Haftalık Gökyüzü Raporu – 34

Yapay zeka gezegen keşfetti

Google’ın makine öğrenmesi teknolojisinden yararlanan bilim insanları Kepler-90 isimli yıldızın yeni bir gezegenini (Kepler-90i) keşfettiler. Kepler-90 bizlerden 2545 ışık yılı uzaklıkta yer alıyor ve bizim sistemimizin mini bir versiyonunu andırmakta. Keşfedilen Kepler-90i adlı gezegen ise yaklaşık olarak Merkür yörüngesinde yeralıyor, yüzey sıcaklığı ise 420 °C’nin üzerinde.

Kepler-90 ile kendi sistemimizdeki gezegenlerin boyut olarak karşılaştırması.

Kullanılan yapay zeka teknolojisi (makine öğrenmesi) bilinen özelliklere dayanarak öğrenilen verilerden bilgisayarın tahminler yapıp karar gerçekleştirebileceği bir model inşaa etmesine dayanıyor. Bilim insanları çok küçük bir gezegeni başarıyla bulabilen sistemin binlerce yıldızda daha keşifler yapabileceğinden ümitli. Ötegezegenler yıldızlarının önünden geçerken bize ulaşan ışığında azalmaya sebep oluyor. Küçük bir gezegeni yakalamak bu nedenle kolay değil. (ileri okuma için: astronomidiyari.com)

Voyager 37 yıl sonra roketlerini ateşledi

37 yıl boyunca hiç kullanılmayan bir makinadan ilk günkü gibi çalışmasını bekler misiniz? 1977 yılında uzaya fırlatılan Voyager-1‘in yönlendirme motorları 37 yıl aradan sonra sorunsuzca tekrar ateşlendi. Voyager 1 bizden yaklaşık 21 milyar km uzaklıkta ilerlemekte. Mesafe büyük olsa da iletişim kesilmiş değil: Dünya’dan gönderilen sinyaller 19 saat 35 dakikada uzayaracına ulaşıyor.

Yönlendirme motorları en son 1980 yılında, Voyager 1 Satürn’ün yakınından geçerken kullanılmıştı. Roketlerin ateşlenme amacı ise iletişimin devamı için Voyager’ın antenini Dünya’ya yönelmiş biçimde tutmak. Bu iş daha önce aracın ana iticileri kullanılarak yapılıyordu ancak bunların eskidikçe daha çok enerjiye gereksinim duydukları ortaya çıktı. Malum artık Voyagerlara yakıt ikmali imkansız.

Uydu merkezinden yeni görüntüler

Türkiye’nin ilk yerli iletişim uyduları Türksat 6A ve Türksat 6B’nin üretiminin gerçekleştirileceği Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi’nin görüntüleri basın ile paylaşıldı. Merkezde daha önce Göktürk-2 uydusunun ileri entegrasyon ve çevresel testleri gerçekleştirilmişti.

Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi foto: Anadolu Ajansı

Uluslararası Uzay İstasyonu’nda görev değişimi

17 Aralık pazar günü Soyuz MS-07 roketi ile Sefer 54 mürettebatından komutan Anton Shkaplerov (Roscosmos), uçuş mühendisleri Scott Tingle (NASA) ve Norishige Kanai (Japon Hava-Uzay Araştırma Ajansı – JAXA) Kazakistan’daki Baykonur Kozmodromu’ndan Uluslararası Uzay İstasyonu’na olan yolculuklarına çıktılar. Ekip uzayda 5 ay geçirecek.

Fotoğraf: NASA

Bu arada Sefer 53 mürettebatından komutan Randy Bresnik (NASA) ve uçuş mühendisleri Paolo Nespoli (ESA) ve Sergey Ryazanskiy (Roscosmos), Kazakistan’a gerçekleştirdikleri iniş ile Dünya’ya döndüler.

NASA/Bill Ingalls

‘Oumuamua uzay gemisi değilmiş

Farklı bir yıldız sisteminden gelen ilk nesne olduğu anlaşılan ‘Oumuamua‘nın bir uzay gemisi olmadığı da ortaya çıkınca göktaşı olduğu kesinleşti. Bilim insanları 4 bantta milyarlarca farklı kanalı dinleyerek ziyaretçi nesneden herhangi bir sinyal gelip gelmediğini araştırdılar. Araştırmanın sonucuna göre ‘Oumuamua bir taş kadar sessiz.

