ilk süpersonik uçuş

Tarihteki ilk süpersonik uçuş, 14 Ekim 1947‘de roket itkili Bell X-1 ile gerçekleştirildi. Uçağın pilotu Charles E. “Chuck” Yeager, Mojave Çölü üzerinde yaptığı uçuşta Mach 1.07 hızına ulaşıp ses hızını aşmış oldu.

Tarihteki ilk süpersonik uçuş Chuck Yeager tarafından Bell X-1 uçağıyla gerçekleştirildi.

Yeager’ın eşine ithafen taktığı lakap olan “Glamorous Glennis” (Göz Alıcı Glennis) ile anılan Bell X-1, kendi havalanamadığı için tam olarak bir uçak sayılmıyor. Bir Boeing B-29’un bomba yuvasına takılı halde havalanan Bell X-1, belirlenen irtifada ayrıldı ve pilot Chuck Yeager roket motorunu ateşledi ve 14 Ekim’deki uçuşta ses hızının üstünü gördü[1].

Bell X-1 kabininde, ses bariyerinin aşıldığı günün anısına atılan Chuck Yeager’in imzası.

Toplamda 78 kez uçan ve 26 Mart 1948’de Yeager kontrolünde, saatte 1.540 kilometre (Mach 1.45) hız ve 21.900 metre (71.900 fit) yüksekliğe ulaştı. Bu, o zamana kadar insanlı bir uçağın ulaştığı en yüksek hız ve irtifaydı.

Yeager aracı başarılı deney sonrası süzülerek indirdi. Eğer deney başarısız olsaydı Bell X-1’de fırlatma tertibatı olmadığı için Yeager’ın sonu bir trajedi olabilirdi.

Mach sayısı

Mach sayısı, hareket eden bir cisimin hızının, sesin hareketin olduğu ortam şartlarındaki yayılma hızına oranını temsil eder.

Örneğin 1 atm basınçta ve 15oC hava sıcaklığında 1 Mach = 1226,5 km/saat’dir[2]. Aynı ortamda bu hızın iki katı süratle (2453 km/saat) ilerleyen cisimin hızı 2 Mach olur.

Mach sayısı, yüksek hızlardaki gaz dinamikleri üzerine çalışan fizikçi Ernest Mach‘e ithafen bu isimle anılıyor. Avusturya-Çek kökenli bir fizikçi ve felsefeci olan Ernest Mach, fizikte ses hızı ve şok dalgalarıyla ilgili çalışmalarıyla hatırlanırken, bir bilim felsefecisi olarak da mantıksal pozitivizme ve Amerikan pragmatizm düşüncesine büyük katkısı oldu. Newton yasalarını yaptığı eleştiriler ise Einstein’ın görelilik teorisinin temelini oluşturdu.

Ses hızına ulaşmadan hemen önce buhar konisinde görülen bir jet.

kaynak: wired.com | smithsonian | wikipedia.org