46P/Wirtanen kuyrukluyıldızı

Güncelleme 13 Aralık:

Pek çok amatör astronom Wirtanen’i çıplak gözle görebildiğini bildiriyor. Yeterince karanlık bir yerde gözlem yapıyorsanız çıplak gözle görme şansınız var. Wirtanen gökyüzünde küçük puslu bir daire biçiminde görülecektir.

Gözle görüş kabiliyetinizi arttırmanın yolu saptırmalı bakış (uluslararası literatürde averted vision) denilen tekniğini kullanmaktır. Oldukça basit: direkt olarak gözlemlemek istediğiniz obje yerine onun hemen kenarlarındaki bölgeler bakıyorsunuz. Bu sayede objeden gelen ışınlar görüntüyü algılayan sinir bölgesinde renksiz fakat daha düşük parlaklıkları algılayabilen hücrelerin üzerine düşer.

Kuyrukluyıldız dürbün için oldukça iyi bir gözlem hedefi. Işık kirliliği sebebiyle gözle göremeseniz bile dürbün yardımıyla Wirtanen’i görebilirsiniz.

Kuyrukluyıldızın fazla detayı olmadığından teleskobun büyütme gücü işinize yaramayacaktır. Mümkün olduğunca geniş açıyla izlemek daha zevkli olur. Takip motorlu bir teleskopla oldukça hızlı ilerleyen Wirtanen’in yıldızlı gökyüzü üzerindeki hareketini dakikalar içinde farkedebiliyorsunuz.

Yörünge süresi 5.4 yıl olan, kısa periyodlu bir kuyrukluyıldız. Sadece 1.2 km çapıyla da göreceli olarak küçük sayılabilir. Buna karşın Wirtanen çekirdek boyutundan beklenmeyecek derecede fazla aktivite gösteren bir kuyrukluyıldız ailesine dahil. Bu ilgi çekici olmasını sağlayan özelliklerinden biri.

Birleştirilerek elde edilen bu görselde kuyruklu yıldızın gün geçtikçe parlaklığının artması gösteriliyor.

California’daki Lick Gözlemevi’nden Carl A. Wirtanen tarafından 1948 yılında, o senelerde kullanılan fotoğrafik plaka üzerinde keşfedildi. Gözlemevinin yetersiz imkanları sebebiyle kısa periyodlu bir kuyrukluyıldız olduğunun anlaşılması için bir yıldan fazla zaman geçmesi gerekti.

ESA’nın Rosetta uzayaracı için düşünülen bir hedefti ancak fırlatma zamanı ertelenince ünlü olma şansını 67P/Churymov-Gerasimenko kuyrukluyıldızına kaptırdı.

16 Aralık 2018’de Dünya’dan sadece 0.078 AB (11.7 milyon km) uzakta olacak. Parlaklığının 3 kadire çıkması bekleniyor ki bu Wirtanen’in bugüne dek görülen, gelecekte de beklenen en parlak halini göreceğiz anlamına geliyor.

46P/Wirtanen’in 11-30 Aralık 2018’de gökyüzündeki konumu:

kaynak: cometwatch.co.uk/comet-46p-wirtanen/

Saklıkent’te Gözlem Şenliği

13-15 Aralık’da Antalya Saklıkent’te bir gözlem şenliği gerçekleştirilecek. Prof. Dr. Ethem Derman’ın öncülüğünde gerçekleştirilecek gözlem şenliğinin önemli gözlem hedefi 46P/Wirtanen kuyrukluyıldızı olacak. Bunun dışında gökyüzünün ikinci yoğun akan yıldız yağmuru Geminid (İkizler) göktaşı yağmuru ve elbette muhteşem kış gökyüzü katılımcıları bekliyor.

Gözlem şenliğinin gerçekleştirileceği 3 gece boyunca Saklıkent’te sokak lambaları kapalı olacak, böylece ışık kirliliği minimum düzeye inecek. Tabii kış gecesi gözlem etkinliğine katılmak da kolay iş değil. Gülü seven dikenine katlanır diye boşuna dememişler.

Katılım için bu bağlantıdaki formu doldurmanız isteniyor. Aynı sayfada Saklıkent’te kalacak pansiyon bulmak için bilgi alabilirsiniz. Burada çadırınızda kalma şansınız da var. İleride gerçekleşecek gözlem etkinliklerinden haberdar olmak için Ethem Hoca ile Gökyüzü Gözlem Etkinlikleri grubunu takip edebilirsiniz.

