7 Kasım

7 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1910 – İlk hava taşımacılığı sevkiyatı Wright kardeşler tarafından mağaza sahibi Max Moorehouse için, ABD’nin Ohio eyaletindeki Dayton şehrinden Columbus şehrine gerçekleştirildi. Wright Model B uçağını uçuran pilot Philip Parmalee (uçak yeni icat edilmiş, sen ne ara pilot oldun?) on top kumaş taşıdı.

1963 – Apollo programında Fırlatma Kurtarma Sistemi’nin (Launch Escape System – LES) ilk ayrılma testi başarıyla gerçekleştirildi. Bu tarz sistemler insanlı uzay uçuşlarında, fırlatma sırasında ortaya çıkabilecek tehlikeli durumlarda, mürettebatı taşıyan kapsülün roketin geri kalanından ayrılarak hızla uzaklaşmasını ve yere güvenli biçimde inmesini sağlıyor.

1974 – Concorde 001, İngiltere Fairford’dan, ABD, Maine, Bangor’a 2 saat 56 dakikalık rekor sürede uçtu. Bu uçuşla Concorde, Atlas okyanusunu doğu-batı kıyıları arasında en hızlı aşan ticari uçak ünvanını kazandı.

Concorde 001

1996 – Mars Global Surveyor fırlatıldı. NASA ve JPL tarafından geliştirilen uzayaracı Mars’ın iyonosferinden yüzeyine kadar küresel haritasının çıkarılmasını amaçlıyordu ve 9 yıl boyunca görevini yerine getirdi. Mars Global Surveyor daha geniş kapsamlı Mars Keşif Programı’nın bir bölümünü oluşturuyordu. Elde ettiği yüzey verileri Mars gezginlerinin ineceği noktaların belirlenmesinde ve gezgin görevleri sırasında kullanıldı. 2 Kasım 2006’da komutlara yanıt vermeyen uzayaracından en son güvenli moda girdiğini bildiren bir mesaj alındı ancak tüm çabalara rağmen tekrar kontrol sağlanamadı.

2007 – Uzay mekiği Discovery dünyaya döndü. STS-120 görevi kapsamında mekik ile yörüngeye çıkan astronotlar uzayda 16 gün geçirdiler [ESA space history]. İnşaatı devam eden Uzay İstasyonu’nun Harmony modülü, daha sonra monte edilmek üzere ISS’e çıkartıldı.

Discovery uzay mekiği iniş sırasında.

7 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1867 – Nobel Ödülü sahibi, Polonyalı kimyager ve fizikçi Marie Curie doğdu (ö. 1934)
1878 – Avusturyalı-İngiliz fizikçi ve akademisyen Lise Meitner doğdu (ö. 1968)
1888 – Nobel Ödülü sahibi, Hintli fizikçi ve akademisyen C. V. Raman doğdu (ö. 1970) Raman, ışığın saçılması üzerine çalışmaları ve “Raman etkisi” keşfiyle bu ödüle layık görüldü. Raman, Nobel ödülü kazanan ‘beyaz’ olmayan ilk kişi ve ilk Asyalı ve Hintli oldu.

C. V. Raman

1915 – Amerikalı astrofizikçi ve akademisyen Philip Morrison doğdu (ö. 2005)
1951 – Yeni Zelandalı astronom ve akademisyen Gerard F. Gilmore doğdu

6 Kasım

6 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

447 – Konstantinopolis şiddetli bir deprem ile sarsıldı. Ağır hasar alan şehirde binlerce insan enkaz altında kaldı ve ardından kıtlık ve salgın baş gösterdi. Depremde surların büyük kısmı da yıkıldı, burçlardan 57’si çöktü. Bu tarz depremlerin sonucunda Vordonisi adası sulara gömülecekti.

1958 – NASA Araştırma Test Pilotu John B. (Jack) McKay, Bell X-1E 46-063’te X-1 roket uçak serisinin son uçuşunu yaptı. Program on iki yıl önce başlatılmıştı.

1966 – NASA, Lunar Orbiter 2 uzayaracını fırlattı. Ay yörüngesinde görev yapan bu uydu, iniş yapılabilecek bölgeleri tespit için kullanıldı. Elde edilen veriler daha sonra Surveyor ve Apollo görevlerinde kullanılacaktı. [via Ron Eisele]

1980 – Satürn, Voyager 1 uzay sondası tarafından 5.3 milyon km uzaktan gözlemlendi.

