Elon Musk darbe destekçisi mi?

Son yıllarda SpaceX ve Tesla şirketi ile ön plana çıkan milyarder Elon Musk geçtiğimiz günlerde twitter’daki bir kullanıcıyla girdiği dialogda ABD’nin organize ettiği darbelere açık biçimde destek verdi.

“İnsanların yararına olmayan şeyin ne olduğunu biliyor musunuz? ABD hükümeti Bolivya’daki Evo Morales’e oradaki lityumu alabilmen için darbe düzenledi.” diyen kullanıcı karşısında Elon Musk’ın yanıtı “İstediğimiz herkese darbe yapacağız! Buna alışın” oldu.

SpaceX’in Falcon Heavy roketi testinde Mars yörüngesine gönderilen Tesla Roadster model elektrikli otomobil; Musk’ın eski arabası.

Elon Musk’ın Tesla şirketinin ürettiği gibi elektrikli araçların bataryalarını ve üretmek için lityum madeni kullanılmakta. Dünya’daki lityumun çok büyük kısmı Bolivya, Arjantin ve Şili’de bulunmakta ve bunlar arasında Bolivya başı çekmekte. Evo Morales yönetimi diğer doğal kaynaklarda olduğu gibi lityum madenlerini de kamulaştırmıştı. Ülkede geçtiğimiz yılın sonunda ABD destekli bir darbe düzenlendi. Darbe sırasında da Musk’ın destekleyici tvitleri olmuştu.

Öte yandan söz konusu diyalog Musk’ın ABD’de açıklanan son ekonomik paketi eleştirdiği tvit altında gerçekleşti. Milyonlarca Amerikalıya haftada 600 dolar ödenmesi yerine sadece tüketicilere doğrudan ödeme desteği yapılmasını savunan milyarderi senatör Bernie Sanders “Bu ne ikiyüzlülük. Elon Musk, vergi ödeyenlerden milyarlarca dolar elde etti. Şimdi işini kaybeden 30 milyon Amerikalının işsizlik maaşı olarak haftada 600 dolar almasını durdurmaya çalışıyor. Bu sırada kendi serveti dört ayda 46,7 milyar dolar yükseldi. Zavallı” ifadeleriyle eleştirdi.

kaynak: gazetemanifesto.com

Crew Dragon fırlatmasının zaman çizelgesi

SpaceX’in geliştirdiği ve Crew Dragon kapsülünün fırlatmadan 5 saat önce başlayan hazırlıklardan, 19 saat sonra uzay istasyonuna kenetlenmeye kadar olan zaman çizelgesi:

