Victoria Krateri’ndeki gezgin

Mars’ta, bilim insanlarının doğal kaynaklı olmadığına inandığı, alışılmamış bir leke keşfedildi. Lekenin mobil olduğu görünüyor ve bu leke şimdiki hipoteze göre akıllı bir uzaylı türünün tasarımı bir robot.

Gerçekte, leke NASA’nın şu an Mars’ta dolaşmakta olan robotik gezgini: Opportunity.

Marslı gezginin yörüngeden görünebilirliği geçenlerde NASA’nın Mars Keşif Yörüngecisi’nde ( Mars Reconnaissance Orbiter – MRO ) Mars Yüksek Çözünürlüklü Görüntüleme Bilimi Deneyi ( High Resolution Imaging Science Experiment ) ile kanıtlandı.

Yeni uzay aracı 2006 Mart’ında Mars etrafında yörüngeye girmeyi başarmıştı. Geçen hafta, MROVictoria Krateri bölgesini ve bölgeye henüz ulaşmış olan gezgin Opportunity’yi görüntüledi.

Mars üzerinde gezinen Opportunity ve bıraktığı izler.

Üste görülen mükemmel derecede yüksek çözünürlükteki görüntüde, bir metre boyutundaki nesneler seçilebiliyor, ve bunlara yürüyen gezgin de dahil. Böylesi görüntüler bilim insanlarına, Opportunity’nin büyük kratere girmesi için güvenli yolları daha iyi belirlemelerinde yardımcı olabilir. Sol üst köşeye iliştirilmiş görüntüde Victoria Kraterinin tamamı görünüyor.

Resimde: Rover tracks: gezgin izleri; Duck Bay: Ördek Koyu; Camera mast shadow: Kamera direğinin gölgesi; Cape Verde: Verde Burnu

Kaynak : apod.nasa.gov

ilk yayınlanma tarihi: 10 Ekim 2006, 20:39

Curiosity’nin Mars’taki 2.000’inci günü

Mars Curiosity gezgini Kızıl Gezegen’deki 2,000.  Mars gününü (sol) geride bıraktı. Fotoğrafta Curiosity, “Namib Kumulu” üzerinde laboratuvar analizi için kumları incelerken görülüyor. Curiosity’nin boyut olarak Elon Musk’ın arabasından aşağı kalır yanı yok. Bu büyük araç üzerinde örnekleri analiz edebildiği “Mars Bilim Laboratuvarı”nı taşıyor.

2012 Ağustos’unda Mars’a inen Curiosity, bu zamana kadar 18.7 km yol yaptı. 2013 yılında antik bir tatlı su gölüne dair kanıtlar buldu. 2014 yılından beri ise tırmanmakta olduğu Mount Sharp’ı (keskin dağ) incelemekte. Burada su ve rüzgarın bıraktığı izlere dair kanıtlar ortaya çıkardı. Bunlara bakarak Mars’ın milyonlarca yıl önce daha yaşanılabilir bir gezegen olduğu söylenebiliyor.

Bize yakın olan tekerleğinin üzerinde görülen bir kol var. O kol üzerindeki kamera ile araç kendisi çekiyor. Birden fazla açıdan çekilen görüntüler bilgisayarla birleştirilince dışarıdan çekilmiş etkisi yaratılıyor.

Kaynak: jpl.nasa.gov Fotoğraf: NASA/JPL-Caltech/MSSS

Haftalık Gökyüzü Raporu – 10

Yaz saati uygulamasının sonlanması nedeniyle saatlerin bir kaç hafta önce geri alınması gerekiyordu. Seçim nedeniyle bu iş ertelendi ve birçok kişi sorun yaşadı. Ertelenen geri alma işlemi bu gece gerçekleşti. Ve yine aynı soruyla karşı karşıyayız: saat kaç? Cevabı burda.

Uluslararası Uzay İstasyonu'nun inşaası bu iki modülün kenetlenmesi ile başladı
Uluslararası Uzay İstasyonu’nun inşaası bu iki modülün kenetlenmesi ile başladı

2 Kasım’da Uluslararası Uzay İstasyonu 15. yaşını kutladı. Günümüzden 15 yıl önce Rus Zarya (gündoğumu) ve Amerikan Unity (birlik) modüllerinin birleşmesiyle inşaasına başlanan UUİ uzaydaki uluslararası işbirliğinin ve insanlığın teknolojik ilerlemesinin bir abidesi olarak görev yapmayı sürdürüyor.