ESO / M. Kornmesser

Astrobiyoloji Konferansı değerlendirmesi

Astrobiyoloji başta astronomi ve biyoloji olmak üzere çeşitli disiplinlerin biraraya geldiği, yaşamın ortaya çıkmasını ve evrimini sağlayan jeokimyasal ve biyokimyasal etken ve süreçleri konu alan bir bilim dalı. Türkiye’de astrobiyolojiye dair neredeyse hiçbir şey yok. Bu zorluğa rağmen geçtiğimiz ay ODTÜ’de Amatör Astronomlar Topluluğu ile Biyoloji ve Genetik Topluluğu Astrobiyoloji Konferansı gerçekleştirilmişti. Kendisi de bir astrobiyolog olmak isteyen Berfin Dağ konferansın değerlendirmesini yapmış.

2017’nin en iyi bilim görüntüleri

Yıl biterken yıl sonu değerlendirmeleri başlıyor. İşte onlardan biri: Nature dergisinin 2017 yılının en iyi bilim görüntüleri başlığıyla verdiği liste.

Ağustos ayında gerçekleşen güneş tutulmasını içeren birleşik görüntü.
Telif: David Klutho/Sports Illustrated/Getty
UV ışık altında gizli tonları açığa çıkan bir anemon çiçeği. Böceklerin UV ışınlarını algılama konusunda insanlardan daha başarılı olduğunu hatırlatırım.
Telif: Craig Burrows

İstanbul Üniversitesi’nde Bitmeyen Gece

İÜ Amatör Astronomlar Kulübü, en uzun gecenin yaşandığı 21 Aralık (Perşembe) tarihinde halka açık bir etkinlik düzenleyecek. Hava koşulları uygun olursa teleskop gözleminin de gerçekleşeceği etkinlik elbette ücretsiz. Detaylara etkinlik sayfasından ulaşabilirsiniz.

Hollanda polisi dron avlamak için kartalları kullanmaktan vazgeçti

Sebep kartalların dron pervanesinden zarar görme ihtimali değil tabii. Hayvanlar herzaman insanların istediği gibi davranmıyor ve dronları hedef olarak görmüyor. Avlanmak için aç olmaları gerekebiliyor. Hedef olarak görseler de eğer başarılı olamazlarsa sinirlenip farklı bir av aramaya koyuluyorlar. Dronları yerleşime yakın yerlerde kullanacaklarından bu hedef insan yavruları olma ihtimali de var. Mazallah..

Hollanda polisi tarafından eğitilen bir kartal dron, yakalarken.
Foto: KOEN VAN WEEL/AFP/Getty Images

İşte bu nedenlerden ötürü Hollanda polisi istenmeyen dronları avlamak için kartalları kullanmaktan vazgeçti. Dronları avlamak için yırtıcı kuşları kullanmak yerine diğer bir yöntem ise yine yırtıcı bir kuş olan doğanların av straeilerinden bir dron savunma sistemi tasarlamak olabilir.

 

Haftalık Gökyüzü Raporu – 31

Yrd. Doç. Dr. Sinan Aliş ve ekibi yeni bir değişen yıldız keşfetti

İstanbul Üniversitesi’nden bir grup bilim insanı TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi teleskobuyla RW UMi adlı yıldızı gözlemlerken görüş alanlarındaki başka bir yıldızın parlaklığının değiştiğini farketti. Bu sayede bilim insanlarımız yeni bir değişen yıldız keşfetmiş oldu. Bulunan değişen yıldız zonklayan değişen yıldız sınıfına giriyor. Bu yıldızlar tek başlarınadırlar ve belli dönemlerde yarıçapları artıp azalır. Keşfin ayrıntılarına sarkac.org‘tan erişebilirsiniz.

 

Elon Musk Türkiye’deydi

Elon Musk Anıtkabir’de.

SpaceX şirketinin kurucu ortağı Elon Musk, Türkiye’nin yaptırıp fırlatacağı Türksat 5A ve 5B uydularının fırlatmasına yönelik anlaşma için Türkiye’ye geldi. İlk önce umhurbaşkanlığı’nda poz veren Musk daha sonra Anıtkabir’i ziyaret etti. Musk’ın Anıtkabir ziyareti sosyal medyada doğal olarak büyük ilgi gördü. Anıtkabir’de çekilen fotoğraflardan, daha önce çekim için belli bir hazırlığın yapıldığı anlaşılıyor. Ancak Elon Musk’ın da Mustafa Kemal Atatürk hakkında belli bir bilgisi olduğu anlaşılmakta.

