Haftalık Gökyüzü Raporu – 47

Eylül’de gökyüzü

Eylül geldi çattı. Kışa doğru giderken açık ve güzel havaların tadını çıkarmak lazım. Eylül ayında gökyüzünde neler görebileceğimizi astrobilgi.org’dan öğrenebilirsiniz.

Türkiye’nin ilk astronotu 2023’de uzaya çıkacak mı?

Rusya Federal Uzay Ajansı (Roscosmos) Başkanı Dmitry Rogozin 2023 yılında ilk Türk astronotu ISS’e göndermeyi teklif etti:

“Cumhuriyetin 100.yılını kutlamak için yörüngeye bir Türk astronotunu gönderebiliriz. Kozmonot Eğitim Merkezi bunun üzerinde çalışmaya hazır.”

MAKS-2019 Uluslararası Havacılık Fuarı için Rusya’da bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan teklifi kabul ederek “Tüm ulusum adına teşekkürlerimi dile getirmek isterim. Yaptığınız çalışmadan dolayı sizlere çok teşekkür ederim.” dedi.

Henüz durum resmiyet kazanmamış olabilir ancak öyle görülüyor ki 2023 yılında ilk astronotumuzun yörüngeye çıkması ihtimaller dahilinde.

Hindistan Rus roketleri üretebilir

Uzaya çıkabilmek için Rusya’nın elindeki teknolojiden faydalanan sadece biz değiliz ama işe daha erken başlayanlar şimdi çok daha farklı yerlerde.

Hindistan yönetimi uzay programında kullandığı, Rus teknolojisi yarı-kriyojenik roket motorlarının Hindistan’da üretilmesinde anlaşma sağlamak için Rus tarafı ile görüşüyor. Hindistan 2022’de üç astronottan oluşan bir mürettebatı uzaya göndermeyi kapsayan ilk insanlı görevini planlamakta. 2022 Hindistan’ın bağımsızlığının 75’inci yılı olması sebebiyle anlamlı.

Roscosmos başkanı Dmitry Rogozin, Rusya’nın şu an ABD’ye de sattışını yaptığı RD-180 roket motorlarının Hindistan’a satılabileceğini belirtmiş. Hindistan tarafı ise tür veya model farketmeksizin Rus motorlarıyla ilgilenmekte.

James Webb Uzay Teleskobu’nun montajı tamamlandı

NASA’nın, Hubble’ın yerini alacak olan James Webb Uzay Teleskobu’nun yapımı kadar parçalarının montajı da oldukça karmaşık bir süreçti. Uzun uğraşlardan sonra uzay teleskobunun montajı nihayet bitti. 2021 yılında fırlatılması planlanıyor. Yeni nesil uzay teleskobu James Webb Hubble’dan farklı olarak Dünya çevresindeki bir yörüngeye değil, 1.5 milyon km uzağımızdaki L2 denilen ve uzayda sabit kalabileceği bir noktaya konuşlanacak. 18 parçadan oluşan, altın kaplı ve 6.5 metre çaplı (Hubble: 2.4m) aynası sayesinde uzaydaki en büyük teleskop olacak James Webb, evrenin ilk zamanlarına dair gözlem yapacak, oluşan ilk gökadaları görüntüleyecek.

Uzayda işlenen ilk suç

Uluslararası Uzay İstasyonu’nda görev yapan NASA astronotu Anne McClain hakkında, boşanma davası açan eşi Summer Worden’ın banka hesaplarına girdiğini kabul etmesinin ardından soruşturma başlatıldı. Avukatı aracılığıyla açıklama yapan McClain hesapta faturalar ve Worden ile beraber büyüttükleri oğlunun bakımı için yeterli para olup olmadığını kontrol etmek istediğini söylemiş. Olay tarihe uzayda işlenen ilk suç olarak geçebilir.

