Crew Dragon fırlatmasının zaman çizelgesi

SpaceX’in geliştirdiği ve Crew Dragon kapsülünün fırlatmadan 5 saat önce başlayan hazırlıklardan, 19 saat sonra uzay istasyonuna kenetlenmeye kadar olan zaman çizelgesi:

-4:59:59Crew Dragon kapsülü atalet ölçme birimleri fırlatma için yapılandırılır.
-4:30:00Manevra ve ayrılma motoru Superdraco uçuş için basınçlandırılır.
-4:15:00Mürettabat kıyafetlerini giymeden önce hava raporunu alır
-4:05:00Mürettebat SpaceX’e transfer olur.
Bu, NASA astronotlarının fırlatmada SpaceX sorumluluğuna geçtiği bir formalite.
-4:00:00Mürettebat uzay kıyafetlerini giyer.
Kennedy Uzay Merkezi’ndeki Neil Armstrong Operasyonlar ve Kontrol Binası’ndaki astronotlar 38 dakikada hazırlanırlar.
-3:22:00Hazırlandıkları binadan çıkan astronotların Tesla ModelX mürettebat taşıma arabalarıyla Crew Dragon’a yolculukları başlar.
-3:15:0013.6km uzaktaki fırlatma rampası, Kompleks 39A’a varırlar.
Maksimum güvenlik için trafik olmayan yolda saatte 40km hızla ilerlediklerinden yolculuk biraz uzun sürüyor.
-2:40:00Astronotlar Mürettebat Geçiş Kolu (Crew Access Arm) üzerinden kapsüle geçmek için rampaya çıkar.
-2:35:00Astronotlar Dragon kapsülüne girer.
-2:20:00Dragon ile görev kontrol arasında iletişim kontrol edilecek
-2:15:00Koltukları fırlatma pozisyonuna getirilir.
Bu sayede önlerindeki ekranlara daha yakın olacaklar
-2:10:00Kıyafetleri sızıntıya karşı kontrol edilir.
-1:55:00Yer destek ekibi fırlatma rampasından ayrılır.
-1:10:00ISS’in güncel konum ve yörünge bilgileri Dragon kapsülünün yön bulma sisteminde güncellenir.
-0:45:00Git-kal yoklaması (go/no-go poll) yapılır. Sorun yoksa fırlatma işlemleri devam eder.
-0:42:00Crew Access Arm çekilir.
-0:37:00Fırlatma kurtarma sistemi devreye girer.
Bu sistem rokette bir şeyler yolunda gitmeyecek olursa kapsülün roketten ayrılarak uzaklaşmasını sağlıyor.
-0:35:00RP-1 roket yakıtı birinci ve ikinci kademe roketlerine, kriyojenik sıvı oksijen birinci kademe rokete doldurulur.
Bu aşamada roketten dumanlar çıktığını görürsünüz. Tabii bunlar gerçekte duman değil, çok soğuk oksijen sebebiyle gerçekleşen yoğunlaşma ile oluşan buhardır. Sıvı oksijeni -207 derece sıcaklıkta (-219’da katılaşır) tutmak performans ve yoğunlaşmanın maksimum tutulmasını sağlar. Bu sırada görece daha sıcak olan rokete geçince bir kısmı buharlaşır ve 1000 kat daha yüksek hacme ulaşır. Bu yüzden dışarı salınması gerekiyor. Soğuk oksijen buharı dışarıdaki havanın neminin yoğunlaşmasını sağlar.
-0:16:00Sıvı oksijen ikinci kademeye doldurulmaya başlanır.
-0:07:00Sıvı oksijen ilk kademedeki 9 Merlin roket motoruna aktarılmaya başlar.
-0:05:00Dragon kapsülü iç güce geçer.