1985Challenger uzay mekiği dünyaya döndü. STS-61-A göreviyle uzaya 8 astronot çıkmıştı. Bu görev, aynı uzayaracı ile uzaya çıkıp geri dönen en kalabalık mürettebat rekorunu elinde bulunduruyor.

Challenger uzay mekiği ile STS-61-A görevine katılan astronotlar, görev sonrasında mekikten çıkarken görülüyor.

2015 – Astronotlar, Kjell Lindgren ve Scott Kelly, Uluslararası Uzay İstasyonu’nda 7 saat 48 dakikalık bir uzay yürüyüşü gerçekleştirdi. İkili P6 kirişindeki soğutma sistemini esas konfigürasyonuna getirip, birincil ve yedek radyatör dizilerindeki soğutucu olarak kullanılan amonyum seviyesini normal haline getirdiler.

6 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1656 – Fransız matematikçi, astrolog ve astronom Jean-Baptiste Morin öldü (d. 1583)
2017 – Amerikan deniz subayı, havacı, test pilotu ve NASA astronotu Richard F. Gordon Jr. öldü (d. 1929)
1932 – Nobel Ödülü sahibi, Belçikalı fizikçi ve akademisyen François Englert doğdu.

23 Ekim

23 Ekim günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1911 – Bir savaşta ilk kez uçak kullanıldı: bize karşı. Trablusgarp Savaşı’nda bir İtalyan uçağı keşif görevi gerçekleştirdi. Yüzbaşı Carlo Piazza tarafından gerçekleştirilen bu keşif görevinden bir hafta sonra İtalyanlar bu kez ilk hava saldırısını gerçekleştirecekti.

1944 – Nakajima G8N Renzan’ın ‘Rita’ isimli prototipi ilk uçuşunu yaptı. Japonya’da geliştirilen dört motorlu uzun menzilli bombardıman uçağının prototiplerinden biri savaş sonrasında ABD tarafından alınıp test edildikten sonra parçalandı.

Nakajima G8N Renzan’ın ABD tarafından el konulan prototipi.

2007 – Uzay mekiği Discovery STS-120 görevi için fırlatıldı. Bu, Uluslararası Uzay İstasyonun’a yapılan 23. mekik seferi oldu. Discovery, istasyonun ABD bölümünü Avrupa ve Japon laboratuvar modüllerine bağlayan, Harmony adlı İtalyan yapımı çok portlu modülü taşıdı. Harmony diğer modüller için elektrik güç ve veri bağlantısı sağlıyor. Ayrıca dört astronot için uyku kabini içeriyor.

Discovery’nin kargo bölümünden çıkmayı bekleyen Harmony modülü. Arkaplanda Dünya ve uydumuz Ay gözüküyor.

23 Ekim günü doğanlar ve ölenler:

1581 – Alman matematikçi ve astronom Michael Neander öldü (d. 1529)
1774 – Fransız astronom Michel Benoist öldü (d. 1715)
1822 – Alman astronom Gustav Spörer doğdu (ö. 1895)
1894 – Amerikan astronom ve akademisyen Emma Vyssotsky doğdu (ö. 1975)
1873 – Amerikan fizikçi ve mühendis William D. Coolidge doğdu (ö. 1975)
1905 – Nobel ödülü sahibi, İsviçreli fizikçi ve akademisyen Felix Bloch doğdu (ö. 1983)
1908 – Nobel ödülü sahibi, Rus fizikçi ve akademisyen Ilya Frank doğdu (ö. 1990)
1944 – Nobel ödülü sahibi, İngiliz-İskoç fizikçi ve akademisyen Charles Glover Barkla öldü (d. 1877)
1980 – NASA astronotu ve fizikçi Ronald Erwin McNair doğdu (ö. 1984). McNair, Challenger faciasında hayatını kaybetti.

Ronald Erwin McNair

2014 – İtalyan fizikçi ve akademisyen Tullio Regge öldü (d. 1931)

UBAKUSAT yörüngede

Türkiye’nin 5. küp uydusu olan UBAKUSAT geçtiğimiz cuma günü Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan (ISS) yörüngeye bırakıldı. Dünya’nın farklı yerlerindeki radyocular, amatör radyo haberleşmesini de hedefleyen uydudan  güçlü ve stabil sinyal aldıklarını duyurdular.

