kalım savaşına dönüştü. Servis modülündeki oksijen tankında meydana gelen patlama, yakıt, astronotlar için su ve oksijen sağlama görevini üstlenen ekipmanın kaybı anlamına geliyordu. Çare olarak Ay modülü Aquarius’u bir cankurtaran filikası gibi kullandılar.

1984 – Uzay mekiği astronotları George Nelson ve James Van Hoften, uzayda gerçekleştirilen ilk uydu tamir operasyonunu tamamladılar. İkili, arızalı Solar Maximum uydusunu onarmak için mekiğin kargo bölümüne aldı. Solar Maximum uydusu güneş püskürmelerini incelemek amacıyla 14 Şubat 1980 tarihinde fırlatılmıştı [wiki]. Uzaydaki tamir operasyonu sayesinde yıllarca daha görevini sürdüren Solar Max, nihayet 2 Aralık 1989’da atmosfere girdi.

11 Nisan günü doğanlar ve ölenler:

1626 – Ragusan matematikçi ve fizikçi Marino Ghetaldi öldü (d. 1568)
1798 – İtalyan fizikçi ve akademisyen Macedonio Melloni doğdu (ö. 1854)
1862 – Amerikalı gökbilimci ve akademisyen William Wallace Campbell doğdu (ö. 1938)
1879 – Estonyalı-Alman gökbilimci ve gözlükçü Bernhard Schmidt doğdu (ö. 1935)
1926 – Estonyalı fizikçi ve akademisyen Karl Rebane doğdu (ö. 2007)
1942 – Rus albay, pilot ve astronot Anatoly Berezovoy doğdu (ö. 2014)
1947 – Ukraynalı-Rus fizikçi ve akademisyen Lev Bulat doğdu (ö. 2016)
1962 – Japon fizikçi ve akademisyen Ukichiro Nakaya öldü (d. 1900)
2003 – İngiliz-Amerikan jeofizikçi ve işadamı, Texas Instruments’ın kurucusu Cecil Howard Green öldü (d. 1900)

3 Şubat

3 Şubat günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1966 – Sovyetler Birliği’nin Luna 9 sondası, Ay’a yumuşak iniş yapmayı başaran ve Ay yüzeyinden fotoğraf çeken ilk uzayaracı oldu. Oceanus Procellarum bölgesine inen bu uzay aracı üç gün boyunca Dünya’ya sinyal gönderdi, radyasyon seviyelerini ölçtü ve yüzey fotoğrafları gönderdi. Luna 9 ilk başta OKB-1 tarafından tasarlandı fakat sonradan, OKB-1’in başka görevlerle çok yoğun olması sebebiyle, Lavochkin tasarım bürosuna transfer edildi. Tasarımcısı Sergey Korolev ne yazık ki ölümünden yarım ay kadar sonra gerçekleşen inişe şahit olamadı.

Luna 9 kamerasından Ay yüzeyi. via ianridpath.com
Luna 9

1994 – Uzay Mekiği programı: Bir Amerikan uzay mekiğiyle yolculuk edecek ilk Rus kozmonot olan Sergei Krikalev’i taşıyan STS-60 fırlatıldı.

1995 – Uzay Mekiği programı: Discovery uzay mekiği STS-63 görevi için fırlatıldı. STS-63 görevi, ABD-Rus ortaklığındaki Mekik/Mir Programı’nın ikinci göreviydi.

Bu görevde pilotluk yapan Amerikalı astronot Eileen Collins, ilk kadın uzay mekiği pilotu ünvanı aldı. Collins, 1999 yılında Columbia ile uzaya mekik komutanı olarak çıkacaktı.

