15 Ekim

15 Ekim günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık olayları:

15 Ekim 1529’da sona eren Viyana Kuşatması’yla Avrupa’daki hiç sona ermeyecekmiş gibi gözüken Türk ilerleyişi durdu. 20. yüzyılın ilk onyıllarında da havagemileri tüm gökyüzünü fethedecek gibi ilerliyordu:

15 Ekim 1910’da Airship America isimli havagemisi, Atlantik Okyanusu’nu geçen ilk hava taşıtı olmayı denemek üzere New Jersey’den kalktı. Walter Wellman ve Melvin Vaniman tarafından tasarlanıp uçurulan aracın 6 kişilik mürettebatı yolculuğu tamamlayamadan okyanusa zorunlu iniş yaptı. Ekip buharlı bir gemi tarafından kurtarıldı.

Airship America

1928Graf Zeppelin isimli Alman havagemisi Atlantik uçuşunu tamamlayarak New Jersey’ye iniş yaptı ve Atlantik Okyanusu’nu geçen ilk hava aracı oldu. Graf Zeppelin bir yıl sonra, 24 Ağustos 1929’da, Pasifik Okyanusu’nu aşarak ABD’nin Batı kıyısına ulaşacaktı.

LZ 127 Graf Zeppelin.

1997 – Cassini ve Huygens uzay sondası Cape Canaveral’dan fırlatıldı. NASA’nın geliştirdiği Cassini uzayaracı, 2004 yılında vardığı Satürn gezegenini, uydularını ve elbette halka yapısını inceledi. Cassini 15 Eylül 2017’de, ileriki yıllarda uydulardan birine düşüp buraya Dünya kaynaklı mikroorganizma bulaştırmaması amacıyla “Görkemli Son” denilen son görevle Satürn atmosferine sokularak yakıldı.

15 Ekim günü doğanlar ve ölenler:

1608 – İtalyan fizikçi ve matematikçi Evangelista Torricelli doğdu (ö. 1647). Barometrenin mucidi olan Torricelli aynı zamanda Torricelli Yasası ile de tanınır. Bu yasaya göre bir kabın alt kısmına açılan bir delikten akan suyun hızı suyun derinliğinin karesi ile orantılıdır. Bu yasa Bernoulli yasasına da bir temel oluşturmuştur. Torricelli’nin adı Ay’daki bir kratere, bir göktaşına (7437 Torricelli) ve biri Kızıldeniz’de batık olmak üzere 4 İtalyan denizaltısına verilmiştir.
1829 – Amerikalı gökbilimci ve akademisyen Asaph Hall doğdu (ö. 1907)
1909 – Amerikalı gökbilimci ve akademisyen Jesse L. Greenstein doğdu (ö. 2002)
1919 – Amerikalı kaptan, baloncu ve fizikçi Malcolm Ross doğdu (ö. 1985)
1954 – İngiliz fizikçi ve akademisyen Julia Yeomans doğdu.
1958 – İngiliz jeolog, akademisyen ve fizikçi Elizabeth Alexander öldü (d. 1908)
1964 – İtalyan albay, pilot ve astronot Roberto Vittori doğdu.

Satürn ve Dünya karşılaştırması

Satürn 120,536 km ekvatoryal çapıyla Jüpiter’den sonra Güneş Sistemi’nin en büyük ikinci gezegeni. Çapı Dünya’nın 9.5 katı: içersine 764 tane Dünya sığdırabilirsiniz. Ayrıca Dünya’nın 95 katı kütleye sahip.

İş yoğunluğa geldiğinde ise karasal bir gezegen olan Dünya öne geçiyor. Dünya’nın özkütlesi 5.52 g/cm3, Satürn’ün özkütlesi ise sadece is 0.687 g/cm3. Satürn teorik olarak suda (1 g/cm3) batmaz.

Satürn, üzerinde yürüyebileceğiniz herhangi bir yüzeye sahip değil elbette ancak eğer gezegenin üstünde bulunabilseydiniz Dünya’dakiyle neredeyse aynı yerçekimine maruz kalırdınız. Satürn’ün kütlesi gezegenimizden fazla olmasına karşın, gaz devinin boyutları nedeniyle yüzeyinde çekim gücü zayıflıyor.