-4:59:59Crew Dragon kapsülü atalet ölçme birimleri fırlatma için yapılandırılır.
-4:30:00Manevra ve ayrılma motoru Superdraco uçuş için basınçlandırılır.
-4:15:00Mürettabat kıyafetlerini giymeden önce hava raporunu alır
-4:05:00Mürettebat SpaceX’e transfer olur.
Bu, NASA astronotlarının fırlatmada SpaceX sorumluluğuna geçtiği bir formalite.
-4:00:00Mürettebat uzay kıyafetlerini giyer.
Kennedy Uzay Merkezi’ndeki Neil Armstrong Operasyonlar ve Kontrol Binası’ndaki astronotlar 38 dakikada hazırlanırlar.
-3:22:00Hazırlandıkları binadan çıkan astronotların Tesla ModelX mürettebat taşıma arabalarıyla Crew Dragon’a yolculukları başlar.
-3:15:0013.6km uzaktaki fırlatma rampası, Kompleks 39A’a varırlar.
Maksimum güvenlik için trafik olmayan yolda saatte 40km hızla ilerlediklerinden yolculuk biraz uzun sürüyor.
-2:40:00Astronotlar Mürettebat Geçiş Kolu (Crew Access Arm) üzerinden kapsüle geçmek için rampaya çıkar.
-2:35:00Astronotlar Dragon kapsülüne girer.
-2:20:00Dragon ile görev kontrol arasında iletişim kontrol edilecek
-2:15:00Koltukları fırlatma pozisyonuna getirilir.
Bu sayede önlerindeki ekranlara daha yakın olacaklar
-2:10:00Kıyafetleri sızıntıya karşı kontrol edilir.
-1:55:00Yer destek ekibi fırlatma rampasından ayrılır.
-1:10:00ISS’in güncel konum ve yörünge bilgileri Dragon kapsülünün yön bulma sisteminde güncellenir.
-0:45:00Git-kal yoklaması (go/no-go poll) yapılır. Sorun yoksa fırlatma işlemleri devam eder.
-0:42:00Crew Access Arm çekilir.
-0:37:00Fırlatma kurtarma sistemi devreye girer.
Bu sistem rokette bir şeyler yolunda gitmeyecek olursa kapsülün roketten ayrılarak uzaklaşmasını sağlıyor.
-0:35:00RP-1 roket yakıtı birinci ve ikinci kademe roketlerine, kriyojenik sıvı oksijen birinci kademe rokete doldurulur.
Bu aşamada roketten dumanlar çıktığını görürsünüz. Tabii bunlar gerçekte duman değil, çok soğuk oksijen sebebiyle gerçekleşen yoğunlaşma ile oluşan buhardır. Sıvı oksijeni -207 derece sıcaklıkta (-219’da katılaşır) tutmak performans ve yoğunlaşmanın maksimum tutulmasını sağlar. Bu sırada görece daha sıcak olan rokete geçince bir kısmı buharlaşır ve 1000 kat daha yüksek hacme ulaşır. Bu yüzden dışarı salınması gerekiyor. Soğuk oksijen buharı dışarıdaki havanın neminin yoğunlaşmasını sağlar.
-0:16:00Sıvı oksijen ikinci kademeye doldurulmaya başlanır.
-0:07:00Sıvı oksijen ilk kademedeki 9 Merlin roket motoruna aktarılmaya başlar.
-0:05:00Dragon kapsülü iç güce geçer.
-0:01:00Uçuş bilgisayarı final fırlatma öncesi kontrollere başlar ve tanklar uçuş basıncına (3 bar) ayarlanır.
-0:00:45SpaceX uçuş direktörü fırlatmaya hazır olduklarını onaylar.
-0:00:039 Merlin roket motoru ateşlenir ve tam güçle itiş başlar. Bu sırada göbek bağları roketten ayrılır.
-0:00:00Falcon 9 rampadan ayrılır ve ISS için 19 saatlik yolculuk başlar.
0:00:58Roket maksimum aerodinamik basınca (max Q) ulaşır.
Bundan sonra roket hızlanırken atmosfer de incelir.
0:02:33Birinci kademe roketleri istop eder.
(MECO: main engine cut off)
0:02:36İkinci kademe birinci kademeden ayrılır.
0:02:44İkinci kademe motoru ateşlenir.
Bu motor vakum ortamına göre optimize edilmiştir. Aracı hızlandırmaya devam eder ve bu sırada birinci kademenin manevra motorları rokete motorları yere bakacak şekilde pozisyon verir.
0:02:52Merlin vakum roket motorunun nozulundan destek halkası düşer.
Bu, roket birinci kademeye bağlıyken, niobium nozulun güvenliğini sağlayan takviye halkası.
0:04:45Birinci kademe roket maksimum irtifaya erişir (~149 km) ve yere düşmeye başlar.
0:07:15Atmosfere giren birinci kademe roketin 9 roketinden üçü tekrar ateşlenir ve roketi yavaşlatır.
Böylece roketin yavaşlatılarak, atmosfere girişte sürtünmeden kaynaklı yüksek sıcaklıkla yanmasının önüne geçilir.
0:08:47İkinci kademe istop eder.
190 kilometreden 205 km’deki park yörüngesine çıkılır.
0:08:52Birinci kademe iniş ateşlemesine geçer ve otonom olarak dron gemiye doğru inişe geçer.
0:09:22Birinci kademe inişi tamamlanır.
0:12:00Crew Dragon ikinci kademeden ayrılır.
0:12:46Dragon kapsülünün burun konisi açılır. Yön bulma için yıldız takip sistemi devreye girer.
0:49:06Draco reaksiyon kontrol iticileri birkaç kontrolden sonra gerekli manevraları yapar ve 16.11 m/s faz ateşlemesi yapılır. Crew Dragon ile UUİ’nun yörüngeleri ayarlanır.
9:44:44Yeniden bir düzeltme manevraları fazı gerçekleşir.
11:10:15Dragon kapsülü 44.2 m/s ikinci ateşleme ile UUİ yörüngesine daha da yaklaşır.
11:55:0157.89 m/s ateşleme ile çember biçimli yörüngeye geçilir.
17:40:24Düzeltme ateşlemeleri. Crew Dragon, Uluslararası Uzay İstasyonu’nun 400 metre yarı çaplı Uzak Durma Küresi’ne (Keep Off Sphere – KOS) yaklaşır.
Yeniden git-kal yoklaması (go/no-go poll) yapılır.
17:50:24ISS’in nadir yönünde (bir hava aracının aşağı yönü) 400 metere uzağındaki Yol Noktası Sıfırdan Uzak Durma Küresi’ne giriş yapılır.
18:15:24ISS’e 220 metre uzaktaki Yol Noktası Bir’e gelinerek kenetlenme eksenine girilir.
18:51:24Kenetlenme için son git/kal yoklaması yapılır.
18:56:24Dragon kapsülü Yol Noktası İki’ye erişir. Mesafe: 20 metre.
19:01:24Yol Noktası İki aşılarak kenetlenme işlemi başlar.
19:06:25Kenetlenme gerçekleşir. Mürettebat nihayet uzay istasyonuna erişmiştir.

Kaynak: Everyday Astronaut |

Haftalık Gökyüzü Raporu – 52

Haftanın önemli astronomi, uzay bilimleri ve havacılık teknolojilerine dair haberleri derlediğimiz bu gökyüzü raporunda bu hafta:

Astronomi Haberleri

Yeni başlayan kışa pastırma yazıyla kısa bir ara vereceğiz. Hava sıcakları 20 dereceye kadar yükselecek. Gökyüzünü izleyebilmek için iyi bir fırsat. Bu arada Meteoroloji Genel Müdürü Volkan Mutlu Coşkun, küresel ısınma nedeniyle iklim dengelerinin altüst olduğunu belirterek, “Bu yıl çok fazla yağışlı bir kış beklemiyoruz” dedi.

Kasım ayı gök olayları: Merkür Geçişi

Kasım ayında gerçekleşecek en önemli gök olayı Merkür geçişi (transit) olacak. 11 Kasım’da gerçekleşecek geçişte küçük Merkür’ü Güneş diskinin önünde hareket ederken görebileceksiniz. Bununla ilgili detaylı bir yazı hazırladım, nerde nasıl izleyebileceğinizi öğrenmek için Merkür geçişi (transit) yazısına göz atabilirsiniz.

Kasım ayının diğer gök olaylarına dair ayrıntılı bir yazıya astrobilgi.org adresinden ulaşabilirsiniz.

AstroBilgi astronomiye ilişkin her türlü güncel bilgi ve dökümana sahip olunabilecek bir site. AstroBilgi ekibi aynı zamanda birçok ilde Astronomi Öğretmen Seminerleri’ni düzenliyor. Prof. Dr. Serdar Evren TRT İstanbul Radyosu’nda yayınlanan Günebakan adlı programa katılarak AstroBilgi oluşumu ve neler yapıldığına dair bilgiler vermişti. Programın ses kaydına buradan ulaşabilirsiniz.

Ali Kuşçu Gökbilim Merkezi yandı!

Gökbilim eğitimine dair bu aya kötü bir haberle başladık ne yazık ki. Ankara Mamak’ta bulunan Ali Kuşçu Gökbilim Merkezi ne yazık ki tamamen yanıp kül oldu. Ali Kuşçu BM. 200.000 civarında genç tarafından ziyaret edilmiş. Büyük bir kayıp; dileriz en kısa zamanda telafi edilir ve bilim merkezi yeniden faaliyete geçer. Mamak Belediye Başkanı Murat Köse de merkezin yeniden inşaa edilerek daha güçlü biçimde donatılıp tekrar hizmete sunulacağını söyledi.

Ali Kuşçu Gökbilim merkezi yangından sonra tamamen küle döndü.
Fotoğraf kaynağı: Volkan Tekin

Uzay Haberleri

uzayda damla çikolatalı kurabiye pişecek

İkmal için bir Cygnus NG-12 uzayaracı Uluslararası Uzay İstasyonu’na fırlatıldı. Yaklaşık 3.700 kg yük taşıyan Cygnus’ın içindeki en ilginç şey yerçekimsiz ortam için tasarlanmış bir fırın. Astronotların bu fırınla ilk olarak damla çikolatalı kurabiye pişirmesi planlanıyor. Astronot yiyecekleri Dünyada pişirilip istasyonda ya tekrar ısıtılıyor veya sıcak su eklenerek yemeye hazır hale getiriliyor. Bu fırınla astronotlar taze taze kurabiye yeme şansına kavuşacaklar. Cygnus bunun dışında bilimsel deneyler, donanım ve uzay istasyonu mürettebatı için malzemeler var. İstasyona yaklaşan uzayaracını astronotlardan Jessica Meir robot kol yardımıyla istasyona kenetleyecek. Cygnus uzaya güçlü Antares 230+ roketiyle çıktı.

SpaceX Crew Dragon’un paraşütlerini test etti

Söz roketlerden açılmışken, SpaceX insanlı görevler için tasarladığı Crew Dragon isimli uzay kapsülünün son test görüntülerini yayınladı. Uzaya çıkan astronotların görev sonunda Dünya’ya yumuşak iniş yapabilmeleri için paraşütler kullanılıyor. Son testte Crew Dragon kapsülünün bir uçaktan atıldıktan sonra Mark 3 adı verilen paraşüt sistemi sayesinde sayesinde güvenli biçimde yere inebildiği görülüyor.

Bir roket haberi de bizden. Roketsan tarafından geliştirilen Türkiye’nin ilk deniz seyir füzesi ATMACA’nın ilk testi, TCG Kınalıada korvetinden başarıyla yapıldı. Geliştirilmeye 10 yıl önce başlanan Atmaca’nın ateşleme testleri 2016 yılında başlamıştı. Deniz yüzeyini takip eden, ses altı hızda anti-gemi füzesi olan Atmaca’nın menzili 220 km olarak tahmin ediliyor ve 250 kg yüksek patlayıcılı savaş başlığı taşıyor.

6 Şubat Falcon Heavy fırlatma denemesi

SpaceX’in yeni nesil fırlatma sistemi, Falcon 9’un abisi Falcon Heavy 6 Şubat 2018’de Türkiye saati ile 21:30‘da ilk fırlatma denemesini gerçekleştirecek. Fırlatmayı canlı olarak aşağıdaki yotube kısmından veya direkt olarak youtube sayfasından izleyebilirsiniz.

Falcon Heavy Ocak ayının sonunda ilk kez dik duruma getirilmiş ve statik ateşleme testinden başarıyla geçmişti.

Falcon Heavy ilk deneme fırlatmasında yük bölümünde bir Tesla Roadster taşıyor. Bu araba SpaceX’in kurucu ortağı, Tesla’nın ortağı olan Elon Musk’a ait. Musk’ın fırlatmaya ilişkin demeçleri, ilk deneme için çok da umutlu olmadığı yönünde. Ben de zaman zaman olmasını çok istediğim bir şey için beklentimi düşük tutarım. Mush’ın da bir spor araba ve büyük bir roket kaybı ihtimaline psikolojik olarak hazırlanmak istemesi normal 🙂

Falcon Heavy temel olarak 3 adet Falcon 9 roketinin birleşiminden oluşmakta. SpaceX’in başarıyla kullanmakta olduğu Falcon 9 bileşenleri işleri bitince (önce yandaki ikisi, sonra kalanı) halihazırda yaptıkları gibi yere inecek şekilde tasarlandılar.

Bakalım ilk Falcon Heavy nasıl bir sonuç alacak.

Falcon Heavy testi ertelendi: kırmızı araba Mars’a gidemiyor

Amerika Birleşik Devletleri’nde federal bütçe kabul edilmediği için hükümet kritik durumlar haricinde para harcayamaz duruma geldi. Örneğin NASA gibi devlet kuruluşlarının siteleri yayını kesti. Bu durumdan etkilenen sadece NASA’nın sitesi değil.

SpaceX’in bu ay sonuna doğru fırlatmayı planladığı yeni Falcon Heavy roketinin fırlatılışı da ertelenecek. Her ne kadar SpaceX özel bir şirket olsa da roketin fırlatılışında ABD hava kuvvetlerinin de desteği gerekiyor. Bütçe olmayınca hava kuvvetleri bazı personellerini izne çıkarmak zorunda kaldı. Bütçenin kabulü ABD siyasetine bağlı olduğundan, ne zaman durumun normala döneceği belli değil. Bu durumda SpaceX erteleme için belli bir süre belirleyemiyor.

SpaceX, Falcon Heavy roketini ilk kez denemeyi planlıyordu. Hatta Elon Musk, Tesla marka spor arabasını, düyadaki en güçlü roket olacak Falcon Heavy’e yüklemişti. Dik duruma getirilen roket fırlatma tarihini beklerken bütçe krizi ortaya çıktı.

Amerika Birleşik Devletleri adından da anlaşılacağı gibi herbiri ayrı devlet olan eyaletlerden oluşuyor. Eyaletler kendi içişlerini düzenleyip, kanunlarını çıkarabiliyorlar. tüm eyaletleri ilgilendiren ortak işlereden ise federal hükümet sorumlu. Senato’da onaylanması gereken bütçenin kabul edilmemesiyle ortaya çıkan bütçe krizi (Amerikalılar federal government shutdown diyor) sadece federal hükümeti ilgilendiriyor. Kısaca Trump dünyanın en büyük ekonomisini yönetiyor, ama parası yok diyebiliriz.

ABD Başkanı Donald Trump (AP Photo/Susan Walsh)

SpaceX’in kurucu ortağı Elon Musk, ilk seçildiği dönemde ABD başkanı Donald Trump’ın danışmanlarından biriydi, ancak çok geçmeden bu görevden ayrılmıştı.

kaynak: the verge |