Yeni Türksat uydularını Airbus yapacak

Türksat 5A ve 5B haberleşme uydularının üretimi ve fırlatılmasını için Airbus ile yaklaşık 500 milyon dolarlık anlaşma imzalandı. Uyduların SpaceX’in Falcon 9 roketleri ile yörüngeye taşınması öngörülüyor. Airbus ile anlaşılmasında en önemli faktör üretim süresi oldu. İletişim uydularının konuşlanabileceği yörüngeler uluslararası bir örgütçe belirleniyor. Her ülkenin belli hakları var ancak uydu kullanmayan ülkeler bu haklarını kaybedebiliyor. Türkiye de yörünge haklarını kaybetmemek için bu uydularını belli bir süre içinde yaptırmayı amaçladı. Hâlâ üretim aşamasındaki Türksat 6A Türkiye’de üretilen ilk iletişim uydusu olacak.

Yıldızından büyük gezegen keşfedildi

Yıldızlar çok büyüktür. Söz gelimi Güneş’in içine 1 milyon kadar Dünya sığdırabilirsiniz. Jüpiter gibi gaz devleri Dünya’ya göre daha büyük olsa da onlar da yörüngesinde döndükleri yıldızlarının yanında küçük kalırlar. NGTS-1b adlı gezegen ise ezberleri bozar cinsten. 600 ışık yılı uzağımızdaki gezegen Jüpiter boyutlarında ancak bir kırmızı cüce olan yıldızı gezegenin yarı boyutunda. Astronomlar evrende en sık karşılaşılan yıldızların cüce yıldızlar olduğunu söylüyor; yani bunun gibi sistemlerla daha sık karşılaşabiliriz.

Antares’in en net görüntüsü

Yıldızlar o kadar uzaktırlar ki en güçlü teleskoplarla dahi yüzeylerine dair ayrıntılar göremeyiz. Gökbilimciler Avrupa Güney Gözlemevi’nin Çok Büyük Teleskop I (VLTI) dizisini kullanarak, 620 ışık yılı uzağımızdaki Antares’in en net görüntüsünü elde etmeyi başardılar. VLTI birden fazla teleskobun eşgüdümlü kullanılmasıyla sanal olarak 200 metre çaplı bir teleskop gibi gözlem yapabiliyor. Akrep takımyıldızında yer alan Antares, Akrebin Kalbi olarak da anılır, Güneş’ten 12 kat daha geniş. Kütlesi ise 700 kat daha fazla.

Güneş dışında bir yıldızın yüzeyine ait elimizdeki en net görüntü Antares’e ait. ESO/K. Ohnaka

Astronot kedi için anıt

Parisli Félicette (Feliset okunur) 18 Ekim 1963’te uzaya çıkan ilk kedi ünvanını kazandı. Uzaya insna yollamadan önce uzay ortamıın ve roket seyahatinin ne gibi etkilerini öğrenebilmek için o yıllarda uzaya çok sayıda hayvan gönderiliyor ve bu dostlarımız çok meşhur oluyorlardı. İlk köpek ve ilk şempanzenin daha sonra da anıt ve mezarla hatırlandığına dikkat çeken Matthew Serge Guy, Félicette için de bir anıt hazırlanması için kickstarter‘da bir kampanya başlattı.

Hawking bildiğiniz gibi: “Dünya ateş topuna dönecek”

Ünlü fizikçi ya tam bir felaket tellalı ya da Dünya’nın geleceğine dair karanlık tablo çizdiği cümleleri daha çok rağbet görüyor. Hawking bu defa artan nüfus ve enerji talebinin gezegeni felakete sürükleyebileceğini belirterek Dünya’nın alev topuna dönüşebileceğini kaydetti. Çözüm önerisi ise başka dünyalara açılmak.