Bu arada Uluslararası Uzay İstasyonu her ne kadar uzayda olsa da istasyonun sahibi konumundaki ABD, Rusya, Avrupa, Kanada ve Japonya arasındaki anlaşma gereği, astronotlar için kendi ülkelerinin yasaları geçerli.

Uzayda 600 Mbit internet

Haberden anlaşılacağı üzere uzay istasyonundan da internete bağlanabiliyor. Gerçi istasyonun Dünya çevresinde yaklaşık 90 dakikada bir tur atması sebebiyle kesintisiz, hızlı ve güvenli iletişim sağlayabilmek kolay iş değil. Yapılan son iyileştirmeyle birlikte Uluslararası Uzay İstasyonu’nda internet bağlantı hızı 600 megabite çıkarılmış durumda.

Rusya’nın insansı robotu FEDOR uzayda

Hem uzaya insan göndermek maliyetli hem de insanların uzay boşluğunda görev yapmaları oldukça zor. Durum bu olunca çeşitli görevler için robotların kullanılması zorunlu oluyor. Rusların geliştirdiği FEDOR isimli insansı robot da yörüngedeki görevlerde inanlara yardımcı olması için tasarlanmış. Bu hafta uzay istasyonuna ulaştı.

FEDOR kendi kendine görevler gerçekleştirebildiği gibi bir insanın komutlarıyla da iş yapabiliyor. Bunun için operatör sanal gerçeklik cihazları için kullanılan kask ve özel elbise giyerek FEDOR’u komuta edebiliyor.

Yenişarbademli Gözlem Şenliği

Geçtiğimiz yıl Yenişarbademli’de gerçekleştirilen gözlem şenliği bu sene de tekrarlanacak. Bu yılki şenlik tarihi 25-26-27-28 Temmuz 2019 olarak belirlendi.

Şenliğin yapılacağı yer yerleşimlere uzak bir mevki olduğundan ışık kirliliğinden etkilenmiyor: Gökyüzü gerçekten muhteşem. Bu yaz bir gözlem şenliğine katılmayı Yenişarbademli’yi kesinlikle tavsiye ederim. 

Dedegül Dağı’nın üzerinde Samanyolu.
Can Rıfat Turcan

En karanlık

Isparta’nın Yenişarbademli ilçesi deniz seviyesinden 1150 m yükseklikte bulunuyor. Etkinliğin olacağı Melikler Yaylası‘ndaki ‘Cennet’ adı verilen şenlik alanı ise 1700 m yükseklikte. Geçen yıl karanlık ölçümü yapılmıştı. Sonuca göre Yenişarbademli ölçüm yapılan en karanlık yer. Yenişarbademli’de olacakları gerçek bir şölen bekliyor anlayacağınız.

Karanlığı Koruyun

Şenlik alanının karanlık olması gözlem için avantaj; bu sebeple ışıkla kirletilmemesi gerekiyor. İnsan gözünün karanlığa alışması yaklaşık 10 dakika sürüyor ama tek bir ışık kaynağı bu alışma sürecini derhal sıfırlıyor.

Gece aydınlatmaya ihtiyaç duyarsanız diye kırmızı ışıkla aydınlatan bir fener edinmeniz yerinde olur. Normal bir neferi kırmızı jelatinle kapatmanız da yeterli. Yine de ışığı çok güçlü olmamalı. Bir de yeşil lazer kullanılmaması gerekiyor. Gökyüzünde yeşil izler bırakan lazer gökcisimlerini fotoğraflayan arkadaşların işlerini bozuyor.

Alanda mangal dahil ateş yakmak yasak. Ayrıca belli bir saatten sonra alana araçla girip çıkılması istenmiyor.

