Haftalık Gökyüzü Raporu – 6

mars-akan-su

Mars’ta yine su bulundu. Bu defa ki bulgular Mars’ta günümüzde de suların aktığını kanıtlıyor. Daha önce de yüzeyde akan ‘sıvı’ varlığı belirlenmişti ancak bu sıvının su olup olmadığı kesin değildi. Tabii konunun bu kadar sansasyonel hale getirilmesinin NASA’nın bütçe kısıntılarına karşı halkın ilgisini çekme çabasıyla ilişkisini de atlamamak gerekiyor. Fakat, sonuç da NASA’da haklı, bu roketler suyla çalışmıyor!

Mars demişken, 2 Ekim’de gösterime giren Marslı filmini atlamamak gerekiyor. Çokça övgüye mahsar olan Marslı (The Martian) romanının sinema uyarlaması olan film için kitabından iyi yorumları yapanlar bile var. Kaçırılmaması lazım.

Hindistan'ın

Hindistan’ın uzay araşıtrmalarına olan ilgisi hız kesmeden devam ediyor. Geçtiğimiz yıl Mars yörüngesine Mars Orbiter Mission (MOM) uydusunu göndermeyi başaran Hindistan Uzay Araştırma Kurumu (ISRO) geçtiğimiz hafta, yerden 650 km yükseklikteki bir yörüngeye Astrosat adında bir gökbilim uydusu oturtmayı başardı.

Yine ISRO tarafından geliştirilen PSLV-XL roketi aracılığıyla yörüngesine ulaşan Astrosat’ın 5 yıl boyunca uzay araştırmalarında kullanılması planlanıyor. Uzay aracı mor ötesi dahil olmak üzere birçok dalgaboyunda gökyüzünü tarayacak.

moon-glasses-1

Bu  seramik bardak seti, my modern metropolis‘te karşıma çıktı. İsmi Moon Glasses (Ay Bardakları). Bardaklar, artık her ne içiyorsanız, siz içtikçe dolun evresinden son dördüne, Ay’ın evrelerini canlandırıyor. Bu etkiyi sağlayabilmek için bardağın iç şekli yeniden tasarlanmış. Bardaklar iki farklı boyda çiftler halinde satılıyor. Küçük boy 24$, büyük boy 30$. Bunların haricinde bir de 10$ kargo ücreti var.

moon-glasses-2

29 Eylül 1954’te kurulan CERN, geçtiğimiz hafta 61. yaş gününü kutladı. Alttaki fotoğraf ‘ilk kazmanın vurulduğu’ günlerden kalma.CERN

Çin Bilimler Akademisinden araştırmacılar, tüyden hafif, çelikten güçlü bir süper madde geliştirdiler. Esasen grafenden elde edilen köpük olan bu madde, keşfi yapan ekibin bildirdiğine göre  1 cm2’ye 1 ton’dan daha fazla darbeye dayanabiliyor ve kendi ağırlığının kırk bin katını taşıyabiliyormuş.  Fazladan her kg’ın yüksek maliyet artışı demek olduğu uzay endüstrisinde böylesi bir madde kolaylıkla kendine yer bulacaktır.

tuyden-hafif-celikten-guclu-super-madde-gelistirildi-75648-5

kuyruklu yıldızın karanlık tarafı
Kocaman bir yer fıstığını andıran 67P kuyrukluyıldızı’nın yörüngesindeki Rosetta uzay aracı, kuyrukluyıldız’ın bugüne dek karanlıkta kalan kısmını ilk kez görüntülemeyi başardı. Şimdiye kadar gökcisminin tamamının görüntülenememesinin sebebi, bu karmaşık şekilli cismin güney kutbunun genelde yaz mevsiminde olmasıydı.
dark-side-of-the-67P

İTÜ Roket Takımı ekip arkadaşları arıyor. Havacılık-uzay sistemlerine meraklı ve bu alanda pratik yapmak isteyen araştırmacı İTÜ öğrencileri bu formu doldurarak başvuru yapabilir. Ekibin facebook sayfasına da buradan ulaşabilirsiniz.

