Yenişarbademli Gözlem Şenliği

Geçen yıl yapılamayan Yenişarbademli Gözlem Şenliği 2021 yılında da  gerçekleştirilmeyecek. Buna karşın bu yıl Denizli’nin Beyağaç ilçesinin Topuklu yaylasında bir gözlem şenliği planlanmakta. Detaylar Ethem Hoca ile Gökyüzü Gözlem Etkinlikleri sayfasından takip edilebilir.

Gelecek sene için veya bireysel olarak Melikler Yaylasında yapacağınız gözlemler için aşağıdaki bilgiler işinize yarayacaktır:

Dedegül Dağı’nın üzerinde Samanyolu.
Can Rıfat Turcan

En karanlık

Isparta’nın Yenişarbademli ilçesi deniz seviyesinden 1150 m yükseklikte bulunuyor. Etkinliğin olacağı Melikler Yaylası‘ndaki ‘Cennet’ adı verilen şenlik alanı ise 1700 m yükseklikte. Geçen yıl karanlık ölçümü yapılmıştı. Sonuca göre Yenişarbademli ölçüm yapılan en karanlık yer. Yenişarbademli’de olacakları gerçek bir şölen bekliyor anlayacağınız.

Karanlığı Koruyun

Şenlik alanının karanlık olması gözlem için avantaj; bu sebeple ışıkla kirletilmemesi gerekiyor. İnsan gözünün karanlığa alışması yaklaşık 10 dakika sürüyor ama tek bir ışık kaynağı bu alışma sürecini derhal sıfırlıyor.

Gece aydınlatmaya ihtiyaç duyarsanız diye kırmızı ışıkla aydınlatan bir fener edinmeniz yerinde olur. Normal bir neferi kırmızı jelatinle kapatmanız da yeterli. Yine de ışığı çok güçlü olmamalı. Bir de yeşil lazer kullanılmaması gerekiyor. Gökyüzünde yeşil izler bırakan lazer gökcisimlerini fotoğraflayan arkadaşların işlerini bozuyor.

Alanda mangal dahil ateş yakmak yasak. Ayrıca belli bir saatten sonra alana araçla girip çıkılması istenmiyor.

İmkanlar

  • Su ihtiyacı için şenlik alanında iki adet çeşme var.
  • Alana çevre köylerden gelenler yiyecek standı kuracaklar. Geçen sene sulu yemek ,köfte ekmek, sucuk ekmek, meyve ,sebze, karpuz vs. vardı.
  • Wc ve duş mevcut lakin yanınızda yedek tuvalet kağıdı getirin.
  • İnternet bağlantısı için mobil istasyon olacak.
  • Teleskopların elektrik ihtiyacı için jeneratör olacak.
  • Alanda ilaçlama yapılacak.
  • Pınargözü mağarası ve çevresi, yaka kanyonu yakınlardaki gezmelik yerler.
  • Sabahları hava sıcak oluyor ama gece oldukça serinlemesi mümkün. Bunu hesaba katarak soğuğa karşı giysi getirilmesi lazım.

Gözlem Tavsiyeleri

Melikler Yaylası’nın karanlık gökyüzünü çıplak gözle izlemek de zevkli ama gözlem şenliklerde illa ki gözlem aracı da olur. Teleskobunu getirecek olanlar için bir tavsiye gerekmiyor elbette. Eğer teleskobunuz yoksa şenliktekiler gözlem araçlarını, eğer fotoğraf çekmiyorlarsa, seve seve paylaşıyorlar. Yeni teleskop almayı planlayanlar şenliğe kadar sabredip burada deneyimli kullanıcılardan öneriler alabilirler.

Şenliğe gelmeden alınmasını tavsiye edebileceğim gözlem aracı ise kesinlikle dürbün. Ben şenliğe geçen yıl bir dürbün alarak gitmiştim. Kullanması kolay, her yere taşıyabiliyorsunuz. Teleskop sırasında beklerken bile bir şeyleri izlemeniz mümkün oluyor 🙂

Ulaşım

Isparta’ya ulaştıktan sonra köy garajından kalkan Yenişarbademli minibüsünü kullanabilirsiniz. Şenlik için daha kullanışlı ulaşım olanakları için aşağıdaki bağlantılara göz atmanızda fayda var.

Olimpos Gökyüzü ve Bilim Festivali

Olimpos Gökyüzü ve Bilim Festivali 2021 yılında da pandemi koşulları gereği gerçekleştirilemeyecek. Festival geçtiğimiz yıl 14-17 Ağustos 2020 tarihlerinde online olarak gerçekleştirilmişti. Yine aynı şekilde gerçekleşecek gibi gözüküyor.

Kozmik Anafor platformunun şimdiye dek 4 kez  düzenlediği Olimpos Gökyüzü ve Bilim Festivali Covid-19 pandemisi sebebiyle iki yıldır yapılamıyor.

Şenlik en son 26-28 Temmuz 2019 tarihlerinde gerçekleştirilmişti.

Sekstant / Altılık (Sextans/Sextant) Takımyıldızı

Kısaltması: Sex | Sext
iyelik hali: Sextantis
Sağ açıklık (ort.): 10 saat 6 dakika
Yükselim (ort.): -1° 8'
Takımyıldız ailesi: Herkül

Sekstant takımyıldızı (veya Altılık), güney gök kürede, gök ekvatoru yakınında yer alan küçük bir burçtur. İlk kez 1687 yılında Polonyalı astronom Johannes Hevelius tarafından tanımlanan bu takımyıldız ismini astronomide kullanılan bir gözlem aleti olan sekstantın Latince karşılığından aldı. Belli başlı takımyıldızlara göre geç bir tarihte tanımlandığı için herhangi bir mitolojik hikaye ile ilişkili değildir.

Gökyüzü haritası üzerinde Sekstant gösteriliyor.
Sekstant takımyıldızı.

Sekstant, gök cisimlerinin (gündüz güneş, gece yıldızlar) ufuktan yüksekliklerini ölçmeye yarıyor. Günümüzde fazla bir önemi kalmasa da eskiden astronomi ve yön bulmada kullanılan önemli bir ölçüm aletiydi. Takımyıldıza ismini veren Johannes Hevelius’un sekstantı, gözlemevinde gerçekleşen bir yangınla yanarak yok oldu ne yazık ki [starregistration.net].

Sekstant takımyıldızı nasıl bulunur?

Bu takımyıldız oldukça sönük olduğu için bulması kolay değil. O yüzden öncelikle çok daha farkedilir olan Aslan (Leo) takımyıldızını bulmalısınız. Ondan sonra Aslan’ın güneyinde Sekstant’ı aramak daha kolay olacaktır. En iyi gözlem zamanı ise bahar mevsimidir.

Bu burç gökyüzünün soluk bölgelerinden birinde bulunmakta. Beşinci kadirden daha parlak tek bir yıldızı var. En parlak yıldızı olan Alpha Sekstantis (α Sex) 4.49 kadir parlaklığa sahip. Bu çok yaşlı yıldız, Güneş’ten 122 kat daha fazla ışık yayıyor. Buna rağmen Dünya’dan 287 ışık yılı uzaklıkta olduğu için soluk kalıyor.

Bize en yakın yıldızı, sadece 14,8 ışık yılı uzağımızdaki bir kırmızı cüce olan LHS 292. Bunun dışında birkaç çift yıldız ve birkaç tane de değişken yıldızı var [wikipedia.org].

Sekstant herhangi bir Messier cisimine ise sahip değil. Merceksi gökada NGC 3115 ile NGC 3166 ve NGC 3169 sarmal gökadaları; ayrıca düzensiz uydu gökadalar Sekstans A ve Sekstans B burada konumlanmakta.

Bildiğimiz en uzak galaksi kümesi CL J1001+0220, 2016 yılında Sekstant sınırlarında keşfedildi. Bizden 11,1 milyar ışık yılı uzakta bulunan küme on yedi gökadadan oluşuyor. Merkezine yakın olan on bir galaksiden dokuzu yıldız nüfusunun patladığı gökadalar. Hepsi beraber yılda 3400 kadar yeni yıldız meydana getiriyorlar. Bizim gökadamız olan Samanyolu’nda ise yılda sadece bir yıldız oluşmakta [wikipedia.org].

NGC 3115 (Caldwell 53)

Bu sönük takımyıldızın içindeki tek bir göze çarpan derin uzay cisimi var: NGC 3115. NGC 3115 merceksi (S0 tipi) bir galaksi. Bizden yaklaşık 32 milyon ışık yılı uzakta yer alıyor ve 9,87 kadir görünür parlaklığa sahip. Genişliği 70 bin ışık yılı olan galaksi gökyüzünde 7 açı dakikası (arcmin) büyüklükte gözüküyor [bulutsu.org]. NGC 3115 eliptik üzerinde bulunduğu için Ay ve bazı gezegenlerce örtebiliyor. Gökadayı William Herschel 1787 yılında keşfetti [nasa.gov].

