22 Kasım

22 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1497Vasco de Gama Afrika’nın en Güney ucu olan Ümit Burnu’na ulaştı. Alternatif ticaret yolları arayan Batılılar açısından önemli noktalardan biri oldu. Bu sayede Avrupalı gemiler Asya’ya sefer yapabileceklerdi. Ümit Burnu’nun önemi, daha kısa rota sunan Süveyş Kanalı’ndan sonra azaldı.

Afrika’nın en güney ucunun uzaydan görünümü. Bu bölgede yer alan Güney Afrika Cumhuriyeti aynı zamanda Elon Musk’ın memleketi.

1955 – Sovyetler Birliği’nin ilk termonükleer silahı olan RDS-37, bir Tupolev Tu-16A uçağından Kazakistan’daki test sahasına atıldı. RDS “hidrojen bombası” olarak anılan çift kademeli nükleer iç patlamalı bir nükleer silahtı.

RDS-37 bir Tupolev Tu-16’dan atıldı.

Tetikleyici olarak patlayan bir atom bombası, hidrojen atomlarının birleşerek daha fazla enerji saldığı bir füzyon reaksiyonunu tetikliyordu. Bu sayede nükleer silahlar megaton seviyesine erişiyordu. RDS Rossiya delaet sama’nın kısaltması, “Rusya bunu kendisi yapar” anlamına geliyor. Ayrıca Nükleer patlamalardan sonra neden mantar bulutları oluştuğunu bu yazıda okuyabilirsiniz.

RDS-37’nin test görüntüleri.

1989 – Uzay mekiği  Discovery (OV-103 ) STS-33 görevi için fırlatıldı. Kennedy Uzay Merkezi’ndeki 39B Fırlatma Kompleksi’nden yapılan fırlatma, Discovery’nin dokuzuncu gece uçuşu oldu. Discovery başlangıçta eliptik bir yörüngeye girdi, ancak bir dizi manevra ateşlemesi yaptıktan sonra 519 kilometre (280 deniz mili) yükseklikte dairesel bir yörüngeye çıktı. Discovery‘nin taşıdığı gizli yük burdan bırakıldı ve jeosenkron bir yörüngeye doğru yukarı doğru çıktı.

Uzay mekiği  Discovery

22 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1897 – Alman gökbilimci ve eğitimci Paul Oswald Ahnert doğdu (ö. 1989)
1904 – Nobel Ödülü sahibi, Fransız fizikçi ve akademisyen Louis Néel doğdu (ö. 2000)
1942 – Amerikalı albay, pilot ve astronot Guion Bluford doğdu
1944 – İngiliz astrofizikçi ve astronom Arthur Eddington öldü (d. 1882)
1952 – Amerikalı astronom ve kozmolog Nicholas Suntzeff doğdu
1973 – Amerikalı astronom ve bilim adamı Chad Trujillo doğdu

Uluslararası Uzay İstasyonu 22 yaşında

STS-124 görevi sırasında UUİnin görünüşü
STS-124 görevi sırasında UUİ’nin görünüşü

Bugün Uluslararası Uzay İstasyonu 22. yaşını kutluyor. Rusların, UUİ’nin ilk parçası olma özelliğini taşıyan Zarya FBG kapsülünü uzaya fırlattıkları 20 Kasım 1998, UUİ’nin resmi doğum günü kabul ediliyor. Ruslar tarafından inşa edilen 19.323 kg ağırlığındaki bu kapsülün mali kaynağını ise ABD sağlamıştı.

Uzaya ilk çıkan UUİ parçası: Zarya kapsülü
Uzaya ilk çıkan UUİ parçası: Zarya FBG kapsülü

Zarya daha sonra NASA’nın gönderdiği Unity modülü ile 6 Aralık 1998’de uzay mekiği Endeavour astronotları tarafından robot kol yardımıyla birleştirilmişti.

Zarya adı uzayda yeni başlayan işbirliği çağına ithafen verilmiş; gündoğumu anlamına geliyor. Unity’nin anlamı ise birlik.

Discovery uzay mekiği mürettebatı Uluslararası Uzay İstasyonu ile kenetlenerek, sonraki görevler için su ve malzeme ikmali yapıp istasyonun filtrelerini temizleyip duman dedektörlerinin kontrolünü yaptı. Yani taşınmadan önce evi temizlediler.

Uzay istasyonuna giren ilk astronotlar tarafından 29 Mayıs 1999’da çekilen bu görüntüde, Rusların Zarya (güneş panelli) ve ABD’nin Unity modüllerinden ibaret olan istasyon inşaa sürecinin daha başında.

İkili hakkındaki daha detaylı bilgiye ASTROTürk içindeki Zarya ve Unity modülleri yazısından ulaşabilirsiniz.

kaynak: fb/NASAHistoryOffice |

ilk yayın tarihi: 20 Kasım 2019

25 Ekim

25 Ekim günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1965 – Atlas-Agena fırlatıldı. Agena hedefi yörüngeye ulaşamayınca Gemini 6 fırlatması ertelenmek zorunda kalacaktı. Nükleer savaş başlığı taşımak için kullanılan SM-65 Atlas roketinden türetilen bu tür, uzaya beş Mariner sondasını ve Gemini uzayaraçlarının kenetleneceği hedef araçları (Agena) çıkartmak için kullanıldı.

Atlas-Agena

2007 – Discovery uzay mekiği STS-120 görevi için geldiği uzay istasyonunun Destiny modülüne kenetlendi. Fotoğrafta uzay mekiği buluşma pitch (baş-kıç) manevrası yaparken görülüyor. Mekiğin altında yer alan bir termal tuğlanın fırlatma sırasında zarar görmesi nedeniyle, atmosfere girişte gerçekleşen Columbia faciasından sonra uzay mekiklerinin tuğlaları bu şekilde kontrol edilmeye başlanmıştı.

Discovery uzay mekiği baş-kıç manevrası yaparken. STS-120. NASA

25 Ekim günü doğanlar ve ölenler:

1647 – İtalyan fizikçi ve matematikçi Evangelista Torricelli öldü (d. 1608). Barometrenin mucidi olan Torricelli aynı zamanda Torricelli Yasası ile de tanınır. Bu yasaya göre bir kabın alt kısmına açılan bir delikten akan suyun hızı suyun derinliğinin karesi ile orantılıdır. Bu yasa Bernoulli yasasına da bir temel oluşturmuştur.

Ay’daki Torricelli krateri.

1789 – Alman astronom Heinrich Schwabe doğdu (ö. 1875)
1825 – Alman astronom ve jeofizikçi Johann Friedrich Julius Schmidt doğdu (ö. 1884)
1877 – Amerikan astronom Henry Norris Russell doğdu (ö. 1957)
1928 – Danimarkalı bilgisayar bilimci, astronom ve akademisyen Peter Naur doğdu (ö. 2016)
1935 – Amerikalı asker, pilot ve astronot Rusty Schweickart doğdu
1949 – İngiliz astronom ve Dante bilimci Mary Ackworth Orr Evershed öldü (d. 1867)
1910 – Amerikalı fizikçi ve video oyun tasarımcısı William Higinbotham doğdu (ö. 1994)

23 Ekim

23 Ekim günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1911 – Bir savaşta ilk kez uçak kullanıldı: bize karşı. Trablusgarp Savaşı’nda bir İtalyan uçağı keşif görevi gerçekleştirdi. Yüzbaşı Carlo Piazza tarafından gerçekleştirilen bu keşif görevinden bir hafta sonra İtalyanlar bu kez ilk hava saldırısını gerçekleştirecekti.

2007 – Uzay mekiği Discovery STS-120 görevi için fırlatıldı. Bu, Uluslararası Uzay İstasyonun’a yapılan 23. mekik seferi oldu. Discovery, istasyonun ABD bölümünü Avrupa ve Japon laboratuvar modüllerine bağlayan, Harmony adlı İtalyan yapımı çok portlu modülü taşıdı. Harmony diğer modüller için elektrik güç ve veri bağlantısı sağlıyor. Ayrıca dört astronot için uyku kabini içeriyor.

Discovery’nin kargo bölümünden çıkmayı bekleyen Harmony modülü. Arkaplanda Dünya ve uydumuz Ay gözüküyor.

23 Ekim günü doğanlar ve ölenler:

1581 – Alman matematikçi ve astronom Michael Neander öldü (d. 1529)
1774 – Fransız astronom Michel Benoist öldü (d. 1715)
1822 – Alman astronom Gustav Spörer doğdu (ö. 1895)
1894 – Amerikan astronom ve akademisyen Emma Vyssotsky doğdu (ö. 1975)
1873 – Amerikan fizikçi ve mühendis William D. Coolidge doğdu (ö. 1975)
1905 – Nobel ödülü sahibi, İsviçreli fizikçi ve akademisyen Felix Bloch doğdu (ö. 1983)
1908 – Nobel ödülü sahibi, Rus fizikçi ve akademisyen Ilya Frank doğdu (ö. 1990)
1944 – Nobel ödülü sahibi, İngiliz-İskoç fizikçi ve akademisyen Charles Glover Barkla öldü (d. 1877)
1980 – NASA astronotu ve fizikçi Ronald Erwin McNair doğdu (ö. 1984). McNair, Challenger faciasında hayatını kaybetti.

Ronald Erwin McNair

2014 – İtalyan fizikçi ve akademisyen Tullio Regge öldü (d. 1931)

10 Ekim

10 Ekim günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık olayları:

1846: Neptün gezegeninin en büyük ayı olan Triton, İngiliz astronom William Lassell tarafından keşfedildi. 2710 km çapındaki gökcismi Güneş Sistemi’ndeki en büyük yedinci uydu konumunda. Triton, Güneş Sistemi’nde ters yönde yörüngeye sahip tek büyük uydu olmasıyla dikkat çekiyor. Triton diğer uyduların aksi yönüne döndüğü ve yapısının Plüton’a benzediği için, daha önce Kuiper kuşağına bağlı bir cüce gezegenken, Neptün tarafından yakalanmış olabileceği düşünülmekte. Voyager 2 sondası 1989’da Triton’a yakın geçiş yaptığında, yüzey sıcaklığının −235 °C (38 K) olduğunu tespit etti, ayrıca aktif gayzer oluşumlarını keşfetti. Triton’un yüzeyi büyük ölçüde donmuş nitrojen ve su buzu kabuğuyla kaplı.

Neptün’ün uydusu Triton’un Voyager 2 uzay sondasınca çekilmiş fotoğrafı.

1967: Dış Uzay Antlaşması yürürlüğe girdi. Antlaşma, bu yeni sınırın nasıl kullanılacağına dair ciddi endişelerin olduğu bir dönemde, askeri uzay kullanımını yasakladı. Haziran 2020 itibarıyla 110 ülke anlaşmaya taraftır. Türkiye anlaşmayı 27 Ocak 1967’de imzalamıştır. TBMM 27 Mart 1968’de kabul etmiştir.

Dış Uzay Antlaşması imzalanırken.

1990: Uzay mekiği Discovery, STS-41 görevi sonrasında Edwards Hava Kuvvetleri Üssü’ne iniş yaptı. Mekik mürettebatı dört günlük görevde, Uluslararası Güneş Kutup Görevi kapsamında, Ulysses sondasını yörüngeye çıkardı.

Uzay mekiği Discovery iniş sırasında.

10 Ekim günü doğanlar ve ölenler:

1708: İskoç matematikçi ve astronom David Gregory öldü (d. 1659)
1731: Fransız-İngiliz kimyacı, fizikçi ve filozof Henry Cavendish doğdu (ö. 1810). Havanın ve suyun bileşimi, elektriğin bazı özellikleri, hidrojenin niteliğini gibi konularda bilime katkısı vardır. Ayrıca kendi adını taşıyan bir deneyle Dünya’nın kütlesini ve yoğunluğunu ölçmüştür.

Henry Cavendish kendi adını taşıyan deneyle Dünya’nın kütlesi ve yoğunluğunu ölçmüştür.


1936: Nobel ödüllü, Alman fizikçi ve kimyacı Gerhard Ertl doğdu. Ertl, Katı yüzeylerdeki kimyasal süreçlerle ilgili çalışmalarıyla 2007 Nobel Kimya Ödülü’nü aldı.
1986: Ukraynalı-İtalyan fizikçi ve bilim insanı Gleb Wataghin öldü (d. 1899)
2013: Amerikalı komutan, pilot ve astronot Scott Carpenter öldü (d. 1925)
1964: Uzaya ilk çıkan İtalyan Franco Egidio Malerba doğdu. Malerba uzay mekiği Atlantis ile STS-46 görevi dahilinde uzaya çıktı.

STS-46 mürettebatı, soldan sağa: Komutan Loren J. Shriver, Pilot Andrew M. Allen, Görev Uzmanı Jeffrey A. Hoffman, Franklin R. Chang-Diaz, Claude Nicollier, Marsha S. Ivins ve Yük Uzmanı Franco Malerba.