-0:01:00Uçuş bilgisayarı final fırlatma öncesi kontrollere başlar ve tanklar uçuş basıncına (3 bar) ayarlanır.
-0:00:45SpaceX uçuş direktörü fırlatmaya hazır olduklarını onaylar.
-0:00:039 Merlin roket motoru ateşlenir ve tam güçle itiş başlar. Bu sırada göbek bağları roketten ayrılır.
-0:00:00Falcon 9 rampadan ayrılır ve ISS için 19 saatlik yolculuk başlar.
0:00:58Roket maksimum aerodinamik basınca (max Q) ulaşır.
Bundan sonra roket hızlanırken atmosfer de incelir.
0:02:33Birinci kademe roketleri istop eder.
(MECO: main engine cut off)
0:02:36İkinci kademe birinci kademeden ayrılır.
0:02:44İkinci kademe motoru ateşlenir.
Bu motor vakum ortamına göre optimize edilmiştir. Aracı hızlandırmaya devam eder ve bu sırada birinci kademenin manevra motorları rokete motorları yere bakacak şekilde pozisyon verir.
0:02:52Merlin vakum roket motorunun nozulundan destek halkası düşer.
Bu, roket birinci kademeye bağlıyken, niobium nozulun güvenliğini sağlayan takviye halkası.
0:04:45Birinci kademe roket maksimum irtifaya erişir (~149 km) ve yere düşmeye başlar.
0:07:15Atmosfere giren birinci kademe roketin 9 roketinden üçü tekrar ateşlenir ve roketi yavaşlatır.
Böylece roketin yavaşlatılarak, atmosfere girişte sürtünmeden kaynaklı yüksek sıcaklıkla yanmasının önüne geçilir.
0:08:47İkinci kademe istop eder.
190 kilometreden 205 km’deki park yörüngesine çıkılır.
0:08:52Birinci kademe iniş ateşlemesine geçer ve otonom olarak dron gemiye doğru inişe geçer.
0:09:22Birinci kademe inişi tamamlanır.
0:12:00Crew Dragon ikinci kademeden ayrılır.
0:12:46Dragon kapsülünün burun konisi açılır. Yön bulma için yıldız takip sistemi devreye girer.
0:49:06Draco reaksiyon kontrol iticileri birkaç kontrolden sonra gerekli manevraları yapar ve 16.11 m/s faz ateşlemesi yapılır. Crew Dragon ile UUİ’nun yörüngeleri ayarlanır.
9:44:44Yeniden bir düzeltme manevraları fazı gerçekleşir.
11:10:15Dragon kapsülü 44.2 m/s ikinci ateşleme ile UUİ yörüngesine daha da yaklaşır.
11:55:0157.89 m/s ateşleme ile çember biçimli yörüngeye geçilir.
17:40:24Düzeltme ateşlemeleri. Crew Dragon, Uluslararası Uzay İstasyonu’nun 400 metre yarı çaplı Uzak Durma Küresi’ne (Keep Off Sphere – KOS) yaklaşır.
Yeniden git-kal yoklaması (go/no-go poll) yapılır.
17:50:24ISS’in nadir yönünde (bir hava aracının aşağı yönü) 400 metere uzağındaki Yol Noktası Sıfırdan Uzak Durma Küresi’ne giriş yapılır.
18:15:24ISS’e 220 metre uzaktaki Yol Noktası Bir’e gelinerek kenetlenme eksenine girilir.
18:51:24Kenetlenme için son git/kal yoklaması yapılır.
18:56:24Dragon kapsülü Yol Noktası İki’ye erişir. Mesafe: 20 metre.
19:01:24Yol Noktası İki aşılarak kenetlenme işlemi başlar.
19:06:25Kenetlenme gerçekleşir. Mürettebat nihayet uzay istasyonuna erişmiştir.

