Haftalık Gökyüzü Raporu – 41

Çin uzayaracı Ay’ın arka yüzüne indi

Çinliler uzay araştırmaları tarihine geçecek önemli bir başarıya imza attılar. İlk defa bir uzayaracı Ay’ın arka yüzüne yumuşak iniş yaptı.
Chang’e-4 aracı Von Kármán kraterine indikten birkaç saat sonra yüzeyin ilk fotoğrafını yolladı. Yer aracının taşıdığı Yutu 2 (Yeşim Tavşanı) gezgin robot da daha sonra başarı ile Ay yüzeyinde ilerlemeye başladı.

Ay’ın Dünya etrafında dönüş hızı ile kendi ekseninde dönüş hızı aynı. Bu da uydumuzun sadece bir yüzünü görebilmemize neden oluyor. Bu durum kütleçekim kilidi denilen bir etkinin sonucu ve diğer büyük uydularda da görülmekte. Ay’ın görülmeyen yarıküresi Dünya’dan hiçbir elektromanyetik gürültü ulaşmadığından, uzayı gözlemlemek için önemli bir alan. Ancak Dünya’dan gönderilen sinyaller de ulaşamadığından Ay’ın arka yüzündeki araçlar bir uydu aracılığıyla iletişim kurması sağlanıyor.

Plüton kaşifi Ultima Thule’yi görüntüledi

Plüton ve yoldaşı Charon’u gün yüzüne çıkaran New Horizons (Yeni Ufuklar) uzay sondasını hatırlarsınız. NASA’nın geliştirdiği uzayaracı hızla Plüton sistemine ulaşmış ancak burada bir yörüngeye girmeden dosdoğru yoluna devam etmişti. Elbette bilim insanları New Horizons’ın uzayda boşu boşuna yol almasına izin verecek değildi. Esas görevinin ardından ziyaret için Kuiper kuşağında yeni bir hedef belirlenmişti. Nihayet Ultima Thule diye adlandırılan asteroide ulaşan uzayarcı, yakından gözlemlenmiş en uzak gökcisimi ünvanını alan bu yer fıstığı biçimli (kardan adam diyen de var) kuiper kuşağı cismini görüntüledi.

Şu an uzayın derinliklerine doğru ilerlemeye devam eden New Horizons Dünya’dan 6.6 milyar km uzakta bulunan Ultima Thule’nin yaklaşık 3500 km yakınından geçti. Peki 6.6 milyar km ne kadar uzak? AstroTürk’teki ilgili yazıdan bunu öğrenebilirsiniz.

2019 Gök Olayları Yıllığı yayınlandı

Alp Akoğlu’nun katkısıyla hazırlanan Bilim Teknik dergisi ve TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi’nin sunduğu 2019 Gök Olayları Yıllığı yayınlandı.

http://www.tug.tubitak.gov.tr/dokumanlar/yillik/goy_2019.pdf

Yılın ilk parçalı güneş tutulması gerçekleşti

2019 yılının ilk parçalı güneş tutulması doğu Asya’dan izlenebildi.

ABD İran’ın fırlatma teknolojisinden rahatsız

İran’ın uydu fırlatma amacıyla geliştirdiği ve 2017 yılında test ettiği roket. Fotoğraf: ASSOCIATED PRESS

ABD emperyalizmi İran’ın uzayaracı fırlatma teknolojilerinden rahatsız. ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, İran’ın füze denemelerini Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) 2231 sayılı kararını ihlal olarak tanımladıklarını söyledi. ABD yönetimi fırlatma teknolojisiyle kıtalar arası güdümlü füze teknolojisinin aynı olduğunu ileri sürerek karşı çıkıyor. Bu füzelerin uzaya çıkabildiği gibi Dünya’da herhangi bir yeri vuracak biçimde geliştirmesi de mümkün. Öte yandan aynı ABD çok sayıda kıtalar arası nükleer füzeye sahip.

Haftalık Gökyüzü Raporu – 40

Çin’in Ay yolculuğu başladı

Daha önce Ay’a yüzey aracı ve gezgin robot gönderen Çin’in Ay programı daha iddialı bir görevle devam ediyor. Şimdiye dek Ay araştırmalarında, uydumuzun bize dönük yüzü hedefleniyordu. Çin şimdi daha zorlu bir göreve imza atarak Ay’ın arka yüzüne (karanlık yüzü de denir ancak karanlık değil) araç gönderecek. Bu iş kolay değil zira bu araç ile iletişim kurmak zahmetli bir iş. Bize dönük yüzüyle doğrudan iletişim kurabildiğimiz halde, arka yüzüyle iletişim için işin içine bir de Ay’ın arka yüzünü gören iletişim uyduları giriyor. İşte Çin’in geçtiğimiz hafta fırlattığı Queqiao uydusu bu amaçla, Ay’ın arkasında konuşlanmasını sağlayacak Lagrange-2 noktasına fırlatıldı.

