İlk kozmonotlardan Viktor Gorbatko hayatını kaybetti

İlk Sovyet kozmonotlarından Viktor Gorbatko, 17 Mayıs’ta yaşamını yitirdi. Üç uzay uçuşu gerçekleştiren Gorbatko 82 yaşındaydı. Geçtiğimiz haftalarda hastalanıp hastaneye kaldırılan eski kozmonot yoğun bakıma ünitesinde hayatını kaybetti.

Gorbatko 1960 Mart’ında, 26 yaşındayken, aralarında Yuri Gagarin’in de bulunduğu 20 kişilik ilk Sovyet kozmonot grubuna seçilmesine karşın ilk uzay uçuşu için 9 yıl beklemesi gerekti.

Soyuz 7 görevi

Anatoly Filipchenko ve Vladislav Volkov’la beraber araştırma mühendisi olarak Soyuz 7 mürettebatına dahil oldu. Sovyet Ay Programına dahil olan ve 4 gün 22 saatlik bu görev, Sovyetlerin aya inişe verdiği yanıt olarak kabul ediliyor. Soyuz 6 ve Soyuz 8 uzayaraçlarının da dahil olduğu görev sırasında, iki uzayaracının yörüngede kenetlenirken, diğer bir tanesinin de bunları görüntülemesi planlanmıştı. Uzayda toplam 7 kozmonotun yer aldığı bu görevin kenetlenme safhası teknik nedenlerle başarılamadı ancak daha sonraki uzayaracı kenetlenmeleri ve uzay istasyonu çalışmaları için önemli bir deneyim oldu. Zaten sonrasında Sovyetler ay programından vazgeçecek ve uzay istasyonu inşaasına yönelecekti.

Soyuz 6-7-8

Salyut 5 görevi

Gorbatko iki kere daha uzaya dönecekti. İlk olarak 1977 Şubat’ında Soyuz 24 ile yörüngeye çıkan kozmonot, bu uçuşunda Yuri Glazkov ile Salyut 5 uzay istasyonunda 18 günlük bir görev gerçekleştirdi. Çeşitli biyolojik ve malzeme deneylerini yürüttü. Bu görev Salyut 5’e gerçekleştirilen son ziyaret olacaktı. Altı ay sonra uzay istasyonu yörüngeden çıkıp dünya atmosferinde yok oldu.

İnterkosmos görevi

Son uzay uçuşunu 1980 haziranında Soyuz 37 ile yaptı. Bu uçuşunu ilk Vietnamlı kozmonot olan Pham Tuân ile Salyut 6 uzay istasyonuna yaptı.

kaynak: spacefacts.de | space.com | russianspaceweb.com |

Valentina Tereşkova

“Hey Gökyüzü Şapkanı Çıkar ve Beni Selamla, Geliyorum!”

16 Haziran 1963 günü, 26 yaşındaki Sovyet kozmonotu Valentina Tereşkova “uzaya çıkan ilk kadın” unvanını kazandı.

valentina_tereskova

İlk etapta 400 kadın aday içinden 23 kişilik liste oluşturulur ardındna bu listedekiler Moskova’daki bir dizi test ve araştırmaya tabi tutulur. Testlerdne herhangi birini geçemeyen adaylar eve yollanır. Nihayetinde Tereşkova dışında Tatyana Kuznetsova, Irina Solovyova, Valentina Ponomareva ve Zhanna Yorkina kozmonot eğitimine katılmaya hak kazanır.

Diğer kadın kozmonot adaylarıyla beraber uzaydaki ilk insan Yuri Gagarin’in de desteğiyle sürdürülen eğitimlere katılan tekstil işçisi Tereşkova’nın kozmonot olabilmesinde önceden aldığı amatör paraşütçülük eğitiminde kazandığı deneyimin payı büyük. Zira adayların hepsi paraşütçüdür. Sovyetler Birliği’nde yurttaşların her türlü eğitimi alması devlet tarafından desteklendiği için eğitimlere ulaşılması kolaydı.

kadin-kozmonot-adaylari

1962 yılının sonunda Tereşkova Vostok 6 ile uçmak için seçilir. Ponomareva ve Solovyova ise Tereşkova’nın yedeği olur.

Vostok 6 yörüngedeyken aynı anda kozmonot Valery Bkyovsky’nin kumandasındaki Vostok 5 aracı da uzaydaydı. İkili bir dizi uzay iletişim oturumu gerçekleştirdi. Bu oturumların birinde, Tereşkova’nın uyuya kalması nedeniyle iletişimi kaybeden kontrol merkezi kozmonotu uyandırmak zorunda kalmıştı.

 valentina-tereskova-tv-signal

Dar uzay elbisesi içinde günlerce kalmak zorunda olan Tereşkova oldukça rahatsızlık çekti, ayrıca uzaydayken çok az yemek yiyebildi. Vostok 6 kapsülü ile 71 saat (2 gün 22 saat 50 dakika) süren uzay uçuşu sırasında Dünya yörüngesinde 48 tur attıktan sonra 19 Haziran günü yere indi. Tereşkova, esasen kurallara aykırı olmasına karşın, yere indikten sonra, iniş alanının yakınında yaşayan halkın sunduğu yerel yiyeceklerle karnını doyurdu.

Valentina-Tereshkova-near-a-landing-spacecraft-Vostok-6-640px

20 Haziran günü Samara (o günkü ) şehrinde kozmonotların halk karşısına çıkacağı bir sunum girişimi olduysa da kozmonotları görmek isteyen yoğun kalabalık kargaşaya neden oldu ve bu nedenle sivillerin zarar görmemesi için bu plan iptal edildi.

RIAN_archive_837790_Valentina_Tereshkova_and_Neil_Armstrong
Valentina Tereşkova, Ay’a ilk adım atan insan olan Neil Armstrong’a bir nişan takdim ediyor. Yer, Gagarin Kozmonot Eğitim Merkezi, Yıldız Şehri, SSCB.

Aynı zamanda tek solo uzay uçuşu yapan kadın olan Valentina Tereşkova bir kere daha uzaya çıkmadı. Kendisinden sonra uzaya çıkan ilk kadın, yine Sovyet kozmonotu olan Svetlana Savitskaya 1982 Ağustos’unda yörüngeye erişti. Tereşkova’dan neredeyse 20 yıl sonra! Uzaydaki üçüncü kadın ve ABD’nin ilk kadın astronotu ise 18 Haziran 1983’te Sally Ride oldu. Bu tarihten sonra pek çok kadın, Valentina Tereşkova’nın yolunu takip ederek uzaya çıktı.

valentina-tereshkova-vostok6
Valentina Tereşkova 78 yaşındayken Londra’daki Bilim Müzesinde’ki Sovyet uzay çalışmalarını konu alan bir serginin açılışını yaptı. Fotoğrafta, bu açılış sırasında, uzaya çıktığı Vostok-6 kapsülüyle görülüyor.
Bugün 79 yaşında olan Valentina Tereşkova, çatısında martı şeklinde bir rüzgar gülü olan evde yaşıyor. “Martı” Vostok 6’nın takma adıydı.

Ruslar maceraya mı hazırlanıyor?

Rusların resmi uzay turizmi şirketi Space Adventures (Uzay Maceraları), soyuz kapsülleriyle aynı anda iki uzay turistini uzaya çıkartma planları yapıyor. Her şey yolunda giderse, proje 2012 yılında hayata geçecek.

Soyuz (Birlik) uzayaraçları RSC Energia şirketi tarafından üretilmekte.  Şirket yılda 4 adet Soyuz uzayaracı üretebiliyor. Proje kapsamında planlanan ise bu sayı 5’e yükseltilip, Space Adventures için bunlardan yılda en az bir tanesini kullanabilme yolunu açmak.

Kapasitenin geri kalanı ise, UUİ programına ayrılmakta. uzay istasyonuna mürettebat ve malzeme taşımak için yılda 4 adet Soyuz’a ihtiyaç duyuluyor.

Space Adventures, fazladan üretilen Soyuz’un üretimi, fırlatması ve mürettebat komutanı olacak bir Rus kozmonotun yıllık ücretini ödeyecek.

Uzay turizmi son yıllarda yatırımcıların ilgisini çeken bir alan. Bunun için çok sayıda uzay aracı tasarlayan ve üreten şirket var. Buna karşın dünyada uzaya turist çıkartan yegane şirket Space Adventures.

Özel şirketler gelecekte daha ucuza insanları uzaya çıkartabilecek olsa da şimdilik tekel durumundaki SA ile uzaya çıkıp 10 gün UUİ’de konaklamanın bedeli 35 milyon dolar. Günlüğü 3,5 milyon ile UUİ en pahalı otel sayılabilir. Kesinlikle dolar milyarderlerine hitap eden bir hizmet. Bu bedeli ödemeye hazır kişiler arasında da zaten Google’ın kurucularından Sergey Brin gibi milyarderler var.

Uzay turizmi için tasarlanmamış Soyuz’ların kapasitesi normalde bir turiste yetiyor. Turiste ayrılabilen bir koltuk dışında, komutan ve uçuş mühendisi olmak üzere iki kişilik zorunlu mürettebat kadrosu var.

Koltuk sayısını arttırmak, aşağıda Soyuz’un iç mekanını gösteren fotoğraftan da anlaşılacağı üzere mümkün değil.  Rusların planı, uzay turistlerinden birine 1,5 yıl eğitim verip uçuş mühendisi yapmak. Böylece bir kişlik boş koltuğun yanısıra uçuş mürettebatından bir kişilik kadroyu da turiste vermek. Boşuna Space Adventures (Uzay Maceraları) demiyorlarmış!

İkinci koltuk dolar milyarderi olamak yetmiyor, ayrıca eğitim için harcayacak zaman da gerekli. Yeterince parası olan UUİ’de 10 gün geçirmek için 35 milyon doları gözden çıkartabiliyorsa, bunlardan yeterince zamanı olanlar da, muhtemelen zevk duyacakları eğitimi göze alırlar sanırım.

Elbette Rus yetkililer daha iyi bilir ama benim bildiğim kadarıyla da bir kozmonot kolay yetişmiyor. Eğitimini vereceklermiş ama her araba ehliyeti alan formula yarışçısı olamıyor sonuçta.  Bana çok da güvenli değilmiş gibi geldi.

Eğitimi alan halinden memnun olur şüphesiz, peki olayın diğer koltuktan görünümü nasıl olur? İçlerinden “amatörle mi uçacağız” diye itiraz edenler çıkar mı? Bunu 2012’de öğreneceğiz.

Ayrıca hatırlatmak lazım, Amerikalılar bırakın bir sivili uçuş mühendisinin koltuğuna oturtmayı, UUİ’de turiste de karşılar, güvenlik gerekçesiyle. Tabi onların tuzu kuru, uzay programları için para bulmakta Ruslar kadar zorlanmıyor böylece de turistle uğraşmak zorunda kalmıyor olabilirler.

kaynak: universetoday.com | vikipedi |

Çekler ESA’da

ESA’ya katılım anlaşması 8 Temmuz’da Prag’da imzalanan Çek Cumhuriyeti, Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) 18. üyesi oldu. Anlaşmanın ardından bir dizi prosedürün tamamlanmasıyla, 12 Kasım günü Çek bayrağı ESA tesislerinde dalgalanmaya başladı.

Çek Cumhuriyeti bayrağı
Çek Cumhuriyeti bayrağı

ESA ve Çek Cumhuriyeti 2014’e kadar sürecek bir geçiş dönemine girdi. Buna göre özel bir görev gücü Çek Cumhuriyeti’nin endüstri, bilim topluluğu ve diğer örgütlerinin ESA ile nasıl uyum sağlayabileceğini araştırmak için çalışacak.

ESA’nın sitesinde Çekler’in uzay çalışmalarında güçlü bir geleneğe sahip  olduğu belirtilmiş ve örnek olarak da Çek vatandaşı Vladimir Remek’in 1978 yılında Avrupa’nın ilk astronotu olması gösterilmiş. Gerçi o yıllarda Çekoslovakya olarak Doğu Bloğu‘na bağlı olan Çekler, aynı zamanda Varşova Paktı‘nın İnterkosmos Uzay Programı‘na üyeydi. Dolayısıyla Vladimir Remek için kozmonot demek daha uygun olur.