Haftalık Gökyüzü Raporu – 48

Hindistan Ay’a konmayı kıl payı kaçırdı

Hindistan bayrağı ülkenin hedeflediği Ay önünde.

Geçtiğimiz aylarda İsrailli girişim Ay yüzeyine Bereşit isimli uzayaracını indirmeyi çalışmış ancak başarısız olmuştu. Başarsalardı İsrail’i Ay yüzeyine iniş yapan 4. ülke konumuna getireceklerdi.

Aynı hedef için bu kez Hindistan şansını denedi ancak Hintliler de başarısız oldu. Hindistan Uzay Araştırmaları Kurumu (ISRO) Chandrayaan-2 ile iletişim yüzeye 2.1 km kala koptuğunu bildirdi. Yer aracı başarısız olsa da Chandrayaan-2 görevine dahil olan uydu yörüngeye oturdu.

Ay’a bugüne dek inmeyi başaran ülkeler: Sovyetler Birliği, ABD ve Çin. Hindistan 2024 yılında tekrar Ay’a araç yollayacak.

Türkiye’nin S400’leri görüntülendi mi?

İsrail istihbarat firması ImageSat twitter hesabından Türkiye’ye ait S-400 bataryalarının olduğunu iddia ettiği uydu görüntülerini paylaştı. Şirketin twitter hesabını incelediğiniz taktirde yer gözlem uydularının ne kadar stratejik olduğunu anlıyorsunuz; tabii bir de gözetlendiğinizi!

Türkiye Uzay Ajansı’nın ilk toplantısı

Türkiye Uzay Ajansı’nın ilk yönetim kurulu toplantısı gerçekleştirildi. Ajansın gündeminde Milli Uzay Programı oluşturulması var. Ayrıca Türkiye Uzay Ajansı’nın logosunun vatandaşların katılımıyla seçilmesi için hazırlık yapılması kararlaştırıldı.

Kasırganın gözü

Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki NASA astronotu Nick Hague, Karayipleri etkileyen Dorian Kasırgası’nı fotoğraflardı. Aşağıdaki etkileyici fotoğrafta kasırganın merkezi görülüyor.

İsrail’in Ay aracı Beresheet

Bugüne dek 3 ülke Ay’a çalışır durumda araç indirmeyi başardı: Sovyetler Birliği, ABD ve günümüzdeki çabasıyla Çin. Eğer işler planlandığı gibi giderse İsrail Ay’a araç gönderen 4. ülke olacak. Beresheet olarak adlandırılan uzayaracı aynı zamanda Ay’a ulaşan ilk özel sektör girişimi olabilir.

Uzayaracı 22 Şubat 2019 tarihinde fırlatılarak Dünya yörüngesine çıktı. Böylece İsrail’in Ay yolculuğu başlamış oldu.

Beresheet’i geliştiren SpaceIL (İsrail Uzay Araştırmaları Kurumu) 2011 yılında Google Lunar XPrize’ı kazanmak için kuruldu. Uzay’a yönelik özel girişimlerin desteklenmesi amacıyla ilan edilen XPrize, Ay’a ilk kez ulaşacak, özel kaynaklı uzayaracına 30 milyon dolar vaadediyordu. Adaylara 2018 senesine kadar süre tanınan XPrize’ı kazanan hiçbir girişim olmadı.

Özel sektörce finanse edilen ve İsrail Uzay Endüstrisi’nin (IAI) gözetiminde üretilen aracın üretimi ise burjuvaların maddi desteği ile devam etti. En büyük yardımı yapan Güney Afrikalı milyarder Morris Kahn yaklaşık 88 milyon dolar maliyetindeki projeye toplamda 27 milyon dolar kaynak sağladı. Sermayedarlar tarafından finanse edilse de İsrail’in Ay aracı ticari bir getiri sağlamayacak. Buna karşın İsrail’in uzay teknolojisindeki birikimine önemli katkısı olacağı açık.

Teknoloji ve bilimsel görevler

Beresheet yemek masası boyutlarında bir iniş aracı. 2.5 metre çapında, 1.5 metre yüksekliğinde. Konduğu noktada bilimsel gözlem yapacak Beresheet İsrail’in en prestijli akademik kurumlarından Weizmann Enstitüsü’nün uzay ile ilgili yaptığı araştırmalar için bilgi toplayacak. Ayrıca yapılan anlaşma sayesinde veriler NASA ile de paylaşılacak. Amerikan tarafı, laser retroreflektör dizisi denen bir teknoloji ile uzay aracının takibinde ve haberleşmesinde İsrailli bilim insanlarına destek olacak.

Beresheet yaklaşık 170 kg ağırlıkta. Ayrıca Ay’a inerken kullanmak için 450 kg yakıt taşıyor. Bu haliyle oldukça hafif bir araçtan söz ediyoruz. Üzerinde Dünya’dan gönderilen laser ışınlarını aynı noktaya geri yansıtacak bir retroreflektör taşıyor. Geceleri sürücülerin farkedebilmesi için kullanılan yansıtıcılarla (kedi gözü) aynı mantıkla çalışıyor.

Ay’ın Sükunet Denizi ( Mare Serenitatis ) olarak adlandırılan bölgesine 1973 yılında inen Lunakhod 2 sondası, burada manyetizma izleri keşfetmişti. Aynı bölgeye inecek olan Beresheet manyetosfer ölçümleri yapacak; bu sayede bilim insanlarına önemli veriler sunabilir.

Beresheet ‘in küçük mavi çember içindeki alanda bir yere konması amaçlanıyor. Görsel: planetary.org

Ay’a yolculuk

Yakıttan, dolayısıyla da ağırlıktan tasarruf edebilmek için uzayaracı doğrudan Ay’a gitmedi. Bunun için fazla enerji gerekiyor. Bunun yerine Dünya yörüngesinde doğru zamanda yaptığı 3 manevrayla kütleçekim sapanı yöntemi kullanılarak araca hız yani enerji kazandırılacak. Dünya yörüngesindeki son manevrası sonrasında Ay’a ulaşacağı uçuş rotasına giren Beresheet Ay yörüngesine girdiğinde bu kez yavaşlamak için iki manevra daha yapacak. Bu biçimde Ay’a inmesi yaklaşık 2 ay sürmüş olacak.

kaynak: nasa.gov | israeldefense.co.il | spaceil.com | planetary.org |