Alan Bean hayatını kaybetti

Apollo 12 astronotlarından Alan Bean 86 yaşında hayatını kaybetti. Apollo 12 görevinde Ay Modülü’ne pilotluk yapan Bean, Ay’da yürüyen 4. insan olmuştu. Aynı zamanda ABD’nin uzay laboratuvar programı Skylab 3’de de komutan olarak görev almıştı.

Alan Bean uzay konulu resimler yaptığı stüdyosunda .

Pulsara büyüteçle bakmak

Bilim insanları 6500 ışık yılı uzaklıktaki bir pulsarı araştırmak için şimdiye kadarki en yüksek çözünürlüklü gözlemlerden birini gerçekleştirdiler. Bu gözlem için sadece eldeki gözlem araçlarını kullanmadılar; aynı zamanda pulsarın önünde bulunan ve doğal bir mercek etkisi yaratan gaz bulutundan da faydalandılar. İnceledikleri sistem eski bir yıldız kalıntısı olan pulsar (nötron yıldızı) ve ona eşlik eden bir kahve rengi cüce. Cüce yaklaşık Jüpiter kadarken, pulsar New York’un Manhattan bölgesi kadar.

Göresel: Nature.

Güneş sistemine yerleşen bir yabancı

‘Oumuamua‘yı hatırlarsınız, farklı bir yıldız sisteminden kopmuş olan bir gökcismi Güneş Sistemi’nden geçip gitmişti. Gökbilimciler şimdi de bir göktaşının Güneş Sistemi dışından gelip, burada bir yörüngeye yerleştiğini buldular.  Güneş ve gezegenler meydana gelirken tüm kozmik malzeme aynı düzlemde ve aynı yöne doğru dönüyordu. Bu nedenle Güneş Sistemi’ne dahil tüm cisimler aynı yönde dönmektedirler. Zıt yönde döndüğü bilinen 2015 BZ509 kodlu göktaşı üzerinde çalışan araştırmacılar, simülasyonlar hazırlayarak durumu inceledi ve bu cismin Güneş Sistemi dışından gelmiş olması gerektiği sonucuna vardı.

2015 BZ509’un Büyük Dürbün Teleskobu (Large Binocular Telescope) gözlemevi tarafından yakalanan görüntüsü. Hareket halindeki cisim, hareketsiz gözüken yıldızlı arkaplan üzerinde açığa çıkıyor.

F-35’ler gelecek mi? Gelirse full sürüm mü gelecek?

ABD Temsilciler Meclisi’nde kabul edilen yasa taslağında Türkiye’ye F-35 satışını, Türkiye ile ABD ilişkilerinin durumu hakkında rapor hazırlanana kadar askıya alınması kararı çıktı. Yıllık savunma politikalarını belirleyen Ulusual Yetkilendirme Yasası (NDAA) için Senato da bir taslak hazırlayacak. Daha sonra bu iki taslak görüşülerek nihai bir yasa ortaya çıkarılacak. Tasarıda yer alan ABD-Türkiye ilişkilerini konu alan bölümde, Türkiye ile ABD ilişkilerindeki gerilim, Rusya’dan S-400 alımı konu ediliyor. Tasarı’nın senatodaki versiyonunda da S-400 savunma sistemi alınması halinde, Başkan’ın yaptırım uygulamaya sokması isteniyor. Henüz kesinleşmiş bir karar yok ancak ne karar alınırsa alınsın, F-35 projesinin maliyeti Türkiye’ye bu uçakların satılmasını zorluyor. Bu yüzden Türkiye’ye S-400 aldırmama ve F-35 satma baskısı devam edecektir.

Türkiye için üretilen ilk F-35 ABD’deki test uçuşu sırasında.

F-35’ler için diğer bir kritik haber ise İsrail’den. Habere göre İsrail, Ortadoğu’da F-35 uçaklarına veya en azından gelişmiş versiyonuna sahip tek ülke olmak istiyor. Bu amaçla Türkiye’nin F35 alsa da bu uçakların performansını arttıran güncel yazılımsız alması için Vaşington’da görüşmeler yürütüyor.