Eileen Collins
Eileen Collins

2006SuitSat (elbise-uydu) olarak bilinen boş bir uzay elbisesi uzay boşluğuna salındı. Bu eski uzay elbisesi dünyanın dört bir yanından bilim insanları ve öğrencilerinden önceden kaydedilmiş mesajları sürekli olarak yayınlacak bir radyo vericisi ile donatılmıştı. Keşif 12 komutanı NASA’dan Bill McArthur ve bir Roscosmos kozmonotu olan uçuş mühendisi Valery Tokarev, eski Rus yapımı Orlan uzay giysisini bir deney olarak Uzay İstasyonu’ndan attılar.

3 Şubat 2006’da uzay boşluğuna bırakılan SuitSat.

3 Şubat günü doğanlar ve ölenler:

1862 – Fransız fizikçi, astronom ve matematikçi Jean-Baptiste Biot öldü (d. 1774)
1958 – Amerikalı komutan, pilot ve astronot Joe F. Edwards, Jr. doğdu.
1975 – Amerikalı fizikçi ve mühendis William D. Coolidge öldü (d. 1873)
1985 – Amerikalı fizikçi ve akademisyen Frank Oppenheimer öldü (d. 1912)

1 Şubat

1 Şubat günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1950 – Mikoyan-Gurevich MiG-17 prototipi ilk uçuşunu yaptı. Sovyetler Birliği tarafından geliştirilen, yüksek ses-altı hıza ulaşabilen bir savaş uçağı olan MiG-17 ilk kez İkinci Tayvan Boğazı Krizi sırasında çatışma sahasında görülecekti. Daha sonrasında Vietnam ordusu tarafından ABD’ye karşı kullanılacaktı.

2003 – NASA’nın Columbia (OV-102) uzay mekiği, altında yer alan bir termal tuğlanın fırlatma sırasında zarar görmesi nedeniyle, atmosfere girişinde yanarak parçalandı. Mekiğin yedi kişilik mürettebatı (sayfanın altında) hayatını kaybetti. Facia sonrasında bir süre uzay mekiği fırlatması yapılamadı. Uçuşa geri döndüklerinde, uzaya çıkan mekiklerin termal tuğlaları buluşma baş-kıç (pitch) manevrası ile uluslararası uzay istasyonu mürettebatınca kontrol edilmeye başlanacaktı. Columbia, Amerikan uzay mekiği filosunun ilk üyesiydi olarak kendisinin ve uzay mekiklerinin ilk uçuşunu (STS-1) 12 Nisan 1981 günü gerçekleştirdi. Son fırlatmasını (STS-107) 16 Ocak günü yaptı.

1 Şubat günü doğanlar ve ölenler:

1903 – Anglo-İrlandalı fizikçi, matematikçi ve politikacı Sir George Stokes öldü (d. 1819)
1905 – Nobel Ödülü sahibi, İtalyan-Amerikalı fizikçi ve akademisyen Emilio G. Segrè doğdu (ö. 1989)
1928 – Galli fizikçi ve akademisyen Sam Edwards doğdu (ö. 2015)
1939 – Avusturyalı fizikçi, yazar ve akademisyen Fritjof Capra doğdu.
1958 – Nobel Ödülü sahibi, Amerikalı fizikçi ve akademisyen Clinton Davisson öldü (d. 1888)
1961 – Amerikalı mühendis ve astronot Daniel M. Tani doğdu.
1976 – Nobel Ödülü sahibi, Alman fizikçi ve akademisyen Werner Heisenberg öldü (d. 1901)

1 Şubat 2003 günü hayatını kaybeden Uzay Mekiği Columbia mürettebatı, soldan-sağa: Brown, Husband, Clark, Chawla, Anderson, McCool, Ramon
1 Şubat 2003 günü hayatını kaybeden Uzay Mekiği Columbia mürettebatı, soldan-sağa: Brown, Husband, Clark, Chawla, Anderson, McCool, Ramon