Japonya üzerinde yakalanan telemetri verisi.

Uydu, geçtiğimiz Nisan ayı başında ISS’e Dragon kapsülü ile çıkarılmıştı. Yaklaşık 3 kg’lık uydu 10x10x34 cm boyutlarındaki (3 birim küp uydu) UBAKUSAT’ın 6 ile 12 ay arasında görevine devam etmesi bekleniyor.

 

UBAKUSAT, Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Havacılık ve Uzay Teknolojileri Genel Müdürlüğü, TAMSAT, GUMUSH Uzay Savunma ve Havacılık Ltd. Şti., Ertek Uzay Sistemleri Ltd. Şti., TURKSAT ve İTÜ-RF Laboratuvarı desteği ile geliştirildi. Türkiye ile Japonya arasında imzalanan anlaşma sayesinde ISS’e çıkarıldı ve Japonlara ait Kibo modülünden yörüngeye bırakıldı.

Japonların inşaa ettiği Kibo modülü.

Samantha Cristoforetti

Avrupa Uzay Ajansı’na (ESA) bağlı İtalyan astronot. 23 Kasım 2014’te uzay istasyonuna çıktı. Bunun için 8500 astronot adayı arasından sıyrılarak ESA’nın 3. kadın astronotu seçilmesi gerekti.

Kasım 2014 ve Haziran 2015 tarihleri arasında 199 gün (+16 saat 42 dakika) boyunca Uluslararası Uzay İstasyonu’nda uçuş mühendisi olarak görev aldı, Sefer 42 – 43 mürettebatlarına dahil oldu.

Sosyal medyayı iyi kullanan astronotlardan biri olduğu için epey hayran edindi. İtalyan astronot, mikro yerçekiminde ilk defa espresso yaparak daha önce hiç gerçek kahve içilmemiş olan yörüngede bir ilke adını yazdırmayı başarmıştı.

Samantha Cristoforetti Dünya manzarasına karşı espressosunu yudumluyor.

ASI’ın (İtalyan uzay ajası) Futura Görevi kapsamında bilimsel deneyleri gerçekleştirdi.

Futura, İtalyanca “gelecek” anlamına geliyor ve dişil ifadeye sahip. Fizik, biyoloji ve insan psikolojisi, radyasyon araştırması ve teknoloji tatbikatlarını konu alan deneyleri içeren bir bilim programı. Gelcekte Güneş Sistemi’nde gerçekleşecek insanlı araştırmalardaki hayatı iyileştirmeyi amaçlıyor.

Samantha Cristoforetti’nin kısa biyografisi

26 Nisan 1977’de Milan’da dünyaya geldi.

Liseyi 1996’da bitirdikten sonra bir yıl değişim öğrencisi olarak ABD’de eğitim gördü.

2001’de Almanya’daki Münih Teknik Üniversitesi’nden makina mühendisliği diplomasıyla mezun

Fransa’da Ecole Nationale Supérieure de l’Aéronautique et de l’Espace’de dört ay deneysel bir ayrodinamik projesinde çalıştı.

Master tezini, Moskova’daki Mendeleev Kimyasal Teknolojiler Üniversitesi’nde, katı roket yakıtları üzerine hazırladı.

İtalyan Hava Kuvvetleri Akademisi’ndeki eğitimleri kapsamında, Naples Federico II Üniversitesi’nde havacılık bilimlerini lisans derecesiyle tamamladı. Akademiden en yüksek nişan olan Onur Kılıcı kazanarak 2005 yılında mezun oldu.

2005-2006 arasında ABD’nin Sheppard hava üssünde görev aldı. Avrupa-NATO Jet Pilot Eğitimi’ni tamamlayıp savaş pilotu oldu.

2007-2008’de uçuş eğitimini İtalya’da sürdürdü.

2009 Mayısında ESA astronotu olarak seçildi. Kasım 2010’da temel astronot eğitimini tamamladı.

Nihayet 23 Kasım 2014’de Kazakistan’dan fırlatılan bir Soyuz uzayaracıyla Uluslararası Uzay İstasyonu’na çıktı.

Astronot Cristoforetti 2015’in en önemli kadın figürlerinden biri seçildi.

Kaynak: ESA |