Kaynak: Everyday Astronaut |

Haftalık Gökyüzü Raporu – 52

Haftanın önemli astronomi, uzay bilimleri ve havacılık teknolojilerine dair haberleri derlediğimiz bu gökyüzü raporunda bu hafta:

Astronomi Haberleri

Yeni başlayan kışa pastırma yazıyla kısa bir ara vereceğiz. Hava sıcakları 20 dereceye kadar yükselecek. Gökyüzünü izleyebilmek için iyi bir fırsat. Bu arada Meteoroloji Genel Müdürü Volkan Mutlu Coşkun, küresel ısınma nedeniyle iklim dengelerinin altüst olduğunu belirterek, “Bu yıl çok fazla yağışlı bir kış beklemiyoruz” dedi.

Kasım ayı gök olayları: Merkür Geçişi

Kasım ayında gerçekleşecek en önemli gök olayı Merkür geçişi (transit) olacak. 11 Kasım’da gerçekleşecek geçişte küçük Merkür’ü Güneş diskinin önünde hareket ederken görebileceksiniz. Bununla ilgili detaylı bir yazı hazırladım, nerde nasıl izleyebileceğinizi öğrenmek için Merkür geçişi (transit) yazısına göz atabilirsiniz.

Kasım ayının diğer gök olaylarına dair ayrıntılı bir yazıya astrobilgi.org adresinden ulaşabilirsiniz.

AstroBilgi astronomiye ilişkin her türlü güncel bilgi ve dökümana sahip olunabilecek bir site. AstroBilgi ekibi aynı zamanda birçok ilde Astronomi Öğretmen Seminerleri’ni düzenliyor. Prof. Dr. Serdar Evren TRT İstanbul Radyosu’nda yayınlanan Günebakan adlı programa katılarak AstroBilgi oluşumu ve neler yapıldığına dair bilgiler vermişti. Programın ses kaydına buradan ulaşabilirsiniz.

Ali Kuşçu Gökbilim Merkezi yandı!

Gökbilim eğitimine dair bu aya kötü bir haberle başladık ne yazık ki. Ankara Mamak’ta bulunan Ali Kuşçu Gökbilim Merkezi ne yazık ki tamamen yanıp kül oldu. Ali Kuşçu BM. 200.000 civarında genç tarafından ziyaret edilmiş. Büyük bir kayıp; dileriz en kısa zamanda telafi edilir ve bilim merkezi yeniden faaliyete geçer. Mamak Belediye Başkanı Murat Köse de merkezin yeniden inşaa edilerek daha güçlü biçimde donatılıp tekrar hizmete sunulacağını söyledi.

Ali Kuşçu Gökbilim merkezi yangından sonra tamamen küle döndü.
Fotoğraf kaynağı: Volkan Tekin

Uzay Haberleri

uzayda damla çikolatalı kurabiye pişecek

İkmal için bir Cygnus NG-12 uzayaracı Uluslararası Uzay İstasyonu’na fırlatıldı. Yaklaşık 3.700 kg yük taşıyan Cygnus’ın içindeki en ilginç şey yerçekimsiz ortam için tasarlanmış bir fırın. Astronotların bu fırınla ilk olarak damla çikolatalı kurabiye pişirmesi planlanıyor. Astronot yiyecekleri Dünyada pişirilip istasyonda ya tekrar ısıtılıyor veya sıcak su eklenerek yemeye hazır hale getiriliyor. Bu fırınla astronotlar taze taze kurabiye yeme şansına kavuşacaklar. Cygnus bunun dışında bilimsel deneyler, donanım ve uzay istasyonu mürettebatı için malzemeler var. İstasyona yaklaşan uzayaracını astronotlardan Jessica Meir robot kol yardımıyla istasyona kenetleyecek. Cygnus uzaya güçlü Antares 230+ roketiyle çıktı.

SpaceX Crew Dragon’un paraşütlerini test etti

Söz roketlerden açılmışken, SpaceX insanlı görevler için tasarladığı Crew Dragon isimli uzay kapsülünün son test görüntülerini yayınladı. Uzaya çıkan astronotların görev sonunda Dünya’ya yumuşak iniş yapabilmeleri için paraşütler kullanılıyor. Son testte Crew Dragon kapsülünün bir uçaktan atıldıktan sonra Mark 3 adı verilen paraşüt sistemi sayesinde sayesinde güvenli biçimde yere inebildiği görülüyor.

Bir roket haberi de bizden. Roketsan tarafından geliştirilen Türkiye’nin ilk deniz seyir füzesi ATMACA’nın ilk testi, TCG Kınalıada korvetinden başarıyla yapıldı. Geliştirilmeye 10 yıl önce başlanan Atmaca’nın ateşleme testleri 2016 yılında başlamıştı. Deniz yüzeyini takip eden, ses altı hızda anti-gemi füzesi olan Atmaca’nın menzili 220 km olarak tahmin ediliyor ve 250 kg yüksek patlayıcılı savaş başlığı taşıyor.