Dünya’da bir gün 24 saat sürerken bir Satürn günü 10 saat 32 dakikadır. Satürn Güneş etrafındaki bir tam turunu 29,5 Dünya yılında tamamlar. Dünya’nın Güne’e olan ortalama uzaklığı olan 149.5 milyon km ‘astronomik birim’ olarak ifade edilir. Satürn Güneş’e ortalama 9.55 AB uzaklıktadır: yaklaşık 1.4 milyar km.

John Brady tarafından Satürn’ün halkaları içine oturtulmuş Dünya.

Yukarıdaki görselde de Satürn’ün halkalarının yayıldığı alan ile Dünyamızın boyutu karşılaştırılıyor. Halkalar çok geniş alan kaplasa da oldukça ince yapıdalar. Satürn binlerce yıldır bilinse de halkalarını gören ilk insan 1610’da teleskobunu Satürn’e çeviren Galileo Galilei olmuştu. Galileo ilk kez görse de bunların halka olduğunu anlamamıştı. Doğru tahmini ilk defa Christiaan Huygens yaptı.

kaynak: universetoday.combusinessinsider.com |

Cassini Satürn’ün atmosferine ölümüne dalacak

2004 yılından beri Satürn’ü, uydularını ve elbette halka sistemini gözlemleyen Cassini uzay aracı “Görkemli Son”/”Grand Finale” denilen son görevine hazırlanıyor.

Cassini görevi 15 Eylül günü, Türkiye saati ile 14:55’te, uzayaracının Satürn atmosferine girip yok olmasıyla sona erecek. Cassini uydusu ve ona bağlı Huygens sondası 15 Ekim 1997 tarihinde fırlatılmış, gezegene ise 25 Aralık 2004 tarihinde ulaşmışlardı.

Cassini neden Satürn atmosferine giriyor?

Cassini’yi Satürn atmosferinde yok edecek son görevinin gerekçelerinden biri, uzayaracının ileriki zamanlarda Satürn’ün herhangi bir uydusuna düşüp buraya Dünya kaynaklı mikroorganizma bulaştırma riskinin tamamen ortadan kaldırılması. Uzaylı mikro yaşam ararken dünyalı bakteriler bulmayı kimse istemez ne de olsa.

Satürn’ün Atmosferi

Görkemli Son’un diğer gerekçesi ise Satürn atmosferi hakkında, atmosferin içinden bilgi toplayabilmek.

Cassini, Satürn’ün uyduları ve halkasında yakın geçişler yapabilmek için kimi zaman itici motorlarıyla manevralar yapıyor, bunun için de roket yakıtı harcıyordu. Son kalan yakıtını Satürn’ün atmosferinde hızla ilerlerken elde ettiği verileri Dünya’ya başarıyla iletebilmek amacıyla antenini Dünya’ya dönük tutmak için harcayacak.

Cassini neleri gözlemleyecek?

Cassini son görevinde Satürn’ün atmosfer bileşimini, rastlarsa atmosferdeki toz partiküllerini, Satürn’ün iyonosferini doğrudan gözlemleyecek. Ayrıca Satürn’ün dönüşünü daha iyi anlamamızı sağlayabilecek manyetik alan ölçümleri yapacak. Bunlar dışında, sahip olduğu gözlem araçları hiç beklenmedik şeyleri de açığa çıkarabilir.

Huygens Sondası

Başta belirttiğim gibi Cassini Satürn’e tek başına gitmemiş, yanında Avrupa Uzay Ajansı ve İtalyan Uzay Ajansı’nın geliştirdiği Huygens sondasını da götürmüştü. 2005 yılında Cassini’den ayrılıp Satürn’ün en büyük ayı Titan’ın yüzeyine inen sonda yüzlerce bilimsel makale için veri sağladı.

kaynak: NASA |

Cassini-Huygens sondasının en iyi 10 fotoğrafı

Cassini sondasının yolladığı en iyi 10 fotoğraf

On beş yıl önce bu hafta, bir Titan roketiyle otobüs büyüklüğünde bir uzay aracı Cape Canaveral’dan fırlatıldı. 2004 yılında Cassini nihayet Satürn yörüngesine girdi. O zamandan bu zamana kadar uzayaracı 300.000 resim ve halkalı dev ve onun düzünelerce gizemli uydusu hakkında 450 Gb veri yolladı.

FotoğraflarSSI/NASA Kaynaknational georgaphic