Uludağ İstanbul’dan gözükür mü?

Uludağ İstanbul’dan gözükür mü? Evet gözükür. Kısa cevap bu ama hadi biraz hesap kitap yapalım:

Dünya mükemmel bir küre değildir ama hesabı kolaylaştırmak adına öyle olduğunu varsayıp yarı çapını 6,378,137 metre kabul edelim. Gerçekle aradaki fark çok küçük olduğundan bunu yapmamızda herhangi bir sakınca yok; sonucu etkilemeyecektir.

ufuk mesafesi hesaplama aracı için tıklayın

Şekilde C Dünya’nın merkezini, H ufku, O gözlemcinin bulunduğu noktayı temsil ediyor; Dünya’nın merkezi (C), gözlem yüksekliği (O) ve ufuk (H) noktaları bir dik üçgen meydana getiriyor. Dünya’nın yarı çapı (r) ve deniz seviyesinden gözlem yüksekliği (v) bilindiği için, Pisagor teoremini kullanarak ufkun uzaklığını (OH) hesaplayabiliriz:

r2 + OH2 = (r+v)2

Örneğin deniz kıyısındaki bir rıhtımda durup ufka baktığınızda, göz hizanızın deniz seviyesinden 3 metre yüksekte olduğunu varsayarsak, ufuk durduğunuz noktadan 6.2 km uzakta olacak. Bu mesafenin ilerisindeki cisimler, eğer yeterince yüksekte değillerse yani ufkun altında kalıyorlarsa görülemeyeceklerdir.

İsterseniz kendi belirleyeceğiniz yüksekliğe göre ufkun uzaklığını veren hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Bu hesapla İstanbul’daki yüksekliğimizi 30 m civarı kabul ederek (Yarımada’nın ortalama rakımı) ufkun uzaklığını 19-20 km olarak buluruz. Şüphesiz Uludağ daha uzakta. Görülebilmesi için uzaklık ve yüksekliğine göre çözüme yeni bir hesap eklemek gerekir.

ya da

gözlem noktası olarak Uludağ’ın zirvesini kabul edip, buranın ufukunu hesaplarız. Bu ufkun içinde kalan ve teorik olarak görülebilir her nokta aynı zamanda Uludağ’ı görüyor demektir. Uludağ’ın zirvesi 2543 m yükseklikte. Yukarıdaki hesapla Uludağ zirvesinin ufuk uzaklığını 180 km olarak buluruz. İstanbul’un uzaklığı ise yaklaşık 105 km. Bu da Uludağ’ı teoride görebileceğimiz anlamına gelir.

Pratikte ise atmosfer çoğunlukla buna izin vermez. Hava şartlarının izin verdiği sayılı günlerde bu fırsat iyi değerlendirilmeli. En iyi koşullar rüzgarın lodos yönünde estiğinde oluşuyor.

İstanbul’dan Uludağ fotoğrafları

Uludağ İstanbul’dan gözükür mü?  sorusunun maddi kanıtlarını da ekleyelim:

Maltepe sahilinden kendi çektiğim Uludağ fotoğrafı.
Piotr Zalewski

Eskiler bu gerçeğin zaten hep farkındaydı:

Antonie De Favray – İstanbul Panoraması. Eskiler Uludağ İstanbul’dan gözükür mü? sorusunu sorma gereği görmüyordu.

ASTROTürk’ü instagram’da takip etmek için: ASTROTürk

ilk yayın: 25 Mayıs 2018 22:59

kaynaklar: Distance to the Horizon Calculator | wikipedia |

Haftalık Gökyüzü Raporu – 45

Murat Yılmaz Gödence Observatory

Mart geldi: geceler kısalsa da daha az zorlayıcı hava koşulları yakınımızda. Mart ayında Ay’ın ve gezegenlerin konumları ve önemli gök olaylarını ayrıntılı şekilde astrobilgi.org‘dan öğrenebilirsiniz.

Hava koşullarından ötürü gözlem etkinlikleri için genelde yaz ayları tercih edilse de bir süreden beri kışın da gidilebilecek gözlem etkinliği bulabiliyorsunuz.

Bunlardan biri olan Ankara Astronomi Topluluğu‘nun düzenlediği Beypazarı Karagöl gözlem ve astrofotografi kampının yenisi 8 Mart 2019 tarihinde gerçekleştirilecek. Beypazarı’na 30 km mesafede 1600 metre rakımlı Karagöl’de gerçekleşecek etkinlik Cuma-Cumartesi akşamı kamp, Pazar günü de kahvaltının ardından Ankara’ya dönüşle sonlanacak. Konaklama bireysel olarak getirilecek çadırlarda yapılacak. Çadır, mat, uyku tulumu ve mümkünse bir battaniye gibi bazı malzemelerin mutlaka getirilmesi isteniliyor. Kamp alanının da kendine göre bazı kuralları var. Ayrıntıları buradan öğrenebilirsiniz.

Eğer kampa katılamıyorsanız Ankara Astronomi Topluluğu üyelerinden Mustafa Aydın’ın Radyo A’da yaptığı astrofotoğraf söyleşisini dinleyerek bir sonraki etkinliğe kadar idare edebilirsiniz.

Tuhaf bir yıldız

Yıldızların çoğu birbirine benzer, boyut ve sıcaklıklarına göre içerdikleri elementlerin oranlarında fazla bir şaşma olmaz. Ancak bazı yıldızların yüzeylerinde kimi ağır elementler olağanın çok üzerinde bulunur. Kimyasal tuhaf olarak sınıflanan bu yıldızlar genellikle kırmızı-soğuk dev yıldızlar veya mavi-sıcak cüce yıldızlardır.

Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Tolgahan Kılıçoğlu, Ankara Üniversitesi Kreiken Gözlemevi T40 Teleskobu ile yaptığı 2 yıllık gözlem ve araştırmaları sonrasında bu bahsettiğimiz genel tanımlara da uymayan ‘kimyasal tuhaf’ olarak adlandırılan sıcak bir dev yıldız keşfetti. Mevcut teorilerin pek öngörmediği bu sonuç teorilerin geliştirilmesinde rol oynayacak.

Ankara Üniversitesi Kreiken Gözlemevi, Doç. Dr. Tolgahan Kılıçoğlu

Normal yaşantımızda farketmesek de Dünya’nın küresel olduğunun farkındayız, en azından şuursuz olmayanlarımız. Peki gezegenimizin küreselliğini gözle tespit edebilmek için çıkmamız gereken yükseklik ne kadardır? Evrim Ağacı’ndan Çağrı Mert Bakırcı konu hakkındaki ayrıntılı yazısında bu yüksekliğin 35.000 ft (10.670 km) veya biraz altı olduğunu belirtmiş. Yeri gelmişken AstroTürk’ün ufuk hesaplama aracını da hatırlatayım.

İsrail’in Ay yolculuğu başladı

İsrailli SpaceIL girişiminin geliştirdiği Ay sondası Bereşit 22 Şubat günü SpaceX Falcon 9 roketi ile Dünya yörüngesine girdi. Yörüngede gerçekleştireceği 3 manevra ile Ay’a ulaşmak için gerekli enerjiyi toplayacak Bereşit ismi verilen uzayaracı Ay’a ulaşan ilk özel girişim araç olacak ve İsrail Ay’a ulaşan 4. ülke olacak. Uzayaracıyla ilgili detaylı bilgiye buradan erişebilirsiniz.