Bir üniversite haberi de Batman’dan:
Batman Üniversitesi Sosyoloji Bölümü öğretim üyelerinden Yrd. Doç. Dr. Yusuf Arslan, 450 öğrenci üzerinde yaptığı ankette üniversite öğrencilerinin astronomi ve uzay keşiflerine ilgisiz olduğu sonucuna ulaştı.  üniversite öğrencilerinin sadece yüzde 9.6’sı astronomi ve uzay bilimleri ile ilgileniyormuş.
Sonuç şaşırtıcı değil. Üstelik durum sadece bize özgü de değil, NASA bile uzay araştırmalarına olan ilgisizlik ve daha kötüsü gereksiz bulunması sonucu kaynaklarını kaybetmekten korkuyor. Bu nedenle de toplumu etkileyecek çalışmalara sarılıyor (bkz: en üstteki haber).

haftalık gökyüzü raporu – 2

Philae uyandı
Philae-comics

67P/Churyumov–Gerasimenko kuyrukluyıldızı’na inmeyi başaran ancak sonra yeterli güneş ışığı alıp enerji üretemeyince bağlantısı kesilen Philae’den aylar sonra tekrar sinyal geldi. Bilim insanları kuyrukluyıldız Güneş’e yaklaştıkça robotun daha fazla şarj olanağı bulabilmesini umut ediyordu; umdukları gibi de oldu. Şimdi bilim insanları araçla yeniden bağlantı kurulabilmesini ve Philae’nin hafızasında tuttuğu ve kuyrukluyıldızın doğasını daha iyi anlamamızı sağlayacak verileri paketlerini bekliyor.

İTÜ roketi başarıyla fırlatıldı

Ameirka’da NASA’nın ve SpaceX’in sponsor olduğu roket yarışmasına katılan İTÜ Roket Takımı fırlatmayı başarılı bir şekilde gerçekleştirdi! ve daha önce söylediğim gibi takımın destekçileri adlarını göklere yazdı.. Yazıyı hazırladığım anda (cumartesi) teknik detaylar ve videolar henüz paylaşılmadığı için onları veremiyorum. Siz ekibi facebook sayfasından takip edebilirsizin.

itu-roket

Ülkemizde bilimsel/teknolojik ilerlemeye dair böyle bir çabadan bahsettikten sonra Emin Çapa’nın TEDx d’te yaptığı Türk Hamamlarında Suyun Kaldırma Kuveti Neden Yok? başlıklı konuşmasını buraya koymadan da olmaz tabii:

Bir alıntı da Doç. Dr. Kerem Cankoçak’tan (İTÜ):

Türkiye’de bilimsel merak çok zayıf. Her şey dine endeksli. Bu, ülkenin bilim ve eğitim politikaları ile yakından ilgili. İlkokul düzeyinde bilimi sevdiren, önemini kavratan bir eğitim olmadığı için, daha üst seviyedekinin önemini anlatmakta elbette zorlanıyoruz. Temel bir bilim altyapısı olmayınca da zaten bilimsel açıdan bunu insanlara anlatmak zor. O yüzden CERN’e üyelik mucizevi olarak hiçbir şeyi çözmeyecek. Esas olarak ilkokuldan itibaren temel eğitimi değiştirmemiz lazım.

Cassini yaralı yüz Tethys ile Dione’nin yeni görüntülerini gönderdi
Cassini uzayaracındaki kamera Satürn’ün yaralı uydusu Tethys’e odaklandı. Çoğu uydu gibi Tethys de kraterlerle kaplı. Fakat bunlardan bir tanesi var ki muazzam ölçülerde. 1000 km çaplı Tethys’in sahip olduğu kozmik çarpışmanın izi, toplam yüzey alanının %18’ini kaplıyor. Yaralı uydudan 120000 km öteden elde edilen görüntüde Tethys kameraya daha yakın konumda bulunuyor. Arkaplanda ise Satrün’ün enginliğini görüyoruz.
Cassini’den elde edilen son fotoğraf, uydunun boyutu ile gezegeni Satrün’ün boyutunu karşılaştırmak için bizlere çok iyi bir kare sunuyor:
ceres-haz-2015
Cassini’nin objektifine kayalanan diğer uydu Dione’nin görüntüsü ise yakın geçiş sırasında elde edilmiş. Böylece uydunun yüzeyini oldukça ayrıntılı bir şekilde görebiliyoruz. Harika değil mi?
Dione-05-2015
Mars kart topu muydu?