İmkanlar

  • Su ihtiyacı için şenlik alanında iki adet çeşme var. 
  • Alana çevre köylerden gelenler yiyecek standı kuracaklar. Geçen sene sulu yemek ,köfte ekmek, sucuk ekmek, meyve ,sebze, karpuz vs. vardı.
  • Wc ve duş mevcut lakin yanınızda yedek tuvalet kağıdı getirin.
  • İnternet bağlantısı için mobil istasyon olacak.
  • Teleskopların elektrik ihtiyacı için jeneratör olacak.
  • Alanda ilaçlama yapılacak.
  • Pınargözü mağarası ve çevresi, yaka kanyonu yakınlardaki gezmelik yerler.
  • Sabahları hava sıcak oluyor ama gece oldukça serinlemesi mümkün. Bunu hesaba katarak soğuğa karşı giysi getirilmesi lazım.

Gözlem Tavsiyeleri

Melikler Yaylası’nın karanlık gökyüzünü çıplak gözle izlemek de zevkli ama gözlem şenliklerde illa ki gözlem aracı da olur. Teleskobunu getirecek olanlar için bir tavsiye gerekmiyor elbette. Eğer teleskobunuz yoksa şenliktekiler gözlem araçlarını, eğer fotoğraf çekmiyorlarsa, seve seve paylaşıyorlar. Yeni teleskop almayı planlayanlar şenliğe kadar sabredip burada deneyimli kullanıcılardan öneriler alabilirler.

Şenliğe gelmeden alınmasını tavsiye edebileceğim gözlem aracı ise kesinlikle dürbün. Ben şenliğe geçen yıl bir dürbün alarak gitmiştim. Kullanması kolay, her yere taşıyabiliyorsunuz. Teleskop sırasında beklerken bile bir şeyleri izlemeniz mümkün oluyor 🙂

Şenlik Programı

Buradan ayrıntılı biçimde görebileceğiniz üzere şenliğin doyurucu bir programı var. Sabahları yörük çadırında 16 sunum planlanmış. Ayrıca özellikle çocuklar için pek çok atölye faaliyeti planlanmış.

Ulaşım

Isparta’ya ulaştıktan sonra köy garajından kalkan Yenişarbademli minibüsünü kullanabilirsiniz. Şenlik için daha kullanışlı ulaşım olanakları için aşağıdaki bağlantılara göz atmanızda fayda var.

Katılım ve şenlik şartları

Gözlem şenliğine dair güncel haberlere facebook üzerindeki Yenişarbademli Gökyüzü Etkinliği sayfasından erişebilirsiniz. skyisderman.com sitesinde daha detaylı bilgi bulabilirsiniz. Ayrıca  Prof. Dr. Ethem Derman’ın  ilk şenlik için yazdığı yazıyı da kendi sayfasından okuyabilirsiniz.

Olimpos Gökyüzü ve Bilim Festivali 2019

Olimpos Gökyüzü ve Bilim Festivali bu yıl 26-27-28 Temmuz tarihlerinde gerçekleştirilecek.

Kozmik Anafor platformunun 4. kez  düzenlediği Olimpos Gökyüzü ve Bilim Festivali için kayıtlar 10 Haziran pazartesi saat 12’de açılacak. Kontenjan 300 kişiyle sınırlı olduğundan katılmayı planlayanların kayıt için ellerini çabuk tutması iyi olur.

Bütün etkinlikler, kahvaltı ve akşam yemeği dahil, kişi başı 3 günlük etkinlik sürecinde ödenecek toplam ücret çadır alanı için 350, bungalovlar içinse 595 lira olarak belirlenmiş.

Şenlikle ilgili detaylı bilgi sitesinden edinilebilir.

kaynak: https://ogbf.kozmikanafor.com/

Türkiye’nin en büyük gözlem şenliği Yenişarbademli’de gerçekleştirildi

Türkiye’de tüm zamanların en fazla katılımcıya sahip astronomi kamp etkinliği 2018 Ağustosunda Yenişarbademli’de gerçekleştirildi. Net bir sayı yok ancak 600’ün üzerinde kişi şenliğe dahil olmuş.