Sizi öldürmeye gelecekler!

Gökyüzüyle alakalı değil belki ama hayat-memat meselesi olduğu için burada da paylaşmak istedim:

 

 

 

Haftalık Gökyüzü Raporu – 22

Europa’da su izi bulundu

Hubble teleskobu, Jüpiter’in uydusu Europa’nın üzerindeki yarıklardan su buharı olduğu düşünülen fışkırmaları gözlemledi. Bu fışkırmalarla uydunun yüzeyinden 200 km kadar yükselen suyun tekrar yüzeye düştüğü düşünülüyor. Buzlarla kaplı yüzeyin altında ise Dünya’daki okyanusların sahip olduğundan iki kat fazla su olduğuna inanılıyor.

Çin’deki dünyanın en büyük teleskobu faaliyete geçti

fast-teleskobu

Çin’in 500 metrelik çapıyla ‘dünyanın en büyük teleskobu’ ünvanına sahip FAST radyo teleskobu faaliyete geçti. 180 milyon dolara mal olduğu düşünülen FAST’in inşaası 5 yıl sürmüş ve geçtiğimiz temmuz ayında tamamlanmıştı. FAST’in tahtından ettiği, Porto Riko’da bulunan 305 metre çaplı Arecibo teleskobu 1963 yılında inşaa edilmişti.

Porto Riko karanlığa gömüldü

Porto Riko’nun tek derdi teleskobunun 2. sıraya düşmesi değil: Ada ülkesi Porto Riko’daki bir elektrik santralinde meydana gelen yangın ülkenin önemli bir kısmını elektriksiz bıraktı. 1.5 milyon insanın karanlığa gömülmesi uydu fotoğraflarına da yansıdı. Suomi NPP uydusunun yakaladığı görüntüler sayesinde adada yaşayanların uğradığı dramatik değişim rahatça görülüyor.

porto-riko

NASA burçların değiştiğini açıkladı mı?

NASA geçtiğimiz hafta çıkan “NASA burçların değiştiğini açıkladı” haberlerine cevap verdi: “Astroloji bilim değildir”. NASA’nın birkaç ay önce yaptığı, Dünya’nın ekseninin 3 bin yılda değiştiği açıklamasınıa istinaden bu tarz haberler ‘uydurulmuştu’.

Bilecik’e yıldırım düştü

Sonbahar geldi ve hava koşullarıyla kendini hissettiriyor. Son hafta yurdun büyük kısmı, yağış, fırtına gördü. Fakat en etkileyici fırtına Bilecik’e rast geldi:

bilecik-yildirim

 

Türkiye Uzay Ajansı için çalışmalar tamamlandı

Anadolu Ajansı’nın haberine göre Ulaştırma Bakanı Arslan, Türkiye Uzay Ajansı’nın kurulması için gereken çalışmaların tamamlandığını ve yeni yasama döneminde konunun meclis gündemine geleceğini açıkladı.

uydu4-m

 

Haftalık Gökyüzü Raporu – 20

Perseid Göktaşı Yağmuru

Perseid meteor yağmuru bu yılki pik noktasına 12-13 Ağustos tarihinde ulaştı. İzleme şansı bulamadıysanız, dünyanın dört bir yanındaki astrofotoğrafçıların çektiği birbirinden güzel fotoğraflarla yetinebilirsiniz. Aşağıdaki fotoğraf Jörgen Tannerstedt tarafından çekilmiş.

Jorgen-Tannerstedt

Gökyüzü Bülteni’nin Temmuz-Ağustos 2016 sayısı çıktı

gokyuzuTürk Astronomi Derneği’nin (TAD) iki aylık olarak çıkarttığı Gökyüzü Bülteni’nin Temmuz-Ağustos 2016 sayısı yayınlandı. Bu sayın kapak konusu evrenin bize ulaşan ‘ilk görüntüsü’, kozmik mikrodalga fon ışınımı. Gökyüzü bu sayıdan itibaren belli sayıda basılacak ve bu kopyalar  astronomi ile ilgili üniversite bölümleri, gözlemevleri ve müzelere gönderilecek. Bülteni çevrimiçi okuyabilir veya PDF olarak cihazınıza indirebilirsiniz.

