Termonükleer Sanat

NASA-The-Sun-In-Ultra-HD-5

NASA, adını Güneş’in çekirdeğinde meydana gelen, yıldızımıza ve Dünya’ya enerji sağlayan termonükleer tepkimelerden alan Thermonuclear Art (Termonükleer Sanat) isimli çalışmayı duyurdu. Termonükleer Sanat, yıldızımızın yüzeyindeki dinamik yapıyı ortaya koyan patlamaları, lekeleri, manyetik alanı ve X ışını yayımını 4K çözünürlükle izleyiciye sunuyor.

30 dakika süren filmin görüntülerinin kaynağı ise Güneş’i 7/24 izleyen Güneş Dinamikleri Gözlemevi (Solar Dynamics Observatory – SDO) uzayaracı.

SDO her 12 saniyede bir Güneş’in 10 farklı dalga boyundaki görüntülerini yakalayabiliyor. Filmdeki videolar uzayaracının 2011 yılından beri yakalağı görüntüler arasından seçilenler. Hazırlayan ekibin videoların her 1 dakikası için yaklaşık 10 saat uğraşması gerekmiş.

güneş deliği

Johnny-Henriksen

Johnny Henriksen tarafından çekilen yukarıdaki fotoğrafta Norveç göğündeki kutup ışıkları (aurora borealis) görülüyor. Işıkların kaynağı ise aşağıda görülen Güneş üzerindeki koronal delik.

NASA’nın Güneş Dinamikleri Gözlemevi uzayaracı tarafından 10 Ekim’de elde edilen aşağıdaki fotoğrafta, Güneş’in manyetik alanın gezegenlerarası uzaya açıldığı bir koronal delik görülüyor. Madde (yüklü atomaltı parçacıklar) bu alandan yüksek hızlarda uzayın derinliklerine doğru akıyor. Güneş rüzgarı dediğimiz bu olayla Dünya’ya ulaşan parçacıkların çoğu Dünya’nın manyetik alanı tarafından savuştururken bir kısmı da kutuplara yöneltilir; böylece kutup ışıkları oluşur.

gunes-koronal-delik

yelkenler fora!

Güneş rüzgarlarıyla yol alma fikri oldukça eski. İlk defa kuyruklu yıldızların kuyruğunun güneş rüzgarlarının zıt yönünde uzanmasında ilham alan Johannes Kepler tarafından, günümüzden 400 yıl kadar önce ortaya atılan fikir artık bilim kurgunun ötesine geçmek üzere.

Kurucuları arasında Carl Sagan’ın da bulunduğu Planetary Society’nin (Gezegen Topluluğu) geçtiğimiz yıl yörüngeye oturttukları ilk LightSail aracı, mylardan yapılma 32 metre karelik yelkenini başarıyla açmıştı.

lightsail_640

Topluluğun ikinci aracı, Nisan 2016’da fırlatılacak ve herşey yolunda giderse yelkenlerini fora edecek. Bu uzay görevini finanse edebilmek amacıyla kickstarter’da kampanya başlattılar.

LightSail-b uzaya tek başına çıkmayacak. Prox 1 uydusuyla beraber fırlatılıp uzayda yakın konumda bulunacaklar. Üniversite öğrencilerinin geliştirip kontrol edeceği Prox 1, LightSail’i görüntüleyecek.

lightsail-in-lab

Güneşle seyir, güneş ışınlarının çok hafif bir malemeden yapılan, yansıtıcı özelliğe sahip geniş bir yelkene fotonların çarpıp itmesi sayesinde mümkün oluyor. Fotonlar kütleye sahip olmasalar da enerjiye ve momentuma sahipler. Yelkene çarpıp yansırken enerjilerinin bir kısmını yelkene, dolayısıyla uzayaracına aktarıyorlar. Bu da bir itki sağlıyor.

kaynak: sail.planetary.org |

Plüton ne kadar karanlık?

Güneş, Plüton ve uydusu Kharon'dan gezegenimizdekinden 1000 kat daha soluk şekilde gözükür.
Güneş, Plüton ve uydusu Kharon’dan gezegenimizdekinden 1000 kat daha soluk şekilde gözükür.

Güneş’e en yakın konumdayken dahi Dünya’ya göre 30 kat daha uzakta olan Plüton’a (yahut Plüto) gezegenimizden 1000 kat daha soluk gözüken Güneş’in ışınları oldukça zayıf halde ulaşır. Yine de Plüton düşünüldüğü kadar karanlık değil.

Peki ama cüce gezegen ne kadar sönük?

Plüton’un karanlıkta kalan sırlarını aydınlatmak için şu anda cüce gezegene doğru yol alan Yeni Ufuklar (New Horizons) sondasının Ağustos’ta yapacağı keşiflere dikkat çekmek isteyen NASA, bir sosyal medya kampanyasıyla bu sorunun yanıtını veriyor.

Günün belli saatinde dünyanın aydınlanma miktarı ile Plüton’da öğlen saatinde gelen ışık miktarı eşit oluyor. İşte bu ana Plüton Vakti (Pluto Time) denilmekte. Havanın açık olduğu bir gün Plüton vaktinde -kabaca güneş battıktan birkaç dakika sonra- etrafınızdaki dünya Plüton’un yüzeyi kadar sönük olmakta.

nh-pluto-time-shareable

İzleyin, fotoğraflayın, paylaşın!

Doğal olarak Dünya’da her an bir yerlerde Plüton vakti yaşanıyor. Sloganının buradan alan NASA, insanları kendi yerelliklerinde bulunan kent simgelerini de içine alan (şart değil gerçi) Plüton vakti fotoğraflarını çekip, sosyal medyada bunları #PlutoTime etiketiyle paylaşmaya çağırıyor.

Tüm dünyada çekilen görüntülerden öne çıkan görsellerin birleştirilmesiyle, ağustos’ta gün yüzüne çıkacak Plüton ve uydularının mozaik görüntüleri oluşturulacak. Neden bizden de birkaç kare bunların içinde yer almasın?

Plüton vakti (Pluto Time) ne zaman?

NASA’nın hazırladığı bu sayfadan kendi bulunduğunuz bölgenin Plüton vaktini öğrenebilirsiniz. Bu vakit güneşin doğuşundan yaklaşık 5dk öncesi ile güneş battıktan 5dk sonrasına denk geliyor. Yani akşam ezanı vaktinden birkaç dakika öncesi.

nh-plutotime-2kaynak: solarsystem.nasa.gov/plutotime | solarsystem.nasa.gov/plutotime – 2 | nasa.gov/feature/nasa-lets-you-experience-pluto-time-with-new-custom-tool

Güneş’teki yılan

Bugünlerde gözler haklı biçimde Mars’ın üzerinde olsa da güneşimizde de görülmeye değer bir hareketlilik var: dev bir flament! Aşağıda gördüğünüz fotoğraftaki yılan gibi kıvrılan flamentin bir ucundan diğer ucuna olan mesafe, Dünya-Ay arası mesafeden ( 384.403 km ) daha uzun!

Güneş'teki yılan

Yukarıdaki görüntüleri Britanya’dan Richard Fleet bir hidrojen-alfa filtreli teleskop yardımıyla çekmiş. Flament, Güneş’ten fışkıran milyarlarca ton plasmadan meydana geliyor.  Bu ağır yapı güneş rüzgarları ve yıldızın atmosferindeki akımlar sayesinde yüzeyden yüksekte durabiliyor. Fakat nihayetinde yüzeye düşecek ve parlak bir güneş patlamasına sebep olacak.

Güneş'teki yılan

kaynak: spaceweather.com