Güneş Sistemi’ndeki en uzak gökcismi (Farout) keşfedildi

Güneş’in 120 AB ötesinde dolanan bir cüce gezegen keşfedildi. Gayrıresmi olarak Farout olarak adlandırılıyor, resmi adı ise 2018 VG18. Şimdiye kadar keşfedilen en uzak cüce gezegen olan bu gökcismi yörüngesinden ötürü Güneş’in etrafındaki bir turunu 1000 yıldan daha uzun bir sürede tamamlayabildiği tahmin ediliyor. Yörüngesinin tam olarak hesaplanabilmesi için birkaç yıl daha gözlem yapılması lazım.

Farout’un bulunduğu uzaklık ile bilinen diğer gezegen/cüce gezegenlerin yörüngeleri. Farout’u temsil eden cisim elbette orantısız boyutta.

Magellan teleskobuyla yapılan gözlemlerle renk ve parlaklık gibi bazı temel özellikleri ortaya çıkarıldı. Buna göre Farout’un rengi pembeye çalıyor. Bu renk buz zengini cisimlerle ilişkilendirilmekte.

Astronomlar Güneş Sistemi’nin uzak sınırlarını araştırdıkça, soğuk, engin bir boşluk olarak görülen bu bölgenin bir dizi gökcismine ev sahipliği yaptığı ortaya çıkıyor. Yakın gelecekte devreye girmeye başlayacak olan gelişmiş teleskoplar ve yeni teknikler sayesinde bu tarz cisimlerden daha fazla keşfedileceği varsayılıyor.

kaynak: universetoday.com | newscientist.com

Yeni Ufuklar ikinci hedefine yol alıyor

Geçtiğimiz Temmuz ayında Plüton’un yakınından geçerek gezegen ve uyduları hakkında önemli bilgiler edinmemizi sağlayan Yeni Ufuklar sondası yolculuğunu hız kesmeden Kuiper Kuşağı’na doğru sürdürüyor. Burada incelemek için ikinci bir gökcismi seçildi: 2014 MU69. Yeni Ufuklar ikinci hedefi için gerekli manevraları yapmaya başladı.

nh-flyby

2014 MU69 olarak adlandırılan gökcismine yaklaşmak için, tasarlanan dört manevrasından birincisini 22 Ekim’de ikincisini ise 25 ekimde gerçekleştirdi. Bugün için planlanan 3. manevradan sonra son manevra 4 Kasım’da gerçekleştirilecek. Araç, manevraları roketleri vasıtasıyla hızını değiştirmek suretiyle yapıyor.

Bu sayede Yeni Ufuklar 2019 yılında, Plüton’un yörüngesinden 1,6 milyar kilometre uzakta yeralan 2014 MU69 ile yakın geçiş yaparak bize bu Kuiper cismi hakkında bilgi sağlayacak.

Uzmanlar bu cismin Plüton’dan çok farklı olacağını düşünüyorlar. Yeni Ufuklar Plüton’un çapını 2.370 km olduğunu bulmuştu. 2014 MU69 ise aşağı yukarı 48 km çapında.
Kuiper Kuşağı cisimleri Plüton gibi cüce gezegenlerden daha eskiden kalma ve ilkel, bu nedenle 2014 MU69 yakın geçişi bilim  insanlarına biraraya gelerek gezegenleri oluşturan bu yapı taşlarına ışık tutmuş olacak.
kaynak: space.com

radyasyon rüzgarı Ceres ile randevuyu geciktirdi

Geçtiğimiz hafta teknik sorunlar yaşayan NASA’nın uzayaracı Dawn (tan, şafak) cüce gezegen Ceres’e planlanandan daha geç ulaşacağı duyuruldu.

Dawn-Ceres

Aracın 11 Eylül’de güvenli kipte çalıştığı farkedilmişti. Işınım rüzgarına yakalanan uzayaracının, itki sağlamak için elektriksel alanlar kullanan iyon motoru devredışı kaldı ve tüm motor aktivitesi durdu. Kontrolcüler sorunu bulup çözdükten sonra motoru 15 Eylül’de yeniden çalışmaya başlayan Dawn’da bu kez de farklı bir sorun başgösterdi: Dawn’ın Dünya’ya sinyal yollayan ana anteni de devredışı kalmıştı.

Bu sorunun kaynağı bulunamadı fakat kontrol ekibinin ışınımın bilgisayar yazılımını etkilemesinden ortaya çıktığından şüphelendikleri problemin çözülmesi kolay olmuş: bilgisayara ‘reset atmışlar’. Geçtiğimiz hafta Mars gezgini’nin sabit diski zamanla bozulduğu için formatlanması gerekmişti. Dawn kontrolcüleri sorunu daha zahmetsiz çözmüş oldular.