NASA: Ozon Tabakası’ndaki delikte rekor küçülme

Fakat iyi şeyler de oluyor; NASA, Ozon Tabakası’ndaki deliğin 1988 yılından bu yana en küçük seviyesine gerilediğini duyurdu. Delik milyonlarca kilometre kare küçülmesine karşın hâlâ milyonlarca kilometre kare büyüklüğünde. Yine de eğer Montreal Protokolü olmasaydı büyüyen deliğin milyonlarca insanda deri kanserine sebep olmuş olacağı düşünülüyor. 1987 yılında Ozon Tabakası’nı kemiren kimyasalların yasaklanmasını hedefleyen Montreal Protokolü imzalanmıştı.

Ozon deliği Güney Kutbu’ndaki Antartika kıtasının üzerinde bulunuyor.

Yalnız şöyle bir problem var: iddiaya göre deliğin küçülmesinin sebebi küresel ısınmaya bağlı olarak Antartika’nın üstünde artan sıcaklık birçok stratosfer bulutunun oluşumunu engelledi. Bu bulutlar ozonun yok olmasna sebep olan reaksiyonların başlamasında önemli bir basamağı teşkil ediyor. Teşekkürler küresel ısınma! 🙂

Uzay ülkesi Asgardia

Son dönemde Türkiye’den yurtdışına göç etme fikri yükselişte. Hatta öyle ki İstanbul tarihinde ilk defa göç verdi. Bazıları ise gözünü daha yükseklere dikip Asgardia vatandaşlığına başvurdu. Asgardia şimdilik sadece bir nano uydu göndermeyi planlasa da hedefte daha büyük projeler var.. yoksa yok mu? Bilimkurgu Klübü’nden  İsmail Yiğit uzay ülkesi Asgardia projesini incelemiş.

F-35’ler paslandı

ABD Savunma Bakanlığı Pentagon’dan yapılan açıklamaya göre yeni nesil savaş uçağı olarak başta ABD olmak üzere NATO ülkelerinin gelecekteki uçağı gözüyle bakılan F-35’lerde standartları aşan derecede korozyon tespit edildi. Pentagon sözcüsü pasın sorumlusu olarak üretici firma Lockheed Martin’i gösterdi ve “düzeltilmesi gereken kusurlar F-35’in uçuş güvenliğini ve operasyonlarımızı tehdit etmeyecek nitelikte” açıklamasında bulundu. F-35 için pek çok ülke (Türkiye dahil) ciddi yatırımlar yaptı. F-35’lerle ilgili diğer problem iddialarını odatv’den okuyabilirsiniz.

F-35

bir dron hava trafiğini nasıl altüst eder

Havalimanları yakınında uçurulan dronlar uçakların iniş kalkışları sırasında ciddi tehlike oluşturmakta. Bu nedenle havalimanı sahasında dron uçurmak yasaktır. Ancak bu yasak kimi zaman bazı şuursuz kullanıcılar tarafından delinebiliyor. İngiltere’deki Gatwick Havalimanı da 2 Temmuz’da bir dronla ilgili sorun yaşayıp inişleri 14 dakika boyunca kapatmak zorunda kalmış. Videoda 14 dakika boyunca hava trafiğinin ne şekilde etkilendiği gösterilmekte.

Ağrı’da bir PKK dronu bulundu

İnsansız hava aracı kullanan sadece devletler değil. Ağrı’nın Doğubeyazıt ilçesinde bir arazide üzerinde bomba atar mühimmatı taşıyan PKK’ya ait bir dron düşmüş halde bulundu.

Haftalık Gökyüzü Raporu – 25

Haziran ayında gökyüzünde neler göreceğiz?

Bu sene yaz gecikti ancak havalar güzelleşiyor. Peki açık gece gökyüzünde neler görebileceğiz? Uzaydan Haberler’in Haziran Ayı Gökyüzü Rehberi’nden öğrenebilirisiniz.

Türkiye’de geliştirilen küp uydu uzay istasyonundan fırlatıldı

İstanbul Teknik Üniversitesi ve HAVELSAN tarafından geliştirilen  BeEagleSat ve HAVELSAT ismi verilen küp uydular Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan 26 Mayıs 2017 tarihinde Türkiye saati ile 15:15’de Dünya yörüngesine bırakıldı. Projeye Sabancı Üniversitesi de x ışını algılayıcısı tasarlayarak katıldı.

Küp uydular Avrupa Birliği 7. Çerçeve Programı projesinin bir parçası olarak geliştirilmiş. Projede toplam 50 küp uydu var ve alınacak sonuçlar neticesinde mevcut termosfer modelinin iyileştirilmesi ümit ediliyor.