Bu ilgi boşa değil. Yenişarbademli Türkiye’de gözlem etkinliği yapılan yerler arasında en karanlık olanı. Işık kirliliğinden uzakta kalan Melikler Yaylası’ndaki gökyüzü gerçekten olağanüstü güzellikte. Günümüzde yaşayan insanların 3’te 1’inin Samanyolu’nu göremediğini düşünürsek, gökyüzünü seyretmek için dağ başında kamp yapmanın niye göze alındığını anlamak zor olmaz.

Ahmet Kale. Etkinlik sırasında teleskoplarla çekim yaparken

Bu yıl ikincisi yapılan şenliği başta Prof. Dr. Ethem Derman olmak üzere bir grup gökbilim sevdalısı organize etti. Şenlik için katılımcılardan ücret istenmedi. Bunun karşılığında da muhteşem bir gökyüzü dışında bir hizmet vaad edilmedi. Buna rağmen davetleri yüzlerce kişi tarafından kabul edildi. Safkan amatör astronomi böyle olur!

Ben şenliğe katılamadım ama ekibi canı gönülden kutluyorum. Şenliği başından beri destekleyen Yenişarbademli Belediye Başkanı Mustafa Erdem de teşekkürü fazlasıyla hakediyor.

Ne yazık ki bu ekip gelecek sene Yenişarbademli’de olmayacak gibi gözüküyorlar. Zira birileri “amatör” astronomi sevmiyormuş ve şenliğin facebook grubundan düzenleyici ekibi atmış. İşin bu çirkin tarafına girmek istemiyor sadece vah vah vah diyorum. Siz yıl boyunca düzenlenecek etkinlikleri Ethem Hoca ile Gökyüzü Gözlem Etkinlikleri grubundan takip edebilirsiniz.

Haftalık Gökyüzü Raporu – 37

Mayıs ayında gökyüzü

Mayıs ayına giriyoruz. Artk gökyüzü gözlemi için kolay kolay olumsuz hava koşullarına denk gelmeyiz. Ay, Mayıs’ın 15’inde yeniay evresinde olacak. Kareti takvime göre Ramazan ayı başlıyor. Derin uzay gözlemi yapmak için uygun bir zaman. Venüs, ay başında hava tamamen kararmadan bile batıda parıldıyor olacak. Güneş Sistemi’nin büyük devi Jüpiter ay boyunca Galileo Ayları ile beraber gözlemlenebilecek. Satürn, gecenin ortasında doğacak.
Mayıs ayının tüm gök olaylarına astrobilgi.org’dan ulaşabilirsiniz. Daha özet haldeki infografik içinse uzaydanhaberler.com’a bakabilirsiniz.

Hubble 28 yaşında

NASA’nın emektar uzay teleskobu Hubble 28. yaşını kutladı. Üstelik hediye alan değil veren taraf oldu ve bizlere muhteşem bir Lagün Bulutsusu (Messier 8 / M8) görseli sundu. Güneş’in 4 bin ışık yılı uzağındaki Lagün bulutsusu, dürbün ile gözlemlenebilir. Hubble’ın yoğunlaştığı nokta ise Güneş’ten 200 bin kat parlak bir yıldız olan Herschel 36’nın çevresi.

TESS fırlatıldı

NASA’nın yeni ötegezegen avcısı teleskobu TESS başarıyla fırlatıldı. Ötegezegen arayan Kepler teleskobu gökyüzünde sabit bir noktaya bakarken, TESS neredeyse tüm gökyüzünü tarayacak ve Güneş Sistemi’ne görece yakın yıldızlardaki ötegezegenleri keşfetmeye çalışıcak. TESS ötegezegenleri tespit için geçiş yöntemini kullanıyor. Bir yıldızın yörüngesindeki gezegen, Dünya ile yıldızı arasına girdiğinde yıldızın parlaklığında gezegenin büyüklüğüne göre bir azalma olur. Bunun miktarı ve süresine göre ötegezegenin büyüklüğü ve yıldızına uzaklığı hesaplanabiliyor.

