Girdap Gökadası – M51 (Whirlpool Galaxy)

Ünlü kuyrukluyıldız avcısı Charles Messier tarafından 13 Ekim 1773 yılında keşfedilen Girdap gökadası (Whirlpool), Messier’in kataloğundaki sırasıyla Messier 51/M51 olarak da anılır. M51 gökyüzündeki en meşhur sarmal (spiral) gökadalardan birisidir.

Girdap Gökadası nasıl gözlemlenir

Av Köpekleri (Canes Venatici) takımyıldızı yöresinde, Samanyolu galaksisinde ikamet eden bizlerden 15-35 milyon ışık yılı uzakta bulunan Girdap gökadası 8.4 kadir parlaklığıyla küçük teleskoplarla görülebilmekte. En iyi gözlem dönemi ise Mayıs ayı.

Girdap gökadasını bulmak için önce Büyük Kepçe’nin sapını en sondaki parlak yıldızı (Alkaid) bulun. Daha sonra teleskobunuzu güneye ve batıya kaydırmanız lazım. Büyük Kepçe, Büyük Ayı takımyıldızının en parlak yıldızlarının oluşturduğu şekle deniliyor. Diğer yıldızlar soluk olduğundan ayı yerine gözünüze çarpan bir kepçe olur.

Av Köpekleri takımyıldızı.

Hubble’ın yakaladığı aşağıdaki görselde kızılötesi ışınım kırmızı ile gösterilmiş. Buralar hidrojenle dolu devasa yıldız oluşum bölgeleri. Mavi renkler sıcak, genç yıldızlardan, sarı ise daha yaşlı yıldızlardan geliyor.

NASA, ESA, S. Beckwith (STScI) ve Hubble Heritage Team (STScI/AURA)

Birleşen gökadalar

Fotoğraflarından rahatça anlayabileceğiniz üzere kadrajda ikinci bir gökada daha var: NGC 5195. Yapılan gözlemler M51’in (Yeni Genel Katalog’da adı ile NGC 5194) NGC 5195 ile birleşmekte olduğu saptanmıştır.

Süpernova patlaması

Girdap gökadası içinde 2011 yılında bir yıldız patlaması gözlemlendi. Aşağıda Fransız gözlemci Stéphane Lamotte Bailey’in 8 inç (2o cm) çaplı teleskobuyla yaptığı iki farklı çekimle oluşturulmuş animasyon gözüküyor. Patlamanın gücü 31 milyon ışık yılı uzaklıktaki milyarlarca yıldızdan oluşan galaksi üzerindeki değişimden farkedilebilir. Daha detaylı bilgiyi gokgunce.net‘den alabilirsiniz.

Telif: Stéphane Lamotte Bailey

kaynak: nasa.gov | bulutsu.org | gokgunce.net | ethemderman.com |