NGC 3115

En iyi gözlem zamanı bahar aylarıdır. Gözlem içinse büyük bir dürbün veya küçük bir teleskop kullanabilirsiniz. Gökyüzünde 8×3 açı dakikası alan kaplar (Ay: 30′) [go-astronomy.com].

NGC 3169 (sol), NGC 3166 (orta) ve NGC 3165 (sağ)

kaynaklar: bulutsu.org | go-astronomy.com | starregistration.net | nasa.gov | wikipedia.org |

TÜBİTAK Gökyüzü Gözlem Şenliği

TÜBİTAK Gökyüzü Gözlem Şenliği TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi tarafından 22 yıldır aralıksız olarak düzenleniyordu. Bu sene uluslararası bir nitelikte olması planlanan gözlem şenliği Covid-19 pandemisi sebebiyle iptal edildi.

Türkiye’nin en kapsamlı gözlem şenliği olma özelliği sebebiyle katılım için çok yoğun talep oluyor, bu nedenle de son birkaç yıldır katılımcılar kura ile belirleniyordu. Bu sene katılmaya hak kazananlar bu haklarını gelecek sene kullanabilecekler.

TÜBİTAK Gökyüzü Gözlem Şenliği bu yıl iptal edilen gözlem şenlikleri arasına katıldı.

Böylece TÜBİTAK Gökyüzü Gözlem Şenliği de bu yıl iptal edilen gözlem şenlikleri arasına katıldı. Nerden nereye… Son yıllarda sayıları artan gözlem etkinlikleri bu yıl sürdürülemedi ne yazık ki. Dileriz amatör astronomlar seneye daha iyi biçimde gözlem şenliklerine kavuşur.

Omega Centauri

NGC 5139 katalog numarasıyla da bilinen Omega Centauri (Omega Erboğa ya da ω Cen) Erboğa takımyıldızı sınırları içersinde, bizden yaklaşık 15,800 ışık yılı uzaklıkta bulunana bir küresel yıldız kümesidir.

Bilinen 200 kadar küresel yıldız kümesinin en büyüğü olan NGC 5139, yaklaşık 150 ışık yılı çaplık bir hacim içersinde 10 milyon civarında yıldızı barındırmaktadır. Toplam kütlesi Güneş’in yaklaşık 4 milyon katı olarak hesaplanmakta.

Samanyolu galaksimizin yörüngesinde, gökada halesi içinde hareket eder. Gökada halesinde bulunan diğer küresel kümelerin pek çoğundan farklı olarak, Omega Erboğa’nın yıldızları birbirlerinden farklı yaş ve madde bolluğuna sahiptir. Bu durum astronomlara Omega Erboğa’nın çalkantılı bir geçmişe sahip olabileceğini düşündürüyor. Yıldız kümesinin, Samanyolu gökadası ile birleşen küçük bir gökadanın geriye kalan parçası olması da ihtimaller dahilinde.

Roberto Colombari tarafından elde edilen Omega Centauri görseli.

Omega Centauri nasıl gözlenir?

Omega Erboğa bir güney gökyüzü cismidir. 3.9 kadirlik görünür parlaklığıyla (en parlak küresel küme) güney yarıküredeki gözlemcilere çıplak gözle bile rahatlıkla kendisini gösterir. Biz kuzeyde yaşayanlar için bu dev kümenin güzelliğini seyretmek çok kolay olmasa da imkansız değil.

Omega Centauri ülkemizden Nisan-Haziran döneminde görülebilir. Güney illeri görebilmek açısından daha şanslı olacaklardır. Dürbün iyi bir gözlem deneyimi sunacaktır. Daha detaylı görüntü almak istenirse teleskop kullanmak gerekir. Güney ufkuna oldukça yakın olacağından, ufkun ışık kirliliği yönünden temiz olması ve yer şekilleriyle kapanmaması şart.

Gözlem Tarihçesi

150 yılında Batlamyus’un Almagest adlı kataloğuna yıldız olarak geçen yıldız kümesi, bu katalogdan yararlanan ve Uranometria adlı yıldız atlasını yayınlayan Johann Bayer tarafından da yıldız olarak işaretlenerek Omega Centauri olarak adlandırılıyor. 1677’de Edmond Halley tarafından bulutsu olarak, 1830’larda John William Herschel tarafından ise küresel yıldız kümesi olarak tanımlandı.

kaynaklaren.wikipedia.org/wiki/Omega_Centauri | bulutsu.org | astrobin.com/167929/ |

ilk yayım: 20 Mart 2018 22:30