TESS’i taşıyan Falcon 9 roketinin motorları.

Uzaylılar gezegenlerine çakılı kalmış olabilir

Evrende yüz milyarlarca gökada içinde yüz milyarlarca yıldız var. Bu muazzam mekan bolluğuna bakan Carl Sagan eğer evrende sadece biz varsak bunun büyük bir yer israfı olacağını söylemişti. Bunu derken uzaklarda bir yerlerde başka canlı türlerinin olması olasılığının yüksekliğine vurgu yapıyordu. Ancak şimdilik uzaylıların varlığına dair herhangi bir emare yok. Uzaylılarla neden karşılaşmadığımız bilim insanlarının açıklamaya çalıştığı bir soru (Fermi Paradoksu). Buna dair yeni bir araştırma, süper Dünya denilen dev karasal gezegenlerde yaşayan muhtemel akıllı varlıkların uzaya açılma şansının, yörüngeye çıkmak için gerekecek roketlerin devasa boyutta olmasını gerektireceği için, az olduğunu söylüyor.

Dünya ile onun 2 ile 10 katı kütleye sahip süper-Dünya Kepler 452b’nin boyutlarının karşılaştırması. (NASA/Ames/JPL-Caltech/T. Pyle)

Şimdiye kadarki en büyük yıldız haritası yayınlandı

Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Gaia uzayaracı ekibi, uzun süredir beklenen, yaklaşık 1.7 milyar yıldızlık veriyi işleyerek, şimdiye kadarki en kapsamlı yıldız haritasını yayınladı. Sanallaştırma sayesinde Samanyolu ve komşu gökadalardaki yıldızlara zum yapabiliyorsunuz. Fakat unutmayın, gökadamızda yüz milyarlarca yıldız olduğu düşünülüyor. Bu inanılmaz büyüklükteki görüntü dev bir okyanusun küçük bir kıyısını gösteriyor.

Mayıs Etkinliği

İÜ Amatör Astronomlar Kulübü’nün geleneksel Mayıs Etkinliği’nin 27’ncisi 7-8-9-10-11 Mayıs tarihlerinde gerçekleştirilecek. Türkiye’nin en eski gökyüzü şenliği özelliğini taşıyan Mayıs Etkinliği’nde gündüz programları 7-8-9 Mayıs günlerinde 10-16 saatleri arasında gerçekleştirilecek ve eğitici atölyeler, müze gezisi, planetaryum gösterimlerini içerecek. Öğrenciler için eğlenceli ve eğitici. 17:30’dan sonra akademisyen sunumları ve elbette her gün gece gözlemi olacak (hava koşullarına bağlı). Gözleme ek olarak da konser ve müzik dinletileri var. “Mayıs Etkinliği”ne hafta boyunca yaklaşık 5 bin kişinin katılması bekleniyor. Katılım planetaryum gösterimleri haricinde ücretsiz. Detaylı bilgi için kulübün sayfasını veya haber bağlantısını kullanabilirsiniz.

2017 yılındaki Mayıs Etkinliği’nden bir kare.

Yenişarbademli gökyüzü şenliğinin tarihi belli oldu

Isparta Yenişarbademli’deki gökyüzü gözlem şeniliğinin tarihi belli oldu: 9-12 Ağustos 2018. Şenliğin yapılacağı yer yerleşimlere uzak bir mevki olduğundan ışık kirliliğinden etkilenmiyor: Gökyüzü gerçekten muhteşem.Şenliğe geçen sene olduğu gibi Prof. Dr. Ethem Derman  hoca da katılacak. Bu yaz bir gözlem şenliğine katılmayı düşünüyorsanız tavsiye ederim 🔭

Dedegöl dağının zirvesi üzerinde Samanyolu.
Yenişarbademli ilçesindeki Melikler yaylası ışık kirliliğinden uzakta karanlık bir gökyüzüne sahip.