Analemma

Yunanistan’da bulunan antik Corinth şehrindeki Apollon tapınağı üzerinde analemma.
Telif: Anthony Ayiomamitis

Eğer her gün aynı saatte güneşi fotoğraflarsanız, güneşin gökyüzündeki konumunun sabit kalmadığını farkedersiniz. Yıldızımız gökyüzünde bozuk bir ‘8’ çizer. Gökbilimde bir gök cisminin diğer bir gök cisminden gözlendiğinde, günün belli anındaki konumunun hareketini gösteren eğri analemma olarak adlandırmaktadır. Türkçesi günizi olarak da geçmekte.

Güneş’in analemmasının bu şekli almasındaki etkenler Dünya yörüngesinin elips şekli ve Dünya’nın eksen eğikliğidir. Bu etkenler değiştiği için farklı gezegenlerde analemmanın şekli de farklı olur.

Güneş Mars gökyüzünde bu şekilde bir analemma çizer.

Analemma yakalamak neden zordur?

Analemma çekmek oldukça zordur. Çünkü tek seferde yakalayabileceğiniz bir olay değil. Yıl içersinde 30 – 50 gün çekim yapmanız gerekir. Daha sonra bu çekimler bilgisayarla birleştirilmeli.

En üstte fotoğrafını gördüğünüz Anthony Ayiomamitis, analog (filmli) makina kullanmış. Önce güneşten gelecek aşırı ışığı kesmek için bir filtre kullanarak güneşin gökyüzündeki hareketlerini yakalamış. Tabii bu yıl boyunca, günün hep aynı vaktinde, aynı noktadan, aynı pozisyonda çekim yaparak mümkün oluyor! Filtre harabelerden gelen ışığı da engellediğinden onlar bu çekimlerde filme yansımıyor. Daha sonra antik harabeleri filtre olmadan ve güneş gökyüzünde değilken çekmiş. Meşakatli bir iş ancak hakkını veriyor.

Tutulemma: güneş tutulmalı analemma

Aşağıda gördüğünüz resim ise Türkiye’den bir astrofotoğrafçının, Tunç Tezel’in kardeşi Cenk Erim Tezel ile beraber çektiği düzünelerce görüntünün birleştirilmesiyle oluşturulmuş 2006 analemması. Bu analemmanın dikkat çekici farkı elbette güneş tutulmasını da içermesi. Resmin sağ altında Venüs parlamakta.

Telif: Tunç Tezen & Cenk Erim Tezel

Tunç Tezel bu analemmayı ‘tutulemma’ olarak adlandırmış.  Bu kelimeyi, analemma ve tutulma kelimelerinin birleşimiyle, kendisi icat ettmiş.

kaynaksolar-center.stanford.edu | spaceweather.com |

2011’in en iyi astronomi fotoğrafları

Tebrikler Tunç Tezel!

Royal Observatory (Kraliyet Gözlemevi) Sky at Night dergisi ve ünlü fotoğraf paylaşım sitesi Flickr desteği ile 2011 yılının en iyi astrofotoğrafçılarını belirledi. ‘Dünya ve Uzay’, ‘Güneş Sistemimiz’, ‘Derin Uzay’, ‘Genç Astronomi Fotorafçısı’ ve ‘Özel Ödüller’ adı altındaki farklı dallarda toplam 24 astrofotoğrafçı ödül kazandı. Listede Galactic Paradise (gökada cenneti) dalında birinci gelen Tunç Tezel de var.

Tezel, ödül kazandığı fotoğrafı, 11 Temmuz 2010’daki tam güneş tutulmasını görmek için gittiği Cook Adaları’na bağlı Mangaia’nın batı sahilindeki Oneroa köyünde kaldığında çekmiş. Fotoğrafta, tropikal güney gökyüzündeki Samanyolu’nun milyarlarca yıldızdan oluşan disk şekili görünmekte:

Tunç Tezel

Damian Peach ise aşağıdaki fotoğrafla hem “Güneş Sistemimiz” kategorisin hem de genelde 2011 yılının en iyi astrofotoğrafçısı seçilmiş. Jüpiter’in iki yanında uyduları İo ve Ganymede görülüyor.

Damian Peach's image: jupiter io ganymede

Yarışmacı adayları bu sene geçen seneye göre iki kat artış göstermiş. Jüri üyelerinden Will Gater seçim yapmakta zorlandıklarını söylüyor. bu yıl geçen seneki başvuruların iki katı kadar aday olduğunu ve . Geri kalan 24 başarılı çekimi bu adreste inceleyebilirsiniz. Ayrıca Yılın Astronomi Fotoğrafçısı 2011 adlı sergi, Londra’daki Kraliyet Gözlemevi’nde 12 Şubat’a kadar devam edecek.