Merkür’ün gölgeli kuzey kutbu

Merkür'ün kuzey kutbu

Merkür yörüngesine giren ilk uzayaracı olan MESSENGER uydusu, diğer adı Utarit olan gezegeni incelemeye devam ediyor. Dün, MESSENGER takımı Merkür’ün kuzey kutbuna ait yeni bir fotoğraf yayınladı. Bol kraterli Merkür kutbunun bu fotoğrafı esasen MESSENGER uzayaracı’nın Çift Görüntüleme Sistemi (Dual İmaging System – MDIS) cihazıyla yakalanan birçok görüntünün biraraya getirilerek elde edilen bir mozaik görüntüsü.

Ortadaki en büyük krater adını 20. yy Rus bestecisi Prokofiev’den alıyor. Prokofiev 110 km çapına sakip ve daimi olarak gölgede kalan iç kısmını hedefleyen radar sinyallerinin geri dönüş şekli, biliminsanlarına burada su buzu olduğunu düşündürüyor.

Merkür, Güneş’e Dünya’dan 3 kat daha yakın ve 425ºC ortalama gündüz sıcaklığına sahip olmasına karşın, bu sıcaklığı koruyacak veya taşıyacak bir atmosferi hemen hemen yok. Uzun süren çok sıcak Merkür günü sonrası uzun ve çok soğuk bir gece başlar ve sıcaklık -185ºC’ye kadar düşer. Ne kadar uzun derseniz hatırlatalım: bir Merkür günü: 176 dünya gününe eşit!

Merkür'ün kuzey kutbu

Dünya gibi eksen eğikliğine sahip olmadığı için, bazı kutup noktaları kelimenin tam anlamıyla hiç gün ışığı alamaz. Bu şu demek: bir meteorit çarpmasıyla buharlaşmadığı sürece krater derinliklerinde toplanmış su daimi olarak donmuş halde kalır.

Tıpkı Prokofiev gibi, kuzey kutbundaki diğer benzer gölgeli kraterler de ünlü ressam, yazar ve bestecilerin adlarını yaşatıyor: Kandinsky, Stieglitz, Goethe, hatta biri sonradan Yüzüklerin Efendisi serisinin ünlü yazarı J.R.R. Tolkien’in adını almış.

kaynak : universetoday

Merkür’ü izlemek için tam zamanı

Güneş’e en yakın gezegen olan Merkür’ün bu konumu, onun Dünya’dan kolay kolay gözlenememesine neden olur. Gerçekten de gezegen yıldızımıza en uzak konumunda olduğunda bile (günberi) gökyüzünde güneşten çok fazla uzaklaşamaz; Güneş battıktan sonra hemen peşinden ufkun ardına kaçar – veya parlak gün ışığının içinde kaybolur.

Alacakaranlıkta Venüs ve Merkür - Mitsuo Muraoka

Bu nedenle de asla karanlık zemin üzerinde göremeyeceğiniz bu gezegen ya güneşin aydınlığı içinde kaybolur ya da ancak alacakaranlıkta gökyüzünde belirir. Tıpkı bugünlerde olduğu gibi. Özellikle 8 Nisan, bu alacakaranlık kuşağı gezegenini izlemek için en uygun zaman. Gezegen, Venüs’le birlikte Güneş battıktan sonra batı ufkunda görülebilir. Venüs ile beraber görülebilmesi de ayrıca bir şans olan Merkür, Venüs’ten daha sönük ve ufka yakın gözükecektir; Japonya’da Mitsuo Muraoka’nın yukarıdaki karede yakaladığı gibi.

kaynak: astro haber | Science@NASA | görüntü: Mitsuo Muraoka

Merkür’ün ilk küresel haritası

Merkür’ün neredeyse tüm yüzeyini (%97,72) kapsayan küresel yüzey haritası, Amerikan Astrojeoloji Bilim Merkezi tarafından yayınlandı. Bu yeni harita geçmiş Merkür görevlerinde elde edilen yüzey görüntüleri ve devam eden MESSENGER uzayaracı görevinin elde ettiği verilerle oluşturuldu.