Elon Musk, Trump’ın danışmanlığından istifa etti

Elon Musk, Donald Trump’ın danışmanlığından istifa etti. İstifanın sebebi Trump’ın iklim değişikliği karşıtı fikir ve politikaları. Trump Amerikası Paris İklim Anlaşması’ndan çekiliyor. Aslına bakarsanız iklim konusunda Trump’ın uyguladığı politika ile seçim kampanyasında söyledikleri arasında herhangi bir fark yok.

Musk’ın Trump’la ilgili ilk hayal kırıklığı NASA bütçesi konusunda olmuştu. Trump, NASA için 19.5 milyar dolarlık bütçe ve 2033’e kadar Mars’a gitme ültimatomunu da içeren S.442 kararnamesini imzaladıktan sonra. Recod’un kurucu ortaklarından Kara Swisher “Elon Musk biryerlerde gülümsüyor” mealinde bir tvit atmıştı; Musk ise bütçenin NASA’da neredeyse hiçbir şeyi değiştirmeyeceğini ve gelecek Mars görevleri için ek fon ayrılmadığını söyleyip bütçeden sanıldığı gibi memnun olmadığını belirtmişti.

Ben tabii kimsenin günahını almayayım ama uzay endüstrisine yatırım yapan Musk’ın bu beyanından sonra siz aklınıza yazar kasa sesi getirin 😉

SpaceX Dragon kapsülü uzay istasyonuna vardı

SpaceX’in uzay istasyonuna ikmal taşıyan Dragon kapsülü Uluslararası Uzay İstasyonu’na başarıyla kenetlendi. Astronotların CanadArm isimli robot kol kullanarak kenetledikleri kapsül 1 ay boyunca UUİ ile kaldıktan sonra kontrollü şekilde atmosfere giriş yapıp Büyük Okyanus’a indirilmeye çalışılacak. SpaceX kapsülü tekrar kullanabilmeyi umut ediyor.

Pahalı bulunca kendi dronunu üretti

Siirt’te üniversite öğrencisi Ferman Özlük, piyasada beğendiği dronun pahalı olduğunu görünce arkadaşlarını da harekete geçirip dron üretti. Siirt Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Elektrik ve Enerji Teknolojisi Bölümü’nda öğrenci olan Özlük, Sistem Analizi ve Tasarım dersinin proje ödevi için dronu kendisi üretmeye karar vermiş:

“Arkadaşlarımla drone yapmak için para topladık. Hangi parçalar lazımsa araştırdık. Kumanda, motor ve diğer parçaları tek tek inceleyip sipariş ettik. Okula getirip birleştirdik. Sürücüsüyle ilgili bazı özellikleri de araştırarak çözdük. Gittiğim alışveriş merkezlerinde drone fiyatları 7-8 bin lira civarındaydı. Kendi hava aracımızı ise yaklaşık 700 liraya mal ettik.”

Anadolu Ajansı

Hindistan en güçlü roketini başarıyla fırlattı

Hindistan da kendi roketlerini geliştirmekle meşgul. Hindistan Uzay Araştırmaları Kurumu (ISRO) şimdiye kadar geliştirdiği en güçlü ve ağır roket olan GSLV Mk III (Geosynchronous Satellite Launch Vehicle Mark III ) roketini başarıyla fırlattı. 5 Haziran’da Sriharikota’daki Satish Dhawan Uzay Mekezi’nden fırlatılan roket ile GSAT-19 isimli iletişim uydusunu yer eş zamanlı yörüngeye başarıyla oturtuldu.

Yeni roket Hindista’nın halihazırda kullanımda olan GSLV Mk II roketinin geliştirilmiş bir versiyonu. 49 metrelik yükseklik 43 metreye düşürülmüş, asıl fark ise ağırlıkta. 705 ton kalkış ağırlığına sahip GSLV Mk III 200 ton daha ağır. Yük kapasitesi iki katına çıkarak 4 tona ulaşmış.

Roket daha önce yeni geliştirilen 3 astronot taşıma kapasiteli bir kapsül ile denenmiş. Bu testte yörüngeye çıkılmamış ancak roketin ileride Hindistan’ın insanlı uzay görevleri için önemli bir basamak olacağını söylemek zor değil.

