19 Ekim

19 Ekim günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1386 – İlk Alman üniversitesi sayılan Universität Heidelberg ders vermeye başladı.

1900Max Planck, Planck yasasını keşfetti. Planck yasası belirli bir sıcaklıkta termal denge durumunda bulunan bir kara cisim ışımasının yaydığı elektromanyetik radyasyonu ifade eder. Yasa 1900 yılında Max Planck bu ismi önerdikten sonra isimlendirilmiştir. Planck yasası modern fiziğin ve kuantum teorisinin öncül bir sonucudur.

1901 – Brezilyalı havacılık öncüsü Alberto Santos-Dumont, 6 numaralı hava gemisi ile Deutsch ödülünü kazandı. Fotoğrafta 5 numaralı hava gemisi görülüyor.

1951 – Amatör astronom, selenograf (Ay coğrafyasını çizen) H. P. Wilkins Io’nun gölgesini Jüpiter üzerinde gözlemledi.

H. P. Wilkins’ın, Patrick Moore’un “Gezegenler Kılavuzu” içinde yer alan Jüpiter ilüstrasyonu.

2003Süpersonik yolcu uçağı Concorde emekliğe ayrılmak üzere son Atlantik ötesi seferinden döndü. Son ticari seferini ise 24 Ekim’de gerçekleştirecekti. İngiliz-Fransız ortaklığı ile geliştirilen Concorde, 52,000-59,000 feet irtifada ses hızının 2 katı süratte seyredebiliyordu.

Concorde.

19 Ekim günü doğanlar ve ölenler:

1909 – Fransız fizikçi ve akademisyen Marguerite Perey doğdu (ö. 1975).
1910 – Nobel ödüllü, Hint-Amerikan astrofizikçi, astronom ve matematikçi Subrahmanyan Chandrasekhar doğdu (ö. 1995).
1937 – Nobel ödüllü, Yeni Zellanda-İngiliz fizikçi ve kimyacı Ernest Rutherford öldü (d. 1871).
1951 – Yunan matematikçi ve fizikçi Demetrios Christodoulou doğdu.
2002 – Rus fizikçi ve kozmonot Nikolay Rukavishnikov doğdu (ö. 1932).

24 Ekim

24 Ekim günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1851 – William Lassell Uranüs’ün aylarından Umbriel ve Ariel’i keşfetti.

Ariel adı Alexander Pope’un The Rape of the Lock (Bukleye Tecavüz) şiirinde ve Shakespeare’in The Tempest eserinde geçen bir periden geliyor. Ortalama çapı 1157 km olan Ariel, Uranüs’ün bilinen 27 uydusundan büyüklük bakımından dördüncüsü. İçteki kayaç çekirdeğinin buzdan manto ile sarıldığı düşünülüyor. 1986’da Voyager 2 tarafındna görüntülenen uydunun yüzeyi derin yarıklar ve kanyonlardan oluşuyor.

Umbriel de adını Alexander Pope’un aynı şiirindeki karanlık melankoli perisi olan bir başka karakterden alıyor. 1169.4 km çapındaki Umbriel, Uranüs’ün en fazla kratere sahip ikinci uydusu (birinci Oberon). Yüzeyini kimisi 210 km çapına erişen kraterler kaplıyor. Umbriel’ de Voyager 2 tarafından fotoğraflandı.

1946 – V-2 No. 13 roketine yerleştirilen bir fotoğraf makinası ile Dünya’nın uzaydan ilk fotoğrafı çekildi. Nazi Almanyası’nda geliştirilen V2 roketleri II. Dünya Savaşı’nın sonunda Amerikalıların eline geçmişti. Amerikalılar roket teknolojisini anlamak için yaptıkları testlerde, roketin üzerine bilimsel araçlar ekledi. Bunlar arasında her saniye bir kare resim çeken 35 mm bir kamera da yer alıyordu.

Dünya’nın uzaydan çekilen ilk fotoğrafı.
Telif: WHITE SANDS MISSILE RANGE / APPLIED PHYSICS LABORATORY

1957 – ABD Hava Kuvvetleri X-20 Dyna-Soar insanlı uzay programını başlattı.

1960 – Sovyetler Birliği Baykonur’da bir balistik füze fırlatma rampasında patladı. 100’den fazla insan öldü.

1963 – Baykonur Kozmodromu’ndaki R-9 Desna füzesinden oksijen sızıntısı sebebiyle başlayan yangında yedi kişi öldü.

1970 – Sovyet otonom Zond 8 uzayaracı Ay’ın arkasından döndü. Ay’ın arka yüzünden 1,110 km uzaklıktan dolanan Zond 8, bu yolculuk sırasında siyah-beyaz ve renkli fotoğraflar çektikten sonra 27 Ekim’de Hint Okyanusu’na indi.

1998 – Asteroid kuşağını keşfetmek ve yeni uzayaracı teknolojilerini test etmeyi amaçlayan Deep Space 1 fırlatıldı.

2003 – Concorde son ticari uçuşunu yaptı.

2007 – Çin Ay Keşif Programı’nın ilk uydusu olan Chang’e 1 fırlatıldı. Ay yörüngesine 5 Kasım’da girecek uydunun görevi 1 Mart 2009’da sonlandırılacak ve Chang’e 1 Ay’a düşürülecekti.

2014 – Çin Ulusal Uzay İdaresi deneysel Ay görevi, Chang’e 5-T1’i fırlattı. Uzayaracı Ay’ın arkasından dolaşıp Dünya’ya dönecekti.

24 Ekim günü doğanlar ve ölenler:

1601 – Danimarkalı astronom ve simyager Tycho Brahe öldü (d. 1546)
1655 – Fransız rahip, astronom ve matematikçi Pierre Gassendi öldü (d. 1592)
1804 – Alman fizikçi ve akademisyen Wilhelm Eduard Weber doğdu (ö. 1891)
1934 – Amerikan fizikçi ve yazar John G. Cramer doğdu.
1932 – Nobel ödülü sahibi, Fransız fizikçi ve akademisyen Pierre-Gilles de Gennes doğdu (ö. 2007)
1966 – Çinli savaş pilotu ve astronot Jing Haipeng doğdu. Shenzhou 7, Shenzhou 9 ve Shenzhou 11 görevlerinde olmak üzere üç defa uzaya çıkan tek Çinli oldu.

Jing Haipeng