4 Ekim

4 Ekim günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık olayları:

1957: Sputnik 1 Dünya yörüngesine çıkarak ilk insan yapımı uydu oldu. Sovyetler’in nükleer başlıklarını fırlatmak amacıyla tasarlanan R-7 roketi, Rusça’da uydu / yoldaş anlamına gelen Sputnik’i (Спутник) uzaya fırlatmak için kullanılıdı. 41 uydudan oluşan Sputnik serisinin ilk uydusu olan Sputnik 1 , insan yapımı ilk uydu ve uzay çağının başlangıcı olarak tarihteki yerini alırken, dünyaya yalnızca “bip” sinyalleri yollayabiliyordu. Yörüngede üç hafta boyunca bu monoton fakat fevkalade yayınını sürdürdü.

1991: Antarktika Antlaşması Çevre Koruma Protokolü imzaya açıldı. Madrid Protokolü olarak da anılan metinde Antarktika çevresi ile bağlı ve ilgili ekosistemlerin korunmasını öngörmekte; Antarktika’yı, huzur, barış ve bilime tahsis edilmiş doğal rezerv olarak belirlemektedir.

2004: SpaceShipOne, özel sektörce gerçekleştirilen ilk uzay uçuşu sebebiyle Ansari X Prize’ı kazandı. Virgin Galactic şirketin tasarlayıp ürettiği SpaceShipOne (UzayGemisiBir), 21 Haziran 2004’te ilk defa devlete bağlı olmayan insanlı yörünge altı görevi gerçekleştirmişti. Araç 1 Kasım 2014 günü bir test uçuşu sırasında havada patladı.

4 Ekim günü doğanlar ve ölenler:

1562 – Christen Sørensen Longomontanus, Danimarkalı gökbilimci ve yazar (ö. 1647)
1903 – Amerikalı fizikçi ve akademisyen John Vincent Atanasoff, Atanasoff – Berry bilgisayarını icat etti (ö. 1995)
1916 – Vitaly Ginzburg, Rus fizikçi ve akademisyen, Nobel Ödülü sahibi (ö. 2009)
1938 – Kurt Wüthrich, İsviçreli kimyager ve biyofizikçi, Nobel Ödülü sahibi.

Max Planck, 1933.

1947 – Nobel Ödülü sahibi Alman teorik fizikçi ve akademisyen Max Planck 4 Ekim 1947 günü öldü. (d. 1858). Kuantum teorisini ortaya çıkaran kişi olduğu için kendisine 1918’de Nobel Fizik Ödülü’ü verildi. Albert Einstein’ın görelilik teorisinin uzay ve zaman anlayışımızda devrim yaratması gibi, bu teori de atomik ve atom altı süreçler anlayışımızda devrim yarattı. İkisi, 20. yüzyıl fiziğinin temel teorilerini oluşturdular ki her iki teori de modern yaşamın her yönünü etkileyen endüstriyel ve askeri uygulamaların ortaya çıkmasının yolunu açtı.


2004 – Gordon Cooper, Amerikalı albay, mühendis ve astronot (d. 1927)

Dünya Uzay Haftası (4-10 Ekim)

Her yıl 4 – 10 Ekim tarihleri Dünya Uzay Haftası olarak kutlanmakta. Dünyadaki en geniş çaplı uzay etkinliği olan uzay haftası önemli olayların yıldönümü olduğu için seçildi:

4 Ekim 1957: İlk yapay uydu Sputnik 1 Sovyetler Birliği’nden fırlatıldı, uzay araştırmaları başladı.

10 Ekim 1967: Dış Uzay Anlaşması imzalandı.*

Birleşmiş Milletler tarafından 1999 yılında ilan edilen hafta bu yıl 80’den fazla ülkede binlerce etkinlikle kutlanacak. 2019 yılının teması “Ay: Yıldızlara Açılan Kapı” olarak belirlendi.

* Anlaşmanın resmi adı Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dâhil, Uzayın Keşif ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Yöneten İlkeler Hakkında Anlaşması (Treaty on Principles Governing the Activities of States in the Exploration and Use of Outer Space, including the Moon and Other Celestial Bodies)

Dünya Uzay Haftası etkinlikleri

İstanbul Üniversitesi’nin Beyazıt kampüsünde, Araş. Gör. Süleyman Fişek’in “Uzay Araştırmaları Tarihi” sunumu olacak.

Dünya çapında binlerce etkinlikten elbette ülkemiz de nasibini alacak. 4 Ekim günü saat 17.30’da, gelen yoğun talep doğrultusunda, halka açık olarak İstanbul Üniversitesi Amatör Astronomlar Kulübü, Uzay Teknolojileri Kulübü ile beraber bir etkinlik düzenleyecek.

İstanbul Üniversitesi’nin Beyazıt kampüsündeki Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü binasında, Araş. Gör. Süleyman Fişek Uzay Araştırmaları Tarihi sunumu yapacak. Sonrasında hava durumuna göre teleskop gözlemi olur.

Dünya Uzay Haftası için değerlendirilebilecek diğer bir etkinliği Ali Kuşçu Uzay Evi düzenliyor. Burada 9 Ekim Çarşamba günü teleskoplarla gece gözlemi olacak. 19:00-22:00 saatleri arasında gerçekleşecek etkinlikte Türk Astronomi Derneği Genel Sekreteri Dr. Sinan Aliş de sunum yapacak. Ali Kuşçu Uzay Evi Eyüp Sultan ilçesinde bulunuyor. Daha fazla detay için etkinlik sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Dünya Uzay Haftası kapsamında olmasa da Ekim ayı içersinde ilginizi çekebilecek bir de gözlem kampı bulunuyor. Kozmik Anafor platformu ile Bilim Ne Güzel Lan ve Ahan da Fotoğraf, 26-29 Ekim tarihlerinde Antalya’da Astro Trek Kampı düzenleyecekler.

Fotoğrafçılık, astrofotoğrafçılık, çizgi film eğitimleri ve atölyeleri içeren, teleskopla gözlem, yürüyüş gibi aksiyonlar bulabileceğiniz Astro Trek bir çadır kampı etkinliği. Tarihi sebebiyle kışa girmeden, Ay’sız gecelerde son Samanyolu gözlemini yapmak isteyenleri cezbedebilir. Detaylar burada.