Stratolaunch: havadaki roket rampası

Microsoft kurucu ortaklarından Paul Allen’ın şirketi Stratolaunch Systems bugüne kadar tamamı kompozit malzemeden üretilmiş en büyük uçağı Mojova Çölü görücüye çıkardı. Dev uçağa 6 adet Boeing 747 motoru güç veriyor. Kalkış ağırlığı 590 tona kadar çıkabilen uçağın test uçuşlarına başlayacak. Uçağın bu kadar büyük olmasının sebebi stratosfere kadar tırmanıp oradan uzaya roket fırlatmada kullanılmak istenmesi. En büyük hava sürtünmesi atmosferin stratosfere kadar olan kısmında gerçekleştiği için, bir rampadan fırlatılıp onlarca kilometre yükselene kadar sürtünmeden dolayı harcanan yakıttan tasarruf sağlayacak. Stratolaunch’ın 2020’ye kadar tam kullanıma girmiş olması planlanıyor.

NASA Güneş’i hedefliyor

NASA geçtiğimiz hafta Güneş’i inceleyecek Parker Güneş Sondası’nı tanıttı. Sonda yıllar içersinde Güneş ve Venüs çevresinde hızlanarak şimdiye dek ulaşılmamış bir hızla Güneş’e yaklaşacak. Araştırmacılar bu sonda sayesinde Güneş’in taç küresinin neden yüzeyinden daha sıcak olduğu sorusunun yanıtını bulabilmeyi amaçlıyorlar.

Haftalık Gökyüzü Raporu – 23

Elon Musk Mars’ı kolonileştirme planını açıkladı

Uluslararası Uzay Yolculuğu Konferansı’nda konuşan, SpaceX şirketinin kurucularından Elon Musk Kızıl Gezegen’de koloni kurma planlarını açıkladı.

Gezegenlerarası Taşıma Sistemi ile yapılacak seferlerin başlama tarihi 2022 olacak. Daha önce planlanan tarih 2024’tü. Ayrıca yolcuların ölümü göze alması gerekecek olan Mars yolculuğunun bilet fiyatının ABD’de bir ev fiyatına çekilmesi hedefleniyor. Bu da 100-200 bin dolar demek. İşler planladıkları gibi giderse Mars’ta ilk uçuştan sonraki 30-40 yıl içinde 1 milyonluk bir nüfus oluşacak.

musk_final

Raptor: Mars için geliştirilen roket motoru

Bu arada SpaceX Mars yolculuklarında kullanılacak Raptor roketini test etti. Falcon roketlerinde kullanılanlardan 3 kat daha güçlü olan Raptor metan ile çalışabiliyor. Metan Mars’ta elde edilebilecek bir roket yakıtı olduğundan önemli.

spacex-raptor-rocket

Dünya’daki yaşam sanılandan daha erken oluşmuş

Bilim insanlarının yaptığı son çalışma gezegenimizdeki ilk yaşam oluşumunun 4.1 milyar yıl önce ortaya çıktığı tespit edildi. Bu tarih şimdiye kadar kabul görenden 300 milyon daha erken. Buna göre yaşam, gezegen oluştuktan oldukça kısa süre sonra meydana geldi.

Araştırma için 10.000’in üzerinde zirkon minerali örneği incelendi. Magmadan oluşan ve geç bozunan zirkon minerali, oluşurken çevresel örnekleri içinde hapsedip milyarlarca yıl saklayabilen zaman kapsüllerine dönüşmekte.

zirkon
zirkon

400 ppm

1 milyon partikülde 400 partikül.

Bu değer, atmosferdeki karbondioksit miktarı için kritik eşiği belirtiyor -ki eşiği geçtik. Geri dönülemez eşiğin aşılması nedeniyle artık karbondioksit salınımını azaltmak çare değil, hayatlarımızda daha dramatik değişiklikler yapmamız gerekiyor.

Kasırgadan elektrik üretebilecek türbin geliştirildi

Challenergy şirketinin kurucusu olan Atsushi Shimizu adlı bir mucit, kasırgalarda da enerji üretecek bir rüzgar türbini geliştirdi. Rüzgar hızı arttıkça elde edilen enerji rüzgar hızının karesi oranında artar. Ancak rüzgarın sahip olduğu enerji arttıkça yıkıcı gücü de artmakta, bu yüzden klasik rüzgar türbinleri belli bir hızın üzerindeki rüzgarlarda zarar görmemesi için durdurulur. Japonya’yı sıkça vuran kasırgalar gibi afetlerde ise kimi türbinler zarar görmekten kurtulamaz.

Max Conrad Photography
Max Conrad Photography

Shimizu kasırganın gücüne dayanabilmesi için geleeneksel türbin yapısı yerine dikey eksenli türbin tasarımını seçmiş. Bir kasırga sırasında rüzgar aniden yön değiştirebilir ki bu türbinler herhangi bir yönden gelen rüzgarla dönüşüne devam edebilmekte. Peki kasırgadan enerji toplamanın potansiyeli nedir? Şayet depolama sorunu çözülebilirse, Japonya’nın 50 yıllık ihtiyacı olan elektrik tek bir kasırgadan temin edilebilir!

yeni bir karbondioksit kaynağı keşfedildi

Bu arada bilim insanları yeni bir karbon dioksit kaynağı buldular: Hidroelektrik santrallerin su rezervleri. Barajlar atmosfere yılda toplam 1 milyar ton CO2 eşdeğeri metan salıyor. Bu toplam CO2 üretimimizin yüzde 1.3’üne denk geliyor.

baraj

atmosfer oksijen sızdırıyor

CO2 artışı sizi endişendirdiyse bir de şunu dinleyim: Atmosferde oksijen azalıyor! Yeni bir çalışma son 800,000 yılda atmosferimizdeki oksijenin binde 7 oranında azaldığını ortaya koydu.

Rosetta görevi bitti

67P kuyrukluyıldızını araştıran Rosetta uzayaracının görevi sona erdi. iki yılı aşkın süredir 67P’yi gözlemleyen Rosetta kontrollü biçimde kuyrukluyıldıza düşürüldü.

rosetta-mission-complete
“Görev Tamamlandı”

Adana’da dron yasağı

Adana İl Güvenlik Komisyonu olası saldırılara karşı ildeki tüm dron uçuşlarını yasakladı. Türkiye’nin Suriye topraklarında başlattığı askeri operasyona karşı IŞİD’in bomba yüklü bir dronla askeri birliklere saldırmasının ardından bu karar alındı.

 

 

Haftalık Gökyüzü Raporu – 20

Perseid Göktaşı Yağmuru

Perseid meteor yağmuru bu yılki pik noktasına 12-13 Ağustos tarihinde ulaştı. İzleme şansı bulamadıysanız, dünyanın dört bir yanındaki astrofotoğrafçıların çektiği birbirinden güzel fotoğraflarla yetinebilirsiniz. Aşağıdaki fotoğraf Jörgen Tannerstedt tarafından çekilmiş.

Jorgen-Tannerstedt

Gökyüzü Bülteni’nin Temmuz-Ağustos 2016 sayısı çıktı

gokyuzuTürk Astronomi Derneği’nin (TAD) iki aylık olarak çıkarttığı Gökyüzü Bülteni’nin Temmuz-Ağustos 2016 sayısı yayınlandı. Bu sayın kapak konusu evrenin bize ulaşan ‘ilk görüntüsü’, kozmik mikrodalga fon ışınımı. Gökyüzü bu sayıdan itibaren belli sayıda basılacak ve bu kopyalar  astronomi ile ilgili üniversite bölümleri, gözlemevleri ve müzelere gönderilecek. Bülteni çevrimiçi okuyabilir veya PDF olarak cihazınıza indirebilirsiniz.

Astronomi Öğretmen Seminerleri’nin yenisi Çorlu’da gerçekleşecek

Astronomi Öğretmen Seminerleri’nin 11’incisi 23-25 Eylül 2016 tarihleri arasında Çorlu’da yapılacak. Çorlu kaymakamı Levent Kılıç’ın desteğiyle gerçekleşecek ve teması Öğretmenler ve Bilim/Fen Eğitimi Açısından Astronominin Önemi olarak belirlenen kongre kapsamında astronomi ve ışık kirliliği konusunda öğretmen eğitimleri, öğretmen sunumları ve uygulamalı eğitimler gerçekleştirilecek. Ayrıntılı bilgiye astronomiogretmenleri.com sitesinden ulaşabilirsiniz.

 

aos-11

Moon Express Ay seferi için izin aldı

Moon Express isimli bir Amerikan şirketi Ay’a bir araç yollamak için devletten gerekli izinleri aldığını açıkladı. İzin aldığı kurumlar arasında Federal Havacılık Kurulu ve NASA’nın yanı sıra Beyaz Saray ve ABD dışişleri bakanlığı da var. Elbette bir Amerikan şirketinin faaliyetleri için kendi ülkesinden izin alması doğal görülebilir ancak gök cisimleri üzerinde kimin izin vermeye yetkili olduğu konusu gelecek on yıllarda çokça tartışılacak.

moon-express

Şirketin hedefi Google Lunar X Prize’ı kazanmak. Bunun için Ay’a gönderilen aracın en az 500 metre yol alması ve Dünya’ya yüksek çözünürlüklü bir video gönderebilmesi gerekiyor. Bu hedefin gerçekleştirilmesi 20 milyon dolarla ödüllendirilse de esas kazanç daha yüksek olacaktır. Ay görevi 2017 yılında gerçekleştirilecek.

Türkiye’den bir dron: AKN 3000

Bugün onlarca ülkede farklı tiplerde insansız hava araçları geliştirilmekte. Türkiye’de geliştirilenlerden biri de ASELSAN’ın Göktürk AŞ ile ortaklığının ürünü olan AKN3000 (Akıncı 3000). Alçak irtifa gözlemleri için geliştirilen dron askeri ve güvenlik alanlarını hedefliyor. Yüksek yerlilik oranına sahip olduğu söylenen araç 6 rotorlu döner kanat tipinde, 50 dakikaya yakın uçuş süresi, 3000 metre irtifa, saatte 90 km hız gibi uçuş özelliklerine sahip.

akinci

Gövdesi karbon fiber ve kevlar (çelik yelek malzemesi) kompozit malzemeden üretilmiş. Bu da aracı oldukça dayanıklı bir hale getiriyor. Olumsuz hava şartlarına da dayanıklı olan AKN 3000, HD görüntü kaydı ve bu görüntünün 5 km’ye kadar aktarımını gerçekleştirebilmekte. Şirketin gelecek yıllarda siviller için farklı modeller geliştirebileceği söyleniyor.

Gövde üzerinde on dört parke taş
Akıncı’nın gövdesiyle gerçekleştirilen test!

Hitomi yeniden üretilebilir

Japon Uzay Ajansı JAXA’nın bu yılın başında yörüngeye oturttuğu ancak kısa süre içersinde kontrolden çıkarak parçalanan uydusu Hitomi’yi 2020 yılına dek yeniden üretebileceği açıklandı. Hitomi’nin önemi yüksek çözünürlükle X-ışını gözlemi yapabilmesinde saklı. Yerine geçebilecek başka araç olmadığından uydunun kaybı bilim camiasında üzüntüyle karşılanmıştı.

hitomi-yeniden-uretilebilir

Çin’in kuantum uydusu

Çin bu ay uzaya kuantum deneyleri yürütmek için bir uydu gönderecek. 100 milyon $ bütçeli uydu projesinin öncelikli amacı kuantum iletişim alanında çalışmak olacak. Eğer uydu başarılı olursa Çin yeni kuantum test uyduları göndermeye niyetli.

Çin’in Ay gezgini -muhtemelen- son kez öldü

_90668496_hi020365942

2013 Aralık’ında Chang’e-3 görevi kapsamında çalışmaya başlayan ay gezgininin Ay üzerindeki 31 aylık araştırma görevi sona erdi.
Bu görev Çin’in Sovyetler ve ABD’den sonra Ay yüzeyinde araştırma yapmayı başaran 3. ülke olmasını sağlamıştı. Gezgin, Çinli Ay tanrıçası Chang’e’nin evcil tavşanı olan Yutu olarak adlandırılıyor. Üç ay çalışması için tasarlanan Yutu ay yüzeyinde iki yıldan uzun süre çalışarak daha önce Sovyet Ay gezgini Lunokhod 1’in 11 aylık rekorunu geçmişti. Yutu’nun Şubat 2014’de, henüz görevi yeni başlamışken donarak kaybedildiği sanılmıştı ancak mühendisler Yutu’yla yeniden bağlantı kurmayı başarmıştı. Yutu bu kez o kadar şanslı olamayacak gibi gözüküyor.
_90668503_ea088c90gw1eslhlfjlecj20go0kmwge