16 Kasım

16 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1959 – Joseph Kittinger ilk yüksek irtifa atlayışını yaptı. Kittinger atlayışını, Excelsior balonuyla çıktığı 23.28 km (76,400 fit) yükseklikten yaptı. Boynuna sarılan paraşüt neredeyse bir felakete yol açacaktı. Neyse ki acil durum paraşütü hayatını kurtardı.

1965 – Sovyetler Birliği Venera 3 uzay sondasını Venüs’e göndermek üzere bir Molniya M roketi ile fırlattı. Sonda 1 Mart 1966’da bir başka gezegenin atmosferine ulaşan ilk uzayaracı oldu ancak gezegene erişemeden bağlantı kopmuştu. Başka bir gezegenden veri iletmeyi başarmak, ardılı olan Venera 4’e kalacaktı.

Venera 3

1973 – NASA’nın Skylab istasyonuna üç kişilik Skylab 4 mürettebatı gönderildi. Ekip Florida’daki Cape Canaveral uzay merkezinden fırlattıldı. Astronotlar 84 gün süren görev kapsamında medikal ve diğer alanlarda bilimsel deneyler yaptı, Güneş’i, Dünya kaynaklarını ve Kohoutek kuyrukluyıldızını gözlemledi.

Skylab 4

1974 – Arecibo mesajı Puerto Rico’daki Arecibo radyo teleskobundan yayınlandı. Mesaj olası zeki yaşam formlarının çözebileceği, insanlık ve Dünya hakkında temel bilgiler taşıyan bir sinyaldi ve Messier 13 (M13) küresel yıldız kümesine gönderildi. Hedeflenen yıldız kümesi 22,200–25,000 ışık yılı uzaklıkta bulunduğu için, eğer sinyali alan birileri varsa ve temasa geçmek isterlerse, yaklaşık 50 bin yıl sonra cevap alabilirdik. Alabilirdik diyorum, çünkü mesaj sinyalleri, geçen süre içersinde yer değiştirecek olan M13’ü ıskalayacak.

1982 – Uzay mekiği Columbia Edwards Hava Kuvvetleri Üssü’ne iniş yaparak STS-5 görevini bitirdi. Mekik mürettebatı yörüngeye iki tane iletişim uydusu çıkarmıştı.

16 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1717 – Fransız matematikçi, fizikçi ve filozof Jean le Rond d’Alembert doğdu (ö. 1793)
1841 – Fransız fizikçi ve akademisyen Jules Violle doğdu (ö. 1923)
1922 – Amerikalı bilgisayar bilimcisi, fizikçi ve mühendis Gene Amdahl doğdu (ö. 2015)
1922 – Polonyalı-Alman fizikçi ve akademisyen Max Abraham öldü (d. 1875)
1974 – Alman fizikçi ve mühendis Walther Meissner öldü (d. 1882)
2019 – İskoç gökbilimci John Campbell Brown öldü (d. 1947)

25 Eylül

1644 – Danimarkalı astronom ve enstrüman ustası Ole Rømer doğdu (ö. 1710). Rømer ışık hızını ölçen ilk kişi olarak tanınıyor. Jüpiter’in uydusu Io’nun tutulmalarını inceleyen astronom, tutulmaların öngörülen zamandan 10 dakika kadar daha geç gerçekleştiğini saptayınca, bu farkın ışığın sınırlı bir hızla hareketinin sebep olacağını öngörüp bu hızı hesapladı.

Jüpiter üzerinde gördüğümüz ‘Io tutulması’.

1777 – İsviçreli matematikçi, fizikçi ve astronom olan Johann Heinrich Lambert öldü (d. 1728)

1973 – ABD’nin ilk uzay istasyonu olan Skylab’ın (uzay laboratuvarı) ikinci insanlı görevini yürüten astronotlar 59 gün sonra Dünya’ya döndüler. Jack Lousma, Owen Garriott ve Alan Bean kendilerini taşıyan Apollo kapsülü ile Pasifik okyanusuna indi. Ay’a insanlı görevler sonrasında Apollo teknolojisi Skylab programında kullanıldı.

Skylab

1992 – NASA’nın Mars Observer isimli robotik uzay sondası fırlatıldı. Uzayaracının amacı Mars yüzeyini, atmosferini, iklim ve manyetik alan özelliklerini incelemekti. Ne yazık ki Mars yolundaki sondayla iletişim 21 Ağustos 1993 günü, yörüngeye oturtma işlemi öncesinde koptu.

emekli astronot göktaşı tehlikesine dikkat çekti

Apollo 9’da da görev alan deneyimli astronot Rusty Schweickart Viyana’da Birleşmiş Milletler (BM) yetkililerine göktaşlarının yarattığı tehlikeleri ele alan bir rapor sundu.

Söz konusu raporda Dünya’yı yerlebir edecek bir göktaşını engelleyebilecek teknolojiye insanlığın sahip olduğu, en azından göktaşının vuracağı kıta veya okyanus çevresinde yaşayanlarrın farklı yerlere taşınarak kurtarılabileceği belirtiliyor.

B612 Vakfı’nın kurucusu olan Schweickart, aynı raporu ABD senatosuna da sunmuştu. Schweickart’ın kurduğu vakıf, gelecekteki göktaşı çarpmalarını önleyecek teknolojiler geliştirmeyi amaçlıyor. Vakıf adını, Antoine de Saint-Exupery’nin yazdığı çocuk hikayesi Küçük Prens’deki prensin evi olan B612 adlı göktaşından aldı.

Schweicart, Sovyetlerin Yuri Gagarin’i uzaya yollamasından ardından uzaya çıkan ilk ABD’li olarak tarihe geçti. ABD’nin Skylab programındgörev alan ve Apollo 9 ile Ay’a da ayak basan en deneyimli astronotlardan Schweicart, uzaydan ilk canlı yayını gerçekleştirerek Emmy Ödülü sahibi de oldu.

Kaynak: cnn türk | b612foundation.org |