Şimdi uzayaracı normal şekilde çalışıyor ve sorunsuz biçimde Ceres’e yol almaya devam ediyor. Yine de itki planında meydana gelen bu değişiklik Dawn’ın Ceres’in etrafındaki yörüngesine planlanandan bir ay geç olarak Nisan 2015’de girmesine neden olacak.

Dawn, Temmuz 2011 ve Eylül 2012 arasında dev asteroid Vesta’nın yörüngesinde kaldıktan sonra Ceres’e yönelmişti. Mars ile Jüpiter arasında bulunan asteroid kuşağındaki iki büyük cüce gezegeni incelemek için tasarlanan uzayaracından elde edilen veriler sayesinde Vesta’nın tamamen hidrojen ve hidroksilden oluştuğu keşfedilmişti. Yeni hedefi olan Ceres, aynı zamanda asteroid kuşağındaki en büyük cüce gezegen olma özelliğine sahip.

kaynak: universetoday.com |

Plüto’nun değişken yüzeyi

Rütbesi gezegenlikten cüce gezegenliğe düşürülen Plüto üzerine çalışmalar devam ediyor. 384 Hubble görüntüsü ve 20 el yapımı bilgisayarla oluşturulmuş süper bilgisayar yardımıyla yapılan çalışma sonunda, Plüto’nun yüzeyinde meydana gelen değişiklikler ortaya çıkarıldı.

Elde edilen görüntülerdeki sonuca bakılırsa, Plüto  Güneş Sistemi’ndeki en değişken yüzeye sahip gökcisimlerinden biri. Fakat bu görüntüler hiç kolay elde edilmedi.

Plüto’yu incelemek oldukça güç. Cüce gezegen, çok uzakta olmasının yanısıra çok küçük olmasıyla da işleri zorlaştırıyor.  Eğer Güneş’i bir futbol topu (22 cm) olarak düşünecek olursak, Plüto’yu bu toptan 947 metre ötedeki küçük bir kum tanesi boyutunda (0,3 mm) hayal edebiliriz. Bir zamanlar gezegen olarak anılan bu küçük gökcismi, gerçekte Ay’ımızdan daha küçüktür. Uydumuz 3474 km çapında, Plüto ise 2390 km.

Bu nedenle, Plüto’yu görebilmek çok zor. Hubble Uzay Teleskobu için bile: teleskoptan çekilen 384 görüntünün kullanıldığını söyledik ama bu görüntülerde Plüto ancak birkaç piksel yer kaplıyor!

Gökbilimci Marc Buie ve Southwest Research Institute’deki ekibi, yukarda gördüğünüz görüntüleri elde edebilmek için, o birkaç piksel boyutundaki plüto fotoğraflarını bilgisayarla işlediler. Bunun için her biri 450 dolar maliyetinde 20 toplama bilgisayarla bir süper bilgisayar oluşturdular. Birbiri ile paralel çalışan bilgisayaralarda C ile bir bilimsel kodlama dili beraber kullanılarak hazırlanan bir kod kullanıldı. Bu kod da tıpkı süper bilgisayarları gibi araştırma ekibince yazıldı.

Çalışmalar yıllarca sürdü; ekip herhangi bir yerde oluşacak hataya karşı sonuçları defalarca kontrol etti. Önümüzdeki yıllardaysa Plüto hakkında daha fazla bilgi edinmemizi sağlayacak Yeni Ufuklar (New Horizons) adlı uzay aracı, milyarlarca kilometrelik yolculuğunun ardından Plüto’ya ulaşacak. O zaman bu ufak gökcismi, uydusu ve diğer Neptün ötesinde yer alan Kuipler kuşağı cisimlerinin yeni sırları açığa çıkacak.

kaynak: wired.com | görüntü: Hubble Uzay Teleskobu

Plüton oylaması

Ağustos ayında Plüton gezegenlikten çıkartılıp cüce gezegen ilan edilmiş, güneş sisteminde 8 gezegen kalmıştı. Bu sitede de gezegen midir, değil midir diye bir oylama başlatılmış. Elbette oylama sonucunun herhangi bir etkisi olmayacak. ( Hiç boşuna ümitlenme Plüton’cuğum) Ama eğer siz de bu konuda hangi tarafta olduğunuzu belirtmek istiyorsanız, dahası yorum yazmak istiyorsanız bir göz atın deriz.

Plüton ve uydusu Charon :

pluto_and_charon_k.jpg