Haftalık Gökyüzü Raporu – 23

Elon Musk Mars’ı kolonileştirme planını açıkladı

Uluslararası Uzay Yolculuğu Konferansı’nda konuşan, SpaceX şirketinin kurucularından Elon Musk Kızıl Gezegen’de koloni kurma planlarını açıkladı.

Gezegenlerarası Taşıma Sistemi ile yapılacak seferlerin başlama tarihi 2022 olacak. Daha önce planlanan tarih 2024’tü. Ayrıca yolcuların ölümü göze alması gerekecek olan Mars yolculuğunun bilet fiyatının ABD’de bir ev fiyatına çekilmesi hedefleniyor. Bu da 100-200 bin dolar demek. İşler planladıkları gibi giderse Mars’ta ilk uçuştan sonraki 30-40 yıl içinde 1 milyonluk bir nüfus oluşacak.

musk_final

Raptor: Mars için geliştirilen roket motoru

Bu arada SpaceX Mars yolculuklarında kullanılacak Raptor roketini test etti. Falcon roketlerinde kullanılanlardan 3 kat daha güçlü olan Raptor metan ile çalışabiliyor. Metan Mars’ta elde edilebilecek bir roket yakıtı olduğundan önemli.

spacex-raptor-rocket

Dünya’daki yaşam sanılandan daha erken oluşmuş

Bilim insanlarının yaptığı son çalışma gezegenimizdeki ilk yaşam oluşumunun 4.1 milyar yıl önce ortaya çıktığı tespit edildi. Bu tarih şimdiye kadar kabul görenden 300 milyon daha erken. Buna göre yaşam, gezegen oluştuktan oldukça kısa süre sonra meydana geldi.

Araştırma için 10.000’in üzerinde zirkon minerali örneği incelendi. Magmadan oluşan ve geç bozunan zirkon minerali, oluşurken çevresel örnekleri içinde hapsedip milyarlarca yıl saklayabilen zaman kapsüllerine dönüşmekte.

zirkon
zirkon

400 ppm

1 milyon partikülde 400 partikül.

Bu değer, atmosferdeki karbondioksit miktarı için kritik eşiği belirtiyor -ki eşiği geçtik. Geri dönülemez eşiğin aşılması nedeniyle artık karbondioksit salınımını azaltmak çare değil, hayatlarımızda daha dramatik değişiklikler yapmamız gerekiyor.

Kasırgadan elektrik üretebilecek türbin geliştirildi

Challenergy şirketinin kurucusu olan Atsushi Shimizu adlı bir mucit, kasırgalarda da enerji üretecek bir rüzgar türbini geliştirdi. Rüzgar hızı arttıkça elde edilen enerji rüzgar hızının karesi oranında artar. Ancak rüzgarın sahip olduğu enerji arttıkça yıkıcı gücü de artmakta, bu yüzden klasik rüzgar türbinleri belli bir hızın üzerindeki rüzgarlarda zarar görmemesi için durdurulur. Japonya’yı sıkça vuran kasırgalar gibi afetlerde ise kimi türbinler zarar görmekten kurtulamaz.

Max Conrad Photography
Max Conrad Photography

Shimizu kasırganın gücüne dayanabilmesi için geleeneksel türbin yapısı yerine dikey eksenli türbin tasarımını seçmiş. Bir kasırga sırasında rüzgar aniden yön değiştirebilir ki bu türbinler herhangi bir yönden gelen rüzgarla dönüşüne devam edebilmekte. Peki kasırgadan enerji toplamanın potansiyeli nedir? Şayet depolama sorunu çözülebilirse, Japonya’nın 50 yıllık ihtiyacı olan elektrik tek bir kasırgadan temin edilebilir!

yeni bir karbondioksit kaynağı keşfedildi

Bu arada bilim insanları yeni bir karbon dioksit kaynağı buldular: Hidroelektrik santrallerin su rezervleri. Barajlar atmosfere yılda toplam 1 milyar ton CO2 eşdeğeri metan salıyor. Bu toplam CO2 üretimimizin yüzde 1.3’üne denk geliyor.

baraj

atmosfer oksijen sızdırıyor

CO2 artışı sizi endişendirdiyse bir de şunu dinleyim: Atmosferde oksijen azalıyor! Yeni bir çalışma son 800,000 yılda atmosferimizdeki oksijenin binde 7 oranında azaldığını ortaya koydu.

Rosetta görevi bitti

67P kuyrukluyıldızını araştıran Rosetta uzayaracının görevi sona erdi. iki yılı aşkın süredir 67P’yi gözlemleyen Rosetta kontrollü biçimde kuyrukluyıldıza düşürüldü.

rosetta-mission-complete
“Görev Tamamlandı”

Adana’da dron yasağı

Adana İl Güvenlik Komisyonu olası saldırılara karşı ildeki tüm dron uçuşlarını yasakladı. Türkiye’nin Suriye topraklarında başlattığı askeri operasyona karşı IŞİD’in bomba yüklü bir dronla askeri birliklere saldırmasının ardından bu karar alındı.

 

 

I-SON.

Yüzyılın en unutulmaz kuyrukluyıldızı olabileceği düşünülen ISON, güneş ile yakınlaşmasından sonra tarumar olmuştu. Belki bir umut vardır diye yapılan gözlemler ise sonuç vermedi.

No ISON!

 

Yörüngesi bilindiğinden, eğer kuyrukluyıldız sağ olsaydı hangi konumda bulunacağı tahmin edilebilir. Yukarıdaki görsel, bahsi geçen olası konumun durumunu ortaya koyuyor. ISON yok.. Gökcisimlerinin parlaklığı kadir cinsinden belirtilir ve parlaklık arttıkça kadir değeri düşer. Söz gelimi gece gökyüzündeki en parlak yıldız olan Sirius −1.46 kadir parlaklığındadır. ISON için gözlem yapanlardan Eric Allen (Observatoire du Cégep de Trois-Rivières) +16.5 kadire kadar sönük cisimleri gözleyebileceğini belirtmiş.

kaynak: spaceweatherisoncampaign.org |

Pan-Starrs kuyrukluyıldızı

Bu yüzyıl içinde görülebilecek en parlak kuyrukluyıldız olabileceği söylenen ISONN bekleyişi sürerken, Pan-Starrs kuyrukluyıldızı (C/2011 L4) bugün (5 Mart 2013) Dünya’ya en yakın konumuna ulaşıyor: Güneşten biraz daha uzakta, 165 milyon km (1.1 AB) mesafede. Fotoğrafçı Carl Gruber tarafından yakalanmış aşağıdaki görüntü Pan-Starrs’ın parlaklığı hakkında fikir vermeye yeter: Kuyruklu yıldız, Avustralya’nın Melbourne şehrinin akşam göğünü süslüyor -şehrin yarattığı ışık kirliliğine rağmen-.
Pan-Starrs Avustralya semalarında
Pan-Starrs 10 Mart’ta güneşe en yakın konumuna (45 milyon km – 0,3 AB) ulaşıp Güneş’i dolanacak. Bu dönemde güneşin parlak ışığı nedeniyle gözlenmesi oldukça zor. Kuyrukluyıldızın yeniden görünmesi 12-13 Mart tarihlerinde, gündoğumundan önce sonra, hilal şeklindeki Ay’ın yakınlarında, gerçekleşecek.

Merkür’de ‘koca ayak’ izi

29 Eylül günü Merkür’le yakın geçiş yapan MESSENGER sondasının çeştiği yüksek çözünürlükteki görüntüler yayınlandı. Bu görüntülerden en ilgiç olanı, dev bir ayak izini andıran yukarıdaki krater kümesi. Spaceweather sitesinde haber koca ayak efsanesine atıfta bulunularak verilmilş. Diğer ilginç krater görüntüleri ise şunlar:

Gülen surat. Mars’taki yüz kadar yakışıklı değil, ama sempatik!

Çift krater. Resmin orjinali 400 metre/piksel ölçeğinde. Dıştaki kraterin çapı yaklaşık 160 kilometre ve görüntü 15.400 km irtifada yakalanmış.

MESSENGER yakın geçişi sırasında gezegenin daha önce görülmemiş binlerce kilometre karesinin detaylı fotoğraflarını çekti. Uzay aracı aynı zamanda Merkür’ün manyetik hortumları ve kuyruklu yıldız benzeri kuyruğuna ilişkin ölçümler yaptı.

kaynak: Spaceweather | messenger.jhuapl.edu/gallery/ |