MESSENGER uzayaracı 2008 Ocak ve Ekim aylarıyla 2009 Eylül’ünde gezegene yakın geçişler yapmış ve on yıllar önceki Mariner 10 görevi sayesinde yarım yamalak bildiğimiz (%43,01) Merkür yüzeyinin daha büyük kısmını keşfetmemizi sağlamıştı. Uzayaracı 2011 Mart’ında gezegenin yörüngesine oturacak.

kaynak: wired.com | astrogeology.usgs.gov |

Merkür’de ‘koca ayak’ izi

29 Eylül günü Merkür’le yakın geçiş yapan MESSENGER sondasının çeştiği yüksek çözünürlükteki görüntüler yayınlandı. Bu görüntülerden en ilgiç olanı, dev bir ayak izini andıran yukarıdaki krater kümesi. Spaceweather sitesinde haber koca ayak efsanesine atıfta bulunularak verilmilş. Diğer ilginç krater görüntüleri ise şunlar:

Gülen surat. Mars’taki yüz kadar yakışıklı değil, ama sempatik!

Çift krater. Resmin orjinali 400 metre/piksel ölçeğinde. Dıştaki kraterin çapı yaklaşık 160 kilometre ve görüntü 15.400 km irtifada yakalanmış.

MESSENGER yakın geçişi sırasında gezegenin daha önce görülmemiş binlerce kilometre karesinin detaylı fotoğraflarını çekti. Uzay aracı aynı zamanda Merkür’ün manyetik hortumları ve kuyruklu yıldız benzeri kuyruğuna ilişkin ölçümler yaptı.

kaynak: Spaceweather | messenger.jhuapl.edu/gallery/ |

MESSENGER’ın son yakın geçişi

Siz bunları okurken muhtemelen, NASA’nın MESSENGER uzay sondası Merkür’e üçüncü ve son yakın geçiş yapmış olacak. Yakın geçiş, gezegenin kayaç yüzeyinin yalnızca 88 km (142 mil) üzerinde gerçekleşecek. Dünya’da uzayın sınırı 100 km olarak kabul ediliyor!

Şimdiye dek, gezegen yüzeyinin yüzde 90’ı görüntülendi. MESSENGER’dan önce Merkür’ün sadece yarısı biliniyordu. Gezegene yine 3 kez yakın geçiş yapan Mariner sondası tarafından gezegenin aynı bölgesini görüntülenmiş ve MESSENGER’a kadar geçen onlarca yıl boyunca bilim insanları bu bilgilerle yetinmek zorunda kalmıştı.

MESSENGER bu yakın geçişte, bir önceki geçişte elde edilen verilerle seçilen bilimsel olarak ilgi çekici hedeflerin yüksek çözünürlüklü, renkli görüntülerini yakalayacak.  Uzayaracı ayrıca gezegenin hiperaktif uzay havası hakkında da bilgiler sağlayacak.

Merkür’ün çok ince atmosferi de ilgi çekici gözlem hedefleri arasında. Güneş’e olan yakınlığından ötürü Merkür atmosferi, Dünya atmosferinin maruz kaldığından 15 kat daha güçlü güneş rüzgarı şoklarına maruz kalıyor. MESSENGER 2008 yılındaki yakın geçişinde,  gezegenlerarası boşluğa uzanan, bükülmüş manyetik alan demetlerinin oluşturduğu manyetik hortumlarla karşılaşmıştı.

Bu son yakın geçişin ardından, 2011’de, uzay arac Merkür’ün yörüngesine oturacak. Görevin yörünge safhasında asıl hedef yüzeyin bileşimini öğrenmek.

kaynaklar: spaceweather.com | science.nasa.gov/headlines/y2009/23sep_mercuryflyby3.htm | nasa.gov/mission_pages/messenger/media/final_pass.html