Mars’ın geçmişinde okyanuslarla kaplı sulak bir gezegen olduğuna inanılıyor. Yapılan yeni bir araştırma ise sulu Mars fikrine yeni bir bakış açısı getiriyor: suları donmuş halde bulunan, buzlarla kaplı Mars.

Plüton ve Charon’un ilk renkli görüntüleri

Plüton yakın geçişine 2 haftadan biraz uzun zaman kalan Yeni Ufuklar sondası, cüce gezegen ve en büyük uydusunu renkleriyle görüntülemeyi başardı:

pluton-ilk-renkli

uzay istasyonu 4K’ya geçti
Mevcut full HD standardının 4 katı çözünürlük sunan 4K teknolojisi, adından sıkça söz ettirse de şimdilik iletim, depolama ve işlem gücü gereksinimleri sebebiyle yaygınlaşabilmiş değil ve -şimdilik- çoğunlukla pazarlama unsuru olarak kullanılıyor.
Yine de gelecek 4K’nın ve geleceğin teknolojisinin uzay istasyonunda kullanılmasından daha doğal bir şey olamaz! Uluslararası Uzay İstasyonu’nunda çekilen videolar artık youtube’da 4K çözünürlükte seyredilebiliyor. Tabii muhtemel sizin bilgisayarınız / kotanız bunu kaldıramayacak :/
4K demişken, aşağıda Rus foto blogçusu Dmitry Pisanko’nun bu hafta yüklediği, UUİ’de çekilen toplamda 110 GB’lık fotoğraf arşivinden oluşturduğu 40 dakikalık zaman atlamalı videodan öne çıkanlarla hazırladığı 4 dakikalık seçkiyi izleyebilirsiniz:

Venüs’te aktif volkan faaliyeti kanıtlandı
Venüs gezegenindeki volkanik faliyetler daha önce öngörülmüş ve volkanik aktiviteye dair bazı deliller elde edilmişti fakat halihazırda faal olan bir volkan tespit edilememişti -şimdiye kadar.
Keşif 8 yıldır görevde olan Venüs Ekspres aracından geldi. Yakın kızılötesi dalga boylarında yaptıkları taramaları karşılaştıran bilim insanları, Venüs’te aktif volkan faaliyetinin kanıtı olan bulgulara ulaştı. Söz konusu bulgularda, yüzey üstünde, günler içinde meydana gelen yüzlerce derecelik sıcaklık değişimleri gözüküyor.
Brightness_changes_in_Ganiki_Chasma_node_full_image_2
en uzun haziranı yaşayacağız

Evet, bu ay 1 saniye daha uzun olacak. Dünya’nın dönüş hızının yavaşlaması (dolayısıyla gün süresinin uzaması) sebebiyle 30 Haziran’da Dünya Saatine 1 saniye eklenecek. 30 Haziran’ı 1 Temmuz’a bağlayan gece saat 23:59:59’da saniye bir değil iki defa atacak.

model uydu tasarımı yaz kursu

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nde 21-29 Ağustos 2015 tarihlerinde model uydu imalat ve tasarımı yaz kursu düzenlenecek. Uzay alanında çalışmak isteyen mühendislik, temel bilimler, astronomi ve uzay bilimleri, uzay bilimleri ve teknolojileri öğrencileri ve mezunlarına yönelik kurs kapsamında CanSAT uygulaması yapılacak.

CanSAT teneke meşrubat kutusu (ing. Can) boyutlarındaki uydulara verilen isim. Bu küçük uydular, eğitime yönelik çalışmalara imkan veriyor.

canSat