Astronomi Öğretmen Seminerleri’nin yenisi Çorlu’da gerçekleşecek

Astronomi Öğretmen Seminerleri’nin 11’incisi 23-25 Eylül 2016 tarihleri arasında Çorlu’da yapılacak. Çorlu kaymakamı Levent Kılıç’ın desteğiyle gerçekleşecek ve teması Öğretmenler ve Bilim/Fen Eğitimi Açısından Astronominin Önemi olarak belirlenen kongre kapsamında astronomi ve ışık kirliliği konusunda öğretmen eğitimleri, öğretmen sunumları ve uygulamalı eğitimler gerçekleştirilecek. Ayrıntılı bilgiye astronomiogretmenleri.com sitesinden ulaşabilirsiniz.

 

aos-11

Moon Express Ay seferi için izin aldı

Moon Express isimli bir Amerikan şirketi Ay’a bir araç yollamak için devletten gerekli izinleri aldığını açıkladı. İzin aldığı kurumlar arasında Federal Havacılık Kurulu ve NASA’nın yanı sıra Beyaz Saray ve ABD dışişleri bakanlığı da var. Elbette bir Amerikan şirketinin faaliyetleri için kendi ülkesinden izin alması doğal görülebilir ancak gök cisimleri üzerinde kimin izin vermeye yetkili olduğu konusu gelecek on yıllarda çokça tartışılacak.

moon-express

Şirketin hedefi Google Lunar X Prize’ı kazanmak. Bunun için Ay’a gönderilen aracın en az 500 metre yol alması ve Dünya’ya yüksek çözünürlüklü bir video gönderebilmesi gerekiyor. Bu hedefin gerçekleştirilmesi 20 milyon dolarla ödüllendirilse de esas kazanç daha yüksek olacaktır. Ay görevi 2017 yılında gerçekleştirilecek.

Türkiye’den bir dron: AKN 3000

Bugün onlarca ülkede farklı tiplerde insansız hava araçları geliştirilmekte. Türkiye’de geliştirilenlerden biri de ASELSAN’ın Göktürk AŞ ile ortaklığının ürünü olan AKN3000 (Akıncı 3000). Alçak irtifa gözlemleri için geliştirilen dron askeri ve güvenlik alanlarını hedefliyor. Yüksek yerlilik oranına sahip olduğu söylenen araç 6 rotorlu döner kanat tipinde, 50 dakikaya yakın uçuş süresi, 3000 metre irtifa, saatte 90 km hız gibi uçuş özelliklerine sahip.

akinci

Gövdesi karbon fiber ve kevlar (çelik yelek malzemesi) kompozit malzemeden üretilmiş. Bu da aracı oldukça dayanıklı bir hale getiriyor. Olumsuz hava şartlarına da dayanıklı olan AKN 3000, HD görüntü kaydı ve bu görüntünün 5 km’ye kadar aktarımını gerçekleştirebilmekte. Şirketin gelecek yıllarda siviller için farklı modeller geliştirebileceği söyleniyor.

Gövde üzerinde on dört parke taş
Akıncı’nın gövdesiyle gerçekleştirilen test!

Hitomi yeniden üretilebilir

Japon Uzay Ajansı JAXA’nın bu yılın başında yörüngeye oturttuğu ancak kısa süre içersinde kontrolden çıkarak parçalanan uydusu Hitomi’yi 2020 yılına dek yeniden üretebileceği açıklandı. Hitomi’nin önemi yüksek çözünürlükle X-ışını gözlemi yapabilmesinde saklı. Yerine geçebilecek başka araç olmadığından uydunun kaybı bilim camiasında üzüntüyle karşılanmıştı.

hitomi-yeniden-uretilebilir

Çin’in kuantum uydusu

Çin bu ay uzaya kuantum deneyleri yürütmek için bir uydu gönderecek. 100 milyon $ bütçeli uydu projesinin öncelikli amacı kuantum iletişim alanında çalışmak olacak. Eğer uydu başarılı olursa Çin yeni kuantum test uyduları göndermeye niyetli.