Uzay İstasyonu hakkında bir güzellik daha: UUİ üzerindeki kameradan 24 saat boyunca Dünya’yı izlemek mümkün. Üstelik aynı sayfadan UUİ’nin nerde olduğunu da haritadan görebiliyorsunuz.

umut-yildiz

Dr. Umut Yıldız haftaya Türkiye’ye geliyor. 11 Kasım 3 Aralık tarihlerinde farklı yerlerde “Yıldız Oluşumu, Büyük Veri ve Uzay Araştırma Robotları” konusunda konferaslar verecek. Tarihleri burdan öğrenebilirsiniz. Gitmeye niyetiniz varsa önceden kayıt olmayı unutmayın.

telif: diversepixel/Shutterstock
telif: diversepixel/Shutterstock

Geçtiğimiz ay Kepler teleskobunun verilerini inceleyen gönüllü yurttaş bilimciler ve bilim insanları bir yıldızın daha önce hiç görülmemiş biçimde tuhaf olduğunu keşfettiler. Doğal açıklamaları içeren bir çalışmanın ardından “sebebini bilmiyorsak uzaylılar yapmıştır” mottosuyla konuyu uzaylılara bağlayan bir teori ortaya atılmıştı. Buna göre bu yıldızın etrafına bir Dyson küresi inşaa ediliyor olabilirdi. Dünya dışı akıllı yaşam arayan SETI antenlerini bu yıldıza çevirdi. Bulgular uzaylılardan sinyal gelmediğini gösteriyor. Yine de uzaylılara dair umutlar tükenmiş değil.

canada

Kanada’nın yeni ulaştırma bakanının aynı zamanda bir astronot olduğunu biliyor musunuz? Kanada’nın yeni hükümeti adeta yıldızlar karması.

NASA da yeni astronot adayları arıyor.

otegezegen-posteri

Geçen haftanın güzelliklerinden biri yüzlerce ötegezegenin görselleştirildiği bir poster oldu. Buradan büyük boy haline uluşılabilir.

Paul-Nelson-Satellite-and-Aurora-1682F_1446649752

Taurid meteor yağmurunun devam ettiği bir gecede çekilen bu fotoğrafta görülen çizgiler göktaşlarına ait değil. ABD’nin Michigan eyaletinden Paul Nelson’un yakaladığı bu karede görülmekte olanlar dünya atmosferine giriş yapan askeri amaçlı bir uydunun kalıntıları.

NFIR isimli uydu 2007 yılında ABD savunma bakanlığının ihtiyaçları için fırlatılmıştı. Deney görevi olan NFIR ile fırlatılan füzeleri görüntülemeyi ve eksoz dumanlarındn veri toplamayı amaçlıyordu. İlk tasarımda üzerinde düşman roketleri vurma deneyi için silah taşıması da planlanıyordu!

Geçtiğimiz haftaki bir diğer haber yine uzayda silahlanmayla ilgiliydi. ABD, Rusya’nın uzaydaki silahları sınırlandırma teklifini reddetti. ABD uzayda pek çok rakibi olmasına karşın uzayı silahlandırma hevesinde. NASA bütçesinin kısılmaması için büyük uğraş verirken, diğer ülkeler uzay keşifleri için kaynaklarını büyük bir azimle arttırıyor. ABD başlattığı silahlanma yarışının kaybedeni olabilir.

NASA-The-Sun-In-Ultra-HD-5

NASA, adını Güneş’in çekirdeğinde meydana gelen, yıldızımıza ve Dünya’ya enerji sağlayan termonükleer tepkimelerden alan Thermonuclear Art (Termonükleer Sanat) isimli çalışmayı duyurdu. Termonükleer Sanat, yıldızımızın yüzeyindeki dinamik yapıyı ortaya koyan patlamaları, lekeleri, manyetik alanı ve X ışını yayımını 4K çözünürlükle izleyiciye sunuyor.

güneş rüzgarları Mars atmosferini törpülüyor

NASA geçtiğimiz hafta yine önceden meraklandırma usulü ile açıklama yaptı: Mars atmosferi güneş rüzgarlarınca zayıflatılıyor. İlk okuduğumda “iyi ama ben bunu yazmıştım” dedim kendi kendime. Gerçekten de yazmıştım. Bugünkü fark ise MAVEN uydusunun yaptığı gözlemlerin bu olguyu net şekilde kanıtlaması. Anlaşılan NASA yine bir halkla ilişkiler çalışması yapmış ve bunda da başarılı olmuş.

mars-tarla

Mars atmosferinin erozyona uğraması kimileri için dünyalaştırma (terraforming) denilen, diğer gezegenleri yapay yollarla Dünya benzeri bir yer haline getirme çalışması için kötü haber. Peki Mars’ı dünyalaştırmak gerçekte mümkün mü? Evrim Ağacı’nda Marslı filminin bilimsel analizini yaparken bu konuya da değinmişler.

3_phobosgrunt

Geçen raporda (9.) Rus ve Avrupa uzay ajanslarının Mars için ortaklığa gitmeyi planladığını yazmıştım (ExoMars). Rusya’nın Avrupa ile ortaklaşa yürütmeyi umduğu diğer planı ise Kızıl Gezegen’in uydularından Phobos’tan toprak örneği almak. Daha önce benzer bir amacı olan Rus Phobos-Grunt uzayaracı başarısız olmuştu.