2003 – Uzay Mekiği Columbia mürettebatı:
Michael P. Anderson, Amerikan albay, pilot ve astronot (d. 1959)
David M. Brown, Amerikalı kaptan, pilot ve astronot (d. 1956)
Kalpana Chawla, Hintli-Amerikalı mühendis ve astronot (d. 1961)
Laurel Clark, Amerikalı kaptan, cerrah ve astronot (d. 1961)
Rick Husband, Amerikan albay, pilot ve astronot (d. 1957). Uluslararası Uzay İstasyonu’nun (ISS) ilk mürettebat üyelerinden birisi olan Husband, ikinci ISS görevi sonunda hayatını kaybetti.
William C. McCool, Amerikalı komutan, pilot ve astronot (d. 1961)
Ilan Ramon, İsrailli albay, pilot ve astronot (d. 1954)

13 Ocak

İlk radyo yayınının reklamı

13 Ocak günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1910 – Kamuya yönelik ilk radyo yayını New York City’de yapıldı. Metropolitan Opera House’da, De Forest Radio Laboratuvarı tarafından yapılan bu yayında Enrico Caruso ve diğer Metropolitan Opera yıldızları yer aldı. Günün mikrofon teknolojisi sebebiyle yayın pek başarılı olamasa da Dünya çapında radyo yayınının başlangıcı oldu.
O gün pek az noktadan dinlenebilen bu yayın bugün, 111 ışık yılı uzakta, çevresinde dönen ötegezegenlerden biri yaşanabilir bölgedeki bir süper Dünya olan, Aslan takımyıldızındaki K2-18 yıldızına ulaştı. Kim bilir…

1993 –Uzay mekiği Endeavour STS-54 görevi için fırlatıldı.

Endeavour’ın taşıdığı TDRS-F uydusu yörüngeye bırakılıyor.

13 Ocak günü doğanlar ve ölenler:


1845 – Fransız gökbilimci ve akademisyen Félix Tisserand doğdu (ö. 1896)
1864 – Nobel Ödülü sahibi, Alman fizikçi ve akademisyen Wilhelm Wien doğdu (ö. 1928)
1906 – Rus fizikçi ve akademisyen Alexander Stepanovich Popov öldü (d. 1859)
1924 – Alman fizikçi ve akademisyen Georg Hermann Quincke öldü (d. 1834)
1934 – Fransız fizikçi ve kimyager Paul Ulrich Villard öldü (d. 1860)

1946 – Türk fizikçi ve akademisyen Ordal Demokan doğdu (ö. 2004). 1970 yılında Yardımcı Doçent Doktor olarak ODTÜ Fizik Bölümünde çalışmaya başlayan Demokan, 1972 yılında Plazma Fiziği Laboratuvarı’nı kurarak ODTÜ’nün bu alandaki çalışmalarını başlattı. 1976 yılında Doçentlik ünvanını kazandı. 1978-1979 yılları arasına TAEK’nda (Türkiye Atom Enerjisi Kurumu) Plazma ve Lazer Bölümü Başkanlığı görevini yürüttü. 1979-1981 yılları arasına Jülich Araştırma Merkezi’nin Plazma Fiziği Enstitüsünde misafir profesörlük yaptı. Burda TEXTOR Tokamak Deneyi üzerinde çalıştı. Türkiye’de yeni kurulan Gazi Üniversitesi’nde çalışmaya başladı. 1983 yılında bu üniversitenin Elektrik ve Elektronik Bölümü Başkanlığı görevini yürüten Demokan, 1984 yılında ODTÜ Fizik Bölümü’ne geri dönen Demokan, 1984-1985 yıllarında Fizik Bölümü Başkan Yardımcılığı görevini sürdürdü. 1988 yılında Profesörlük titrini kazandı. [ek kaynak: kimkimdir]
29 Ekim 2004 günü aşırı hız yapan, ehliyetsiz bir sürücünün sebep olduğu kazada hayatını kaybetti.

via: fizikciler.info.tr

1949 – Hintli komutan, pilot ve astronot Rakesh Sharma doğdu.
1960 – Nobel Ödülü sahibi, Amerikalı fizikçi ve kimyager Eric Betzig.