21 Ağustos 2017 güneş tutulması (Amerika Birleşik Devletleri)

21 Ağustos 2017 günü, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki 300 milyondan fazla insan güneş tutulmasına şahit olacak.

Ay’ın yaklaşık 112 km genişliğindeki gölgesi, Kanada ve ABD üzerindeki 14 eyaletten geçerek kıtayı boydan boya geçecek.

Bu güneş tutulması ne yazık ki Türkiye’den gözlemlenemeyecek ancak hatırlatmakta yarar var: Güneş’e doğrudan veya daha da kötüsü bir teleskop veya dürbünle bakılması kalıcı göz hasarlarına sebep olabilir. Bunun için isli cam, röntgen filmi gibi şeyleri değil özelleşmiş güneş filtrelerini kullanmanız gerekir; zira görünür ışığı filtreleyen nesneler, gözle görülmeyen zararlı ışınları engelleyemez.

Plüton Sistemi’nde güneş tutulması

Yeni Ufuklar’dan gelen son veriler, Plüton’un puslu mavi renkte bir atmosfere sahip olduğunu gösterdi.

blue_skies_on_pluto-final-2

Yeni Ufuklar’dan aldığımız bu harika fotoğrafta gördüğümüz şey esasen bir güneş tutulması ve elbette bir tesadüfün eseri değil. Uzayaracının uçuş yolunun iyi ayarlanması sayesinde yakalanan bu enstantenede cüce gezegenin atmosferinden geçen güneş ışınları, atmosferin bileşimi hakkında önemli verileri Yeni Ufuklar’a ulaştırdı.

Yakın zamnada aynı pozun bir de Plüton’un büyük uydusu Charon versiyonu gelecek.

yeni-ufuklar-ucus-yolu

halkalı güneş tutulması kareleri

İstanbul’da havanın kapalı olması sebebiyle güneşi görmedim, ama tutulma bölgesinden çok güzel fotoğraflar spaceweather.com‘a ulaşmış. Artık bunlarla idare edeceğiz. Yukarıdaki fotoğraf İran’da Nilüfer Khavari tarafından çekilmiş. Büyük güneş lekesi 1040 güneşin üzerinde rahatça seçilebiliyor.

Aşağıdaki fotoğrafsa Elias Chasiotis tarafından Yunanistan’da çekilmiş. Güneş ve Ay, antik çağdan kalan, deniz tanrısı Poseidon’a adanmış bir tapınağın arkasından doğuyorlar. Tutulmanın izlenebilldiği batıdaki en uç nokta Yunanistan’dı.

Bunlar halkalı tutulmayı izleyemeyecek kadar şanssız yerlerden alınan görüntüler. Bir de halkalı tutulmanın tamamını izleyebilenler var. Beijing Gezegenevi’nden Siang Zhan önüne tül perde gibi geçen bulutların arkasındaki güneşi yakalamış. İstanbul’da maşallah pancurlar bile kapalıydı.

Daha fazla fotoğrafa spaceweather.com’un tutulma albümünden ulaşılabilir.

kaynak: spaceweather.com | görüntü: Nilüfer Khavari’nin izniyle [1] | Elias Chasiotis [2] | Siang Zhan [3] |

halkalı güneş tutulması

Yılbaşında ışığı kesilen Ay rövanşa hazırlanıyor. 15 Ocak günü halkalı güneş tutulması gerçekleşecek. Halkalı tutulma da neyin nesi diyenlere şöyle açıklayayım: Dünya’nın ve Ay’ın yörüngeleri tam bir çember değil de elips olduğundan, bu cisimler etrafında hareket ettikleri gök cisimlerine göre her zaman aynı uzaklıkta olmaz. Bu durum cisimlerin görünür boyutunu da etkiler.

Halkalı tutulmalar Ay’ın Güneş‘ten daha küçük görüldüğü durumlarda meydana gelir. Ay, Güneş’i bütünüyle örtemediğinden tutulma sırasında Ay’ın siyah gölgesi etrafında parlak bir çember görülür. Güneş’in bu küçük parçası bile yüksek parlaklığa sahip olacağından, tam güneş tutulmalarında olduğu gibi tutulma anını çıplak gözle izlemek mümkün olmaz. Kalıcı göz hasarlarından korunabilmek için, doğrudan gözlemlerde güneş filtresi kullanmak zorunlu.

Ay, Dünya’ya gelen güneş ışınlaını tamamen engelleyemeyeceği için aşağıdaki gibi güneş tacı da görülemeyecek.

Türkiye’de ilk tam tutulma ne zaman gerçekleşecek hatırlamıyorum ama aklımda kaldığı kadarıyla doktor Öz, doktor Mümtüoğlu ve Maranki el birliği etseler dahi bizi o uzak zamana yetiştiremezler. Acı ama gerçek. 15 Ocak tarihinde gerçekleşecek tutulmayı da sadece parçalı tutulma şeklinde görebileceğiz. Tutulma bize göre 7.30’da başlayıp 9.03’de sona erecek. O gün güneşin %12’si örtülecek.

kaynak: TUG 2010 Gök Olayları Yıllığı (.pdf) |