Sovyet uzay programı Mars ötesini hedeflememişti. Fakat şimdi Ruslar 2026’da Laplas uzayaracı ile Jüpiter sistemine gitmeyi planlıyorlar. Hedef oldukça iddialı: Jüpiter’in su olduğu düşünülen Ganymede uydusuna iniş yapmak. Görüldüğü kadarıyla Rusya uzay alanında atağa kalkmak istiyor.

cin-mars-uydusu
Çin’in Mars’a göndermeyi planladığı uydunun modeli

Çin’den de haberler var: Çin gelecek yıl 4 adet bilimsel uzay sondası fırlatacak. Bunlarla karanlık madde, kuantum bilimi deneyleri, kara delik gözlemleri yapacak ve uzayda yaşamayı inceleyecek. 2020 hedefindeyse Kızıl Gezegen’e bir uydu göndermek var.

OzU-rover

Türkiye’de Özyeğin Üniversitesi öğrencilerinden oluşan bir takım da Mars’a gidemeseler bile, gezgin robot geliştiriyorlar.

eskisehir-deney-bilim

Ülkemizdeki bilim merkezlerinin sayısı artarken Eskişehir’deki Bilim Deney Merkezi ve Uzay Evi açıldığı günden beri 4 yılda 400 binden fazla ziyaretçi ağırlamış. İlin nüfusu 685 bin!

Kötü haberler de yok değil: Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü’nün (OECD), Türkiye’de emek göçüne dair raporu yayımlandı. Buna göre eğitimli Türkiye vatandaşlarının yurtdışına göçü 2001’den 2011’e kadar %83 arttı. Geçen zaman ve işsizliğin armasıyla beraber bugün bu sayının daha da arttığını söylemek için müneccim olmaya gerek yok.

insan-farki

Eğitim ve eğitimli insanlara sahip çıkma bir ülkenin ölüm kalım meselesi. Geçtiğimiz hafta gündeme gelen bir öğretmen, Ahmet Naç, “Sıradan bir sınıftan harikalar yaratan öğretmen” başlığıyla haber oldu ve zihniyetin ne kadar büyük bir fark yaratabileceğini ortaya koydu.

antares-rocket-explosion-launch-pad

NASA geçtiğimiz yıl gerçekleşen, özel bir şirketin ürettiği Antares kargo roketinin patlamasıyla ilgili yeni fotoğrafları flickr hesabından paylaştı. Fotoğraflar patlamanın şiddetine dair ayrıntıları gözler önüne seriyor.

NASA’nın 11 yıldır uzayda başarıyla çalışan uzayaracı Swift ise 1000.  Gama ışını patlamasını tespit etti.

yemen-firtina

Daha geçen ayın sonlarında Patricia Kasırgası tüm zamanların en güçlüsü olarak rekor kırmıştı ki yeni bir güçlü fırtına daha ortaya çıktı. Umman körfezinde başlayan Chapala kasırgası, Arap coğrafyasının son 30 yıldır gördüğü en güçlü fırtına olarak kayıtlara geçti.

Dronlar Alemi

Dronlar uzak mesafeleri GPS yardımıyla katedebiliyorlar. Dış ortamda gezinmek kolay, peki kapalı mekanlarda ne olacak? Onun da çözümünü buldular. Geliştirilen bir sistemle İHA’lar iç ortamın bir haritasını oluşturabilecekler. Videosu burda.

dron-harita

Peki önüne çıkan (dal gibi) engelleri farkedip çevrelerinden dolaşarak kendi kendine yol alan drona ne dersiniz?

8 dakikada Mars gezgininin 11 yılı

Bugünlerde doğal olarak Plüton’u ilk defa görecek olan Yeni Ufuklar sondası odaklandık. Büyük buluşmasına bir haftadan kısa süre kalan (14 Temmuz 2015) uzayaracı yoluna hızla devam ededursun, başka bir gezegendeki Opportunity adlı gezgin de 11 yıllık maratonunu sürdürüyor.

2004 yılı Ocak ayında Mars yüzeyine başarıyla inip uzun yıllar araştırmalarına devam eden Mars gezginleri Opportunity (Fırsat) ve Spirit’i (Ruh) yeniden hatırlama vakti: Sorun yaşayan Spirit uzun zamandır ‘sabit gözlem istasyonu’ olarak kullanılıyor. Opportunity ise geçtiğimiz günlerde Mars’ın karşı konumda kalması nedeniyle mola vermesini saymazsak (Güneş Dünya ile Mars arasında kaldığından iletişim koptu), 11 yıllık maratonunu devam ettiriyor.

Üstteki videoda, toplamda 42,1 km yol katedilen 11 yılın hızlandırılıp 8 dakikaya sışdırılan görüntüsünü izliyorsunuz. Görüntüler bu yılın Nisan’ında son buluyor. Ses ise araç içersinde sarsıntıyı ölçmeye yarayan aygıttın topladığı veriler ile oluşturulmuş. Böylece düz yüzeyler ile engebeler arasındaki farkı duyabiliyorsunuz.