1 Şubat

1 Şubat günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1950 – Mikoyan-Gurevich MiG-17 prototipi ilk uçuşunu yaptı. Sovyetler Birliği tarafından geliştirilen, yüksek ses-altı hıza ulaşabilen bir savaş uçağı olan MiG-17 ilk kez İkinci Tayvan Boğazı Krizi sırasında çatışma sahasında görülecekti. Daha sonrasında Vietnam ordusu tarafından ABD’ye karşı kullanılacaktı.

2003 – NASA’nın Columbia (OV-102) uzay mekiği, altında yer alan bir termal tuğlanın fırlatma sırasında zarar görmesi nedeniyle, atmosfere girişinde yanarak parçalandı. Mekiğin yedi kişilik mürettebatı (sayfanın altında) hayatını kaybetti. Facia sonrasında bir süre uzay mekiği fırlatması yapılamadı. Uçuşa geri döndüklerinde, uzaya çıkan mekiklerin termal tuğlaları buluşma baş-kıç (pitch) manevrası ile uluslararası uzay istasyonu mürettebatınca kontrol edilmeye başlanacaktı. Columbia, Amerikan uzay mekiği filosunun ilk üyesiydi olarak kendisinin ve uzay mekiklerinin ilk uçuşunu (STS-1) 12 Nisan 1981 günü gerçekleştirdi. Son fırlatmasını (STS-107) 16 Ocak günü yaptı.

1 Şubat günü doğanlar ve ölenler:

1903 – Anglo-İrlandalı fizikçi, matematikçi ve politikacı Sir George Stokes öldü (d. 1819)
1905 – Nobel Ödülü sahibi, İtalyan-Amerikalı fizikçi ve akademisyen Emilio G. Segrè doğdu (ö. 1989)
1928 – Galli fizikçi ve akademisyen Sam Edwards doğdu (ö. 2015)
1939 – Avusturyalı fizikçi, yazar ve akademisyen Fritjof Capra doğdu.
1958 – Nobel Ödülü sahibi, Amerikalı fizikçi ve akademisyen Clinton Davisson öldü (d. 1888)
1961 – Amerikalı mühendis ve astronot Daniel M. Tani doğdu.
1976 – Nobel Ödülü sahibi, Alman fizikçi ve akademisyen Werner Heisenberg öldü (d. 1901)

1 Şubat 2003 günü hayatını kaybeden Uzay Mekiği Columbia mürettebatı, soldan-sağa: Brown, Husband, Clark, Chawla, Anderson, McCool, Ramon
1 Şubat 2003 günü hayatını kaybeden Uzay Mekiği Columbia mürettebatı, soldan-sağa: Brown, Husband, Clark, Chawla, Anderson, McCool, Ramon

2003 – Uzay Mekiği Columbia mürettebatı:
Michael P. Anderson, Amerikan albay, pilot ve astronot (d. 1959)
David M. Brown, Amerikalı kaptan, pilot ve astronot (d. 1956)
Kalpana Chawla, Hintli-Amerikalı mühendis ve astronot (d. 1961)
Laurel Clark, Amerikalı kaptan, cerrah ve astronot (d. 1961)
Rick Husband, Amerikan albay, pilot ve astronot (d. 1957). Uluslararası Uzay İstasyonu’nun (ISS) ilk mürettebat üyelerinden birisi olan Husband, ikinci ISS görevi sonunda hayatını kaybetti.
William C. McCool, Amerikalı komutan, pilot ve astronot (d. 1961)
Ilan Ramon, İsrailli albay, pilot ve astronot (d. 1954)

11 Kasım

11 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1966 – NASA Gemini 12’yi fırlattı. Gemini programının bu son uzayaracı yörüngeye Jim Lovell (komutan) ve Buzz Aldrin’i (pilot) çıkarttı. Ay’da yürüyen ilk iki insandan biri olan Aldrin bu görevde uzaydaki ilk selfiyi çekti.

1982 – Uzay mekiği Columbia beşinci uzay mekiği görevi (STS-5) için fırlatıldı. Bu fırlatma aynı zamanda mekikle beraber uzaya bir iletişim uydusunun taşındığı ilk görev oldu. Bu yönüyle STS-5 ilk “operasyonel” mekik görevi sayılıyor. Mekik beş günlük görevinin sonunda 16 Kasım günü Dünya’ya geri döndü.

2007Delta IV-Heavy roketi ikinci (ve ilk gece) fırlatmasında yörüngeye DSP-23 adlı Amerikan savunma uydusunu taşıdı.

Delta IV – Heavy roketi tüm ihtişamıyla yükselirken. 📷: @LaunchPhoto

2017 – Türk girişimci çift Eren Özmen ve Fatih Özmen tarafından yönetilen Sierra Nevada Corporation tarafından geliştirilen yeni nesil uzay mekiği Dream Chaser düşme testinden başarıyla geçti.

ISS’e kargo ve mürettebat taşıması planlanan Dream Chaser adlı mekik.

11 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1914 – Amerikalı gökbilimci, optikçi ve akademisyen James Gilbert Baker doğdu (ö. 2005)
1930 – Amerikalı fizikçi ve matematikçi Hugh Everett doğdu (ö. 1982)
1930 – Amerikalı fizikçi ve akademisyen Mildred Dresselhaus doğdu (ö. 2017)
1933 – Amerikalı astronot Ronald Evans doğdu (ö. 1990) Ay’a uçan ama iniş yapmayan 12 insandan biri olan Evans, Ay yörüngesinde yalnız başına kalan son kişiydi. Toplam 148 saatlik rekor süre ile Ay yörüngesinde en çok zaman geçiren insan oldu.

Ronald Evans

1958 – Litvanyalı astronom ve astrofizikçi Kazimieras Černis doğdu

Zarya ve Unity modülleri

Fotoğrafta Uluslararası Uzay İstasyonu görülüyor; bugünkü heybetli halinden henüz eser yok. Uzay istasyonuna giren ilk astronotlar tarafından 29 Mayıs 1999’da çekilen bu görüntüde, Rusların Zarya (güneş panelli) ve ABD’nin Unity modüllerinden ibaret olan istasyon inşaa sürecinin daha başında.

Unity ve Zarya modülleri Aralık 1998’de uzay mekiği Endeavour astronotları tarafından robot kol yardımıyla birleştirilmişti. Uzay istasyonuna ilk girenler ise bir sonraki uzay mekiği seferiyle (STS-96) gelen NASA astronotları Kent Rominger, Rick Husband, Ellen Ochoa, Tammy Jernigan, Dan Barry, Kanada Uzay Ajansı astronotu Julie Payette ve Roskosmos kozmonotu Valery Tokarev olacaktı.

Discovery uzay mekiği ile UUİ’ye kenetlenen mürettebat, sonraki görevler için su ve malzeme ikmali yapıp istasyonun filtrelerini temizleyip duman dedektörlerinin kontrolünü yaptı. Yani taşınmadan önce evi temizlediler.

Astronotların UUİ’de uzun süre kalabilmelerine olanak veren Zvezda servis modülü birleştirilene kadar kısa süreli görevler olan üç mekik seferi daha gerçekleştirildi (STS-101, 106 & 92). Astronotların UUİ’de uzun dönemli göreve başlamaları ise 2 Kasım 2000 tarihinde Sefer 1 ile olacaktı.

Uzay istasyonuna ilk giren astronotlardan olan Rick Husband ikinci UUİ ve aynı zamanda uzay görevini STS-107’de gerçekleştirmişti. Bu son görevde ne yazık ki Columbia Uzay Mekiği Faciası yaşandı.

kaynak: fb/NASAHistoryOffice |