Çin’in Ay gezgini -muhtemelen- son kez öldü

_90668496_hi020365942

2013 Aralık’ında Chang’e-3 görevi kapsamında çalışmaya başlayan ay gezgininin Ay üzerindeki 31 aylık araştırma görevi sona erdi.
Bu görev Çin’in Sovyetler ve ABD’den sonra Ay yüzeyinde araştırma yapmayı başaran 3. ülke olmasını sağlamıştı. Gezgin, Çinli Ay tanrıçası Chang’e’nin evcil tavşanı olan Yutu olarak adlandırılıyor. Üç ay çalışması için tasarlanan Yutu ay yüzeyinde iki yıldan uzun süre çalışarak daha önce Sovyet Ay gezgini Lunokhod 1’in 11 aylık rekorunu geçmişti. Yutu’nun Şubat 2014’de, henüz görevi yeni başlamışken donarak kaybedildiği sanılmıştı ancak mühendisler Yutu’yla yeniden bağlantı kurmayı başarmıştı. Yutu bu kez o kadar şanslı olamayacak gibi gözüküyor.
_90668503_ea088c90gw1eslhlfjlecj20go0kmwge

Haftalık Gökyüzü Raporu – 17

Kilis

kilis

Son haftalarda IŞİD örtünü mevzilerinden Kilis iline yönelik roket saldırıları gerçekleştiriliyor. Kullanılan roketler teknolojik olarak geri olmasalar da kentte 20’den fazla insanın ölümüne sebep olup, insanları korku ve paniğe sürüklemiş durumda. Ayrıca saldırılar Türkiye’nin hava savunma sisteminin zayıflığını ortaya çıkarmış oldu. #KiliseSESver #Kilis

İran’dan yeni füze denemesi
Komşu İran ise roket sistemleri geliştirmeye yönelik çalışmalarını kararlılıkla yürütmeye devam ediyor. Son olarak İranlı askeri planlama komutanı Tuğgeneral Ali Abdullahi, “İki hafta önce 2 bin kilometre menzilli bir füze denemesi gerçekleştirdik. Denemede 8 kilometrelik bir hata oranı oldu ki bu oran testin bütünüyle başarılı olduğunu gösteriyor” diye açıklama yaptı. ABD ve Avrupa füze denemelerine, nükleer anlaşmaya aykırı olduğunu savunup karşı çıkıyor. İran’a göreyse füzeler nükleer başlık taşımadığı için problem yok.

iran-fuze

 

SpaceX Falcon 9 inmeyi yine başardı

Yeniden kullanılabilir roket konseptlerinden biri olan, SpaceX’in Falcon 9 roketi geçtiğimiz haftalarda ilk kez okyanus platformuna inme başarısına erişmişti. Falcon 9 bu kez gece inişi yaptı ve yine başarılı oldu.

falcon-9-gece-inis

James Webb’in altın aynası
James Webb Teleskobu’nun aynasının koruyucu plakaları sökülüp ayna ilk kez dik konuma getirildi. Kızılötesi ışınları daha iyi yansıtabilmesi için altınla kaplanan aynanın görüntüsü muhteşem. Şüphesiz 13 milyar yıl ötesini görebilecek teleskobun göndereceği görüntüler çok daha etkileyici olacak.

james-webb-ayna-dik
ExoMars ertelendi
Avrupa Birliği ve Rusya’nın ortak yürüteceği ExoMars 2018 yılı için palnlanıyordu ancak proje 2020’ye ertelendi. 2 Mayıs’ta yapılan açıklamaya göre ertelemeye teknik ve bütçe sorunları neden oldu. Avrupa Uzay Ajansı (ESA) gezgin robotu geliştirecek, Ruslar ise yüzey platformunu ile fırlatmadan sorumlu olacak.

GoPro roketle uzaya çıktı

Geçen yılın aynı dönemine göre kârı yarı yarıya azaldığı için zor günler geçiren, Karma ismini verdiği dron projesini erteleyen GoPro yine de isminden söz ettirmeyi başarıyor. UP Aerosapce’in, NASA destekli bir proje kapsamında fırlattığı roketindeki GoPro 4 kameraları fırlatmanın nefes kesici görüntülerini kayıt altına aldı.

Çin 2036 yılına kadar Ay’a insan göndermeyi planlıyor

Çin, 15-20 yıl içinde insanlı Ay görevi gerçekleştirmeyi hedeflediğini duyurdu. Çin Apollo görevlerinin aksine Ay’ın Dünya’dan görülmeyen arka tarafına inmeyi planlıyor. NASA, Apollo görevleri sırasında böyle bir görevi güvenlik riski sebebiyle reddetmişti. Ayın karanlık yüzü olarak da geçen yarı küresiyle iletişim için ayrıca iletişim uydusu kullanmak gerekecek.

cin-ay-hedefi-2036

kutup ışıklı kupalar
Kutup ışıklarını kim sevmez? Kupa kupa çay kahve içmeyi de seviyorsanız, sıcak içeçekle doldurulduğunda kutup ışıklarıyla süslenen bu kupayı görmelisiniz. Hediyesi 15 dolar.
kuzey-isik-kupa
Dronlar Alemi
Çin silahlı dron geliştirdi
sky_saker_h300
Çin’in savunam sanayi şirketi NORINCO, Dubai’deki uluslararası  güvenlik fuarında Sky Saker H300 ismini taşıyan zırhlı dronunu sergiledi. 200 kg ağırlığındaki bu araç Çin’in ilk silahlı dronu olsa da diğer rakipleriyle boy ölçüşebilecek özellikte olduğu belirtiliyor. Araç ortak eksenli rotora sahip bir helikopter olup, üzerinde kızılötesi, ve elektro optik kamera sistemlerinin yanı sıra lazer hedefleme sistemine de sahip. Küçük boyutlu anti tank roketleri taşıyabilecek kapasiteye de sahip.
dronlar arama kurtarmada görev alacak
Dünyanın en büyük dron üreticisi konumundaki DJI, dronların kurtarma operasyonlarında kullanımına ilişkin ilk çalışmayı başlatacağını duyurdu. Çalışmanın ortağı Avrupa Acil Numara Birliği (EENA) olacak. Testler Danimarka ve İrlanda’da gerçekliştirilecek ve mayıs ayında başlaması planlanıyor.
Danimarka’da Copenhagen itfaiyesi dronların yangınla mücadeledeki hünerlerini öğrenmeye çalışacak. İrlanda’da Donegal Dağı Kurtarma Takımı ise DJI’ları arama kurtarma operasyonları için test edecek.

Kızılay dronları
Dronlar asgari alanda oldukça kullanışlı, pilot kaybetme riskiniz olmadığı gibi, video oyununa benzer arayüzle sağı solu bombalayan elemanlarınızın durumdan daha az rahatsız olmasını da sağlayabiliyorsunuz. Yine de hava araçları ölüm saçmak zorunda değil. Bu şekilde düşünen bir grup, Ruanda’da acil kan ihtiyaçlarında gerekli kanı insansız hava aracıyla ulaştırmayı planlıyor. Ülkenin batısında bir merkez ve 21 istasyon arasında günde 150 kadar transfer işleminin gerçekleştirilmesi bekleniyor.

dron paraşütü
Dron sayıları ve kullanım alanları artmaya devam ederken bir problem güncelliğini korumaya devam ediyor: Her yükselişin bir inişi vardır! Kimisi binlerce dolar olan dronların herhangi bir problem nedeniyle düşme riski hem dronun sahibi hem de yerdeki insanlar için bir sorun. SafeAir adlı bir şirket soruna ParaZero adlı tekrar kullanılabilir paraşütle çözüm sunuyor.

DJI Phantom tüm zamanların en etkili 50 cihazı arasında

Amerikan haber dergisi Time, internet sitesinde tüm zamanların en etkili 50 teknolojik cihazını listeledi. Tek dron olan DJI Phantom, listenin 46. sırasında.

dünyanın en büyük teleskobu 9 bin kişiyi yerinden edecek

Çin’de inşaa edilen dünyanın en büyük teleskobu, 9 bin kişinin evini terk etmesine sebep olacak. 2011 yılında yapımına başlanan ve şimdiye dek 184 milyon dolara mal olan teleskop için bu kadar büyük bir nüfusun yerinden edilmesinin sebebi ise elektromanyetik açıdan parazit yaratabilecek insan faliyetlerini en aza indirebilmek.

FAST-Telescope-in-China

Çin’deki “Beş yüz metre Açıklıklı Radyo Teleskobu” ya da kısaca FAST (Five-hundred-meter Aperture Spherical Radio Telescope) olarak da adlandırılan teleskop, tamamlandığında 37 futbol sahası genişliğiyle dünyanın en büyük teleskobu olacak.

Radyo teleskobun araştırma hedefi radyo sinyalleri yayan, gökadalar, atarcalar (pulsar), kuasarlar ve üstnovalar (süpernova), olacak ve başka yıldızlardan gelebilecek uzaylı sinyallerini de arayacak.

kaynak: vice.com | universe today |

Haftalık Gökyüzü Raporu – 16

beşi bir yerde

Bu hafta güneş doğmadan dışarı çıkarsanız (hava İstanbul için çarşamba ve perşembe açık gözüküyor) 5 gezegenin hepsini gökyüzünde görebilirsiniz. Bu fırsatı kaçırmamanızı öneririm.

Bu beş gezgenen antik çağlardan beri bildiğimiz Merkür, Venüs, Mars, Satürn ve Jüpiter. Bildiğiniz gibi Neptün ve Uranüs gözle farkedilemeyecek kadar soluklar ve teorik hesapların ardından yapılan gözlemler neticesinde keşfedildiler.

9. gezegen

gezegen9

Şimdi yeniden böyle bir gezegen keşfetmemiz olası. 2006 yılında gezegen tanımının değiştirilmesiyle beraber Plüton gezgenlikten çıkartılmıştı. Şimdi bilim insanları Plüton’un ötesinde 9. gezegen olabileceğini savunuyorlar. Bu olasılığı dile getirenler California Teknoloji Enstitüsü’nden (kısaca Caltech) bir ekip. Aynı ekip keşfettikleri cüce gezegenlerle Plüton’un gezegenliğinin tartışmaya açılıp oylamayla kaybetmesine neden olmuştu. Şimdi buldukları bu Plüton ötesindeki gökcisimlerinin yörüngelerinden yola çıkarak ‘9. gezegen’ olması gerektiğini savunuyorlar.

Gezegenin kütlesinin Dünya’nın 10 katı olduğu tahmin ediliyor. Uzaklığı ise aşırı boyutlarda. Yörüngesinin Güneş’e en yakın olduğu nokta Plüton’un yörüngesinin çok ötesinde, Plüton’dan en az 20 kat uzakta. Güneş çevresinde bir turu ise 10 bin – 20 bin yıl sürüyor olmalı.

Konuya dair detaylar için Gök Günce ve Astronomi Diyarı’ndan faydalanabilirsiniz.

Gökyüzü’nün yeni sayısı çıktı

Türk Astronomi Derneği Bülteni Gökyüzü Ocak-Şubat 2016 sayısı ile yayında! Yeni yıldan itibaren Gökyüzü’nün iki ayda bir yayınlacak bülteninin ilk sayısında bu ay, Mars Gezginlerini kapak konusu olarak işliyoruz. Ayrıca gökbilim konusunda haberler, duyurular, astrofizik araştırmaları ve gökyüzü fotoğraflarıyla dolu dolu bir bülten sizi bekliyor. Bültenin son sayısına aşağıdaki bağlantılardan erişebilirsiniz:

Bülteni çevrim içi okumak için:http://issuu.com/tadgoky…/docs/gokyuzu_ocak_subat2016_sayi64

Bülteni PDF (4MB) olarak indirmek ve geçmiş sayılarına erişmek için:http://www.tad.org.tr/e-bulten

Bültene ücretsiz abone olmak için: http://www.astronomi.org/?page_id=399

Uzay istasyonu çiçek açtı

Uzay İstasyonu’ndaki Veggie bitki yetiştirme kısmında ilk defa bir çiçek açtı. Scott Kelly Zinya’nın fotoğrafını twitter’da “Evet, uzayda başka yaşam formları da var” diyerek paylaştı. Daha önce marul yetiştirilen UUİ’de yakın zamanda başka bitkiler de yetiştirilmeye çalışılacak. Uzay tarımı adım adım ilerliyor ancak burada kullanılan yapay ışıklı teknolojiler Dünya’da da geliştiriliyor. Sadece uzay tarımına değil, dünya tarımının gelecekteğinin en azından bir kısmına da bakıyor olabiliriz. Fotoğrafta, Zinya ‘güneş alsın’ diye Veggi kısmından alınıp cam kenarına konulmuş.

zinnia

Uzayda 300. Gün

Astronot Scott Kelly uzaydaki 300. gününü sudan topla pin pon oynayarak kutladı. Kelly bu oyunda kullandığı ‘raketler’ hidrofobik özelliğe sahip. Bu sayede su yapışmadan sekiyor.

Falcon 9 yine okyanusa inemedi

SpaceX’in Falcon 9 roketi yeniden okyanus platformuna iniş denemesi yaptı ve bacaklarından birinde çıkan sorun nedeniyle başarısız oldu. Okyanustaki platforma iniş karaya inmekten daha az masraflı olduğu için bu yöndeki denemelerin devam edeceği konuşuluyor. Roketin inişi başarısız oldu ancak kargosu olan Jason 3 uydusunu yörüngeye ulaştırmayı başardı. Jason 3 gezegenimizdeki deniz seviyesi değişimlerini daha hassas şekilde ölçecek.

Jason 3’ün yapacağı iş iklim değişikliğinin etkilerini daha iyi görebilmek için önemli zira gezegen ısınmaya devam ediyor. 2015 kayıtlara son 135 yılın en sıcak senesi olarak geçti. Yeryüzünün ortalama sıcaklığı geçen yıl 1.33°C düzeyinde hesaplandı, deniz suyu sıcaklığı da 0.74°C (geçen sene: 0.11°C) oldu.

Blue Origin yenilenebilir roketini yeniden kullandı

blue-origin-new-shepard-rocket-landing-jan-22-2016-2

Blue Origin şirketinin New Shepard roketi yere başarıyla inmeyi başarmıştı. Aynı roket fırlatma ve inişi yeniden başarıyla tekrarladı. Böylece yeniden kullanılan ilk roket olarak tekrar tarihe geçti.

Mars’ta yürümek neye benzer?

marstabirgece

Bursa Bilim ve Teknoloji Merkezi’nde 5 Mart 2016’da kurulacak Facing Mars etkinliğine katılan çocuklar bilim dolu bir gece geçirip bu sorunun cevabını arayacaklar. Detaylar için Merkez’in sosyal medya hesaplarını takip etmeniz gerekiyor.
f: Bursa Bilim ve Teknoloji Merkezi
t: twitter.com/bursabtm
i: instagram.com/bursabtm/

ODTÜ Amatör Astronomi Topluluğu’nun 30. yılı

Mart ayında gerçekleşecek bir diğer etkinlik ise Ankara’da. ODTÜ’nün 30 senelik topluluğu “eski ekibi” yeniden topluyor. 12 Mart 2016’da gerçekleştirilecek etkinlik içerik açısından zengin gözüküyor. Etkinliğin facebook sayfasına buradan, ODTÜ dışı katılımcılar için gerekli başvuru formuna ise buradan ulaşabilirsiniz. Katılım için ücret istenmiyor.

odtu-aat-30yil

Başkan aday adaylarının gözünden NASA

ABD’de başkanlık adaylığı yarışı devam ediyor. Başkanın kim olacağı diğer şeyler haricinde NASA bütçesinin de neye benzeyeceğini belirliyor. Üstelik NASA gelecek başaknlık döneminde Mars’a yapılacak insanlı seferin Kızıl Gezegen’in hangi bölgesine yapılacağına da karar verebilir.

Bu nedenle Planetary Society başkan adaylarının konuya ilişkin demeçlerini Amerikan seçmeni için derlemiş.

Uzay araştırmaları konusunda oldukça olumlu mesajlar veren Clinton’un kendi anlattığına göre çocukken astronot olmak istemiş ve NASA’ya bir mektup yazmış; NASA’dan ise kadın astronot olmayacağına dair bir cevap almış. Fakat bu hikayede bazı şüpheler de mevcut.

Bernie Sanders desteklediğini söylese de NASA’nın bütçe kesintileri lehine oy verdiğini ‘unutmuş’.

Donald Trump NASA’ya ‘fazla’ para ayrılması taraftarı değil. Diğer bir Cumhuriyetçi aday oldan Ted Cruz ise Amerikan senatosunda bilim ve uzay alt komitesine üye. Diğer adaylar gibi özel sektörü destekliyor ve küresel ısınma araştırmaları gibi konulara NASA’nın esas görev alanlarının dışında kaldığı gerekçesiyle soğuk bakıyor.

UUİ’den çekilen 2015’in en iyi kareleri

NASA 2015 yılında Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan çekilen en iyi fotoğrafları derlediği bir albüm yayınladı.

iss-colombia

Çinliler Ay’ın karanlık yüzüne gidecek

Ay’ın bize dönük yüzünü yüz yıllardır inceliyoruz; buna karşın diğer yüzü hakkında fazla bilgimiz yok. Çin daha önce hiç araç indirilmeyen Ay’ın diğer yarısını hedefleyen bir görev planlıyor. 2018’de gerçekleştirilmesi düşünülen görevde kullanılacak sonda adını Çin mitolojisindeki ay tanrıçasından alıyor: Chang’e-4.

İran

İran’a nükleer programı nedeniyle uygulanan ambargo kalktı. Füze programı nedeniyle ABD’nin uyguladığı diğer bazı uygulamalar devam etse de ülke yakın vadede ekonomik olarak biraz daha rahatlayacak gibi gözüküyor. İran, ambargo kalkar kalkmaz eskiyen uçak filosunu yenilemek için Airbus ile anlaştı. Önümüzdeki dönemde ekonomisi daha da güçlenen İran ABD ve İsrail’in yaptırımