Türkiye’nin en büyük gözlem şenliği Yenişarbademli’de gerçekleştirildi

Türkiye’de tüm zamanların en fazla katılımcıya sahip astronomi kamp etkinliği 2018 Ağustosunda Yenişarbademli’de gerçekleştirildi. Net bir sayı yok ancak 600’ün üzerinde kişi şenliğe dahil olmuş.

Bu ilgi boşa değil. Yenişarbademli Türkiye’de gözlem etkinliği yapılan yerler arasında en karanlık olanı. Işık kirliliğinden uzakta kalan Melikler Yaylası’ndaki gökyüzü gerçekten olağanüstü güzellikte. Günümüzde yaşayan insanların 3’te 1’inin Samanyolu’nu göremediğini düşünürsek, gökyüzünü seyretmek için dağ başında kamp yapmanın niye göze alındığını anlamak zor olmaz.

Ahmet Kale. Etkinlik sırasında teleskoplarla çekim yaparken

Bu yıl ikincisi yapılan şenliği başta Prof. Dr. Ethem Derman olmak üzere bir grup gökbilim sevdalısı organize etti. Şenlik için katılımcılardan ücret istenmedi. Bunun karşılığında da muhteşem bir gökyüzü dışında bir hizmet vaad edilmedi. Buna rağmen davetleri yüzlerce kişi tarafından kabul edildi. Safkan amatör astronomi böyle olur!

Ben şenliğe katılamadım ama ekibi canı gönülden kutluyorum. Şenliği başından beri destekleyen Yenişarbademli Belediye Başkanı Mustafa Erdem de teşekkürü fazlasıyla hakediyor.

Ne yazık ki bu ekip gelecek sene Yenişarbademli’de olmayacak gibi gözüküyorlar. Zira birileri “amatör” astronomi sevmiyormuş ve şenliğin facebook grubundan düzenleyici ekibi atmış. İşin bu çirkin tarafına girmek istemiyor sadece vah vah vah diyorum. Siz yıl boyunca düzenlenecek etkinlikleri Ethem Hoca ile Gökyüzü Gözlem Etkinlikleri grubundan takip edebilirsiniz.

Haftalık Gökyüzü Raporu – 14

Plüton’un en ayrıntılı görüntüsü
Yeni Ufuklar Plüton’un şimdiye kadarki ve -sıkı durun- Plüton’a yeni bir araç gönderilinceye kadarki en detaylı görüntüsünü dünyaya ulaştırdı. 14 Temmuz günü Plüton’a 10 bin km öteden çekilen görüntü gerçekten nefes kesici.

Bu da Yeni Ufuklar’ın bonusu; Şimdiye kadar en yakından çekilmiş Kuiper Kuşağı cismi görüntüsü:
nh-kuiper-belt-loop
Hava Kirliliği
Dünya liderleri geçen hafta Paris’te iklim değişikliği için bir araya geldi. Genel olarak pek parlak bir noktada olmayan dünyamızın kimi bölgelerinde kirlilik oldukça aşırı noktalara ulaşmış durumda.
Çin’deki kimi şehirler 4 fazlı hava kirliliği uyarı sisteminde 2. en yüksek kirlilik alarmı olan “turuncu” alarm seviyesinde. Milyonlarca insana “içerde kalmaları” tavsiye ediliyor. Ne tavsiye ama!
Aşağıda, sözü edilen hava kirliliği çok rahat biçimde seçilebiliyor. İşte geçtiğimiz günlerde haberlere konu olan “Nut Brother” mahlaslı Çinli sanatçı bu havadan tuğla yapmıştı.

IDL TIFF file

Etna yanardağı

İtalya’nın Sicilya adasında yer alan Etna yanardağı yoğun kül ve duman bulutları püskürtmeye başladı. Fotoğrafta bu bulutlardaki elektrik yükleri neticesinde oluşan yıldırımlar görülüyor. [telif: Marco Restivo/Getty Images kaynak: Cosmos Magazine]

SICILY, ITALY - DECEMBER 03: A view of a volcanic eruption at Mount Etna's Vorgaine crater on December 03, 2015 in Sicily, Italy. PHOTOGRAPH BY Marco Restivo / Barcroft Media UK Office, London. T +44 845 370 2233 W www.barcroftmedia.com USA Office, New York City. T +1 212 796 2458 W www.barcroftusa.com Indian Office, Delhi. T +91 11 4053 2429 W www.barcroftindia.com (Photo credit should read Marco Restivo / Barcroft Media / Barcroft Media via Getty Images)

Apollo 16’nın iniş noktası bulundu

Görevin tamamlanmasından onlarca yıl sonra Apollo 16’nın Ay’a indiği nokta tespit edildi. İniş (aynı zamanda fırlatma) sahasının yüksek çözünürlüklü görüntüsü NASA’nın Ay Keşif Yörünge Aracı üzerindeki LROC (Dar Açı Kamerası) ile elde edildi. Apollo 16 mürettebatı Mare Insularum‘daki Kopernik Krateri’nin  257,5 km güney batısına inmişti.

apollo-16-s-ivb-impact-site-seen-by-lro

Uzayda Maraton

Kökleri antik Yunan’a dayanan ve 42 km’den biraz daha uzun bir parkuru tamamlamaya dayanan (koşmak zorunda değilsiniz!) maratonu koşarak tamamlamak kişinin hem bedenen hem de ruhen kendisini hazırlamasını gerektiriyor. 15 Aralık’ta UUİ’ye çıkacak olan astronot Tim Peake 1999 yılında Londra Maratonu’nu tamamlayarak kendisini bu konuda kanıtlamış (3:15:50 süre ile).

Tim_Peake_at_EAC_highlight_mob

Peake 24 Nisan’da gerçekleştirilecek 2016 Londra Maratonu’nu bu kez yerden 400 km yukarıda tamamlamayı deneyecek.  Peake bunun için astronotların  kendilerini bağlayarak koştukları koşu bandını kullanacak.

Bingöl’ün göktaşı kendisinden söz ettirmeye devam ediyor

Önce Bingöl’e bir göktaşı düştü, köylüler bol para kazandı, ardından maliyeciler köye akın etti ve şimdi bir soru sebebiyle Alo Fetva hattı da olaya dahil oldu: “Gök taşından elde edilen gelir için zekat vermemiz gerekir mi?”. Anadolu Ajansı’nda yer alan habere göre elde edilen gelirin üzerinden bir yıl geçtikten sonra 40’ta 1 oranında zekat verilmesi gerekiyor.

uzay görevleri için robotik el

Kanada’nın NASA için, uzay mekiklerinde uzay yürüyüşleri sırasında kas gücü gerektiren işlerde kullanılmak için 15 metrelik insan kolu şeklinde CanadArm’ı (arm: kol) tasarlamıştı. 17 metrelik üst modeli CanadArm 2 uzay istasyonunda kullanılıyor.
russian-students-3d-print-human-controlled-hand-iss2
Şimdi ise Tomsk  Politeknik Üniversitesi’nde eğitim gören Rus öğrenciler,  uzay istasyonundaki tamir işlerini kolaylaştırması amacıyla robotik bir ‘el’ tasarladılar. 3 boyutlu yazıcıyla üretilen robot el içinde sensörler barındıran ve kumanda eden kişinin el hareketlerini algılayan bir eldivenle kablosuz olarak kontrol ediliyor.

 

russian-students-3d-print-human-controlled-hand-issCanadarm ve 3 boyutlu yazıcı demişken yazıcıyla üretilmiş Canadarm modelini atlamak olmaz:

canadarm

OLAY UFKU

Dr. Umut Yıldız’ın İÜ Amatör Astronomlar Kulübü’ndeki ”Gözlem Teknolojileri, Büyük Veri ve Uzay Araştırma Robotları” başlıklı konuşması youtube’a eklenmiş: https://www.youtube.com/watch?v=8NFUbFIvvmw

Prof. Dr. Ethem Derman İTÜ’de

ethem-derman-ile-soylesi

Türkiye’de astronomi denince akla ilk gelen isimlerden biri olan Prof. Dr. Ethem Derman, İTÜ Astronomi Kulübü‘nün katkılaryıla İTÜ’ye konuk oluyor. “Prof. Dr. Ethem Derman ile Söyleşi” 10 Aralık saat 17.30’da İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü D104’de gerçekleşecek. [Etkinlik sayfası]

Sivil Havacılık Günü

Bugün Dünya Sivil Havacılık Günü. Eskişehir Bilim Deney Merkezi’nde bu özel gün için saat 1 ile 5 arasında çeşitli etkinlikler düzenlenecek.[Etkinlik sayfası]

sivil-havacilik-gunu

 

haftalık gökyüzü raporu – 3

Bursa gökbilim açısından en şanslı şehirlerin arasında geliyor gördüğüm kadarıyla. Geçenlerde belediyenin desteklediği bir gözlem şenliği düzenlenmişti. Ağustos ayında ise Uludağ’da bilimsel geceleme var! Bu sefer kaçırmamaya gayret edeceğim.

ulugdaggozlem

Geçtiğimiz pazar günü büyük bir güneş patlaması yaşandı. Patlama İstanbul Üniversitesi Gözlemevi’nde de gözlendi.

gunes-patlamasi-24cevrim

Avrupa Uzay Ajansı’nın Rosetta yörünge aracının elde ettiği veriler sayesinde, 67P/Churyumov-Gerasimenko kuyruklu yıldızının üzerindeki çökme çukurları tespit edildi. Max Planck Enstitüsün’de Gezegenbilimci Jean Baptiste Vincent ve takım arkadaşları sonuçları Nature dergisinde yayınladı.

Kuyruklu yıldız üstündeki çökme çukurları da gezegenimizdekilere benzer biçimde oluşuyor: yüzey altındaki malzeme aşınarak mağrara meydana geliyor. Üst tabaka kendini destekleyemeyek kadar zayıflayınca çöküyor ve derin dairesel boşluk oluşturuyor.

Ayrıntıları Ethem Hoca’dan okuyabilirsiniz. Ethem Derman’ın ağ adresini de takip etmenizi öneririm: ethemderman.com

venus-jupiter-moons-6-30-2015-Geraint-Smith-Taos-NM-e14357455787961 Temmuz gökyüzünde Venüs – Jüpiter yakınlaşması vardı.

Daha önce gerçeğe yakın renkleriyle Plüton ve Charon’u görüntüleyen Yeni Ufuklar, ikilinin yüzey detaylarını içeren yeni görüntülerini yolladı. Bunlardan anladığımıza göre Plüton bir dizi lekeye sahip:

Color_Rotation_Movie_NASA-JHUAPL-SWRI

Bunları gönderdikten sonra, pazar günü Yeni Ufuklar sondasının dünya ile olan bağlantısı geçici olarak kesildi. Ben yazıyı hazırlarken sorun kalmamıştı. Bir saat 21 dakika süren bağlantı sorunu sırasında uzayaracının otomatik pilotu önceden programlandığı şekilde araç bilgisayarını “güvenli moda” alıp yedekten yeniden başlattı. Milyarlarca kilometre ötedeki bilgisayarınızın sorun çıkarması hayli sıkıntı verici olsa gerek!

Bizim uzayaraçlarına dair de bir haber var:

Türkiye’nin uydu politikası en başından itibaren, kademeli olarak her yaptırılan iletişim uydusunda yerli bilgi birikimini arttırıp en sonunda uyduyu tamamen Türkiye’de üretmek üzerine kuruldu. Türksat A.Ş. Genel Müdürü Prof. Dr. Ensar Gül’ün yaptığı açıklamaya göre yurtiçinde üretilen ilk iletişim uydusu Türksat 6A  olacak. Fırlatılması hedeflenen tarih ise 2020.

turksat-bilmemkac

Türkiye’nin ilk iletişim uydurlarının 90’larda yörüngedeki yerlerine kavuştuğunu düşünürsek kabaca 30 yıllık sürede uydu üretebilir konuma gelmiş olacağız. Bu iyi bir teknoloji politikasıyla Kore’nin bize fark atabildiği süre aynı zamanda.

Şimdi yerli elektronik montaj sanayicilerini ‘koruma’ bahanesiyle %30’lara varabilecek yeni bir vergi hedefleniyor. Yıllarca düşünülmeyen şey, kriz ortamında cari açığı kapamak için yapılan bir hamleyle yarar sağlar mı bilinmez. Yalnız muadili bizde üretilmediğinden gökbilimle ilgili elektronikler bu verginin dışında kalacakmış gibi gözüküyor. İyi haber mi kötü haber mi bilemedim.

Galaksiler, yıldız oluşumu ve yurtdışında bilimsel kariyer

1 Kasım’da (2013) Bolu Halk Eğitim Merkezi’nde, gökbilimcilerin katılımıyla bir e-konferans düzenlenecek. Dr. Umut Yıldız(NASA/JPL) ve Selçuk Topal (University of Oxford) internet üzerinden bağlanacağı programın açılış konuşmacıları ise Prof. Dr. Ethem Derman ve Kültür Üniversitesi’nden Prof. Dr. Dursun Koçer.

galaksiler-yildiz-olusumu-yurtdisinde-bilimsel-kariyer

Kaynak

Türkiye Evrimle Tanışıyor: İstanbul!

20-21 Ekim 2012 (Cumartesi – Pazar) tarihlerinde İstanbul Teknik Üniversitesi’nde (İTÜ) üç öğrenci topluluğu, herhangi bir lise öğrencisinin, mühendisin, terzinin veya fabrika işçisinin de anlayacağı düzeyde ve sıkıcı olmayan bir havada geçecek bir Evrim sempozyumu düzenleyecek.

Avrupa Evrimsel Biyoloji Topluluğu’nun (ESEB) desteği ile etkinliği düzenleyen üç topluluk şunlar:  Orta Doğu Teknik Üniversitesi Biyoloji ve Genetik Topluluğu (ODTÜ BİYOGEN) – Evrim Ağacı, İstanbul Üniversitesi Bilimsel ve Sosyal Araştırmalar Kulübü (İ.Ü. BİSAK) ve İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Araştırmalar Kulübü (İTÜ SAK) – Evrim Atölyesi.

Yoğun ilgi ve fiziki şartların yetersizliği sebebiyle etkinliğe yeni katılımcı başvurusu alınamıyor, ancak video görüntüleri sempozyum sonunda yayınlanacakmış. Ankara Üniversitesi Astronomi Bölümü eski bölüm başkanı Prof. Dr. Ethem Derman da etkinliği organize eden topluluklara destek mesajı yollamış:

“Türkiye Evrimle Tanışıyor” etkinliğini düzenleyen öğrenci topluluklarını kutluyorum. Ümit ederim anorganik evrimin en belirgin örneği olan gezegenlerin, yıldızları, gökadaların ve evrenin evrimi konusunda da bildiriler olur ve katılımcılar bu konuda bilgilendirilir. Benim çalışma alanım olan gökbilim yukarıda sıraladığım gökcisimlerinin evrimini anlamada son yıllarda belirgin bir yol katetmiştir. Etkinliği düzenleyen tüm arkadaşlarıma başarılar diliyorum.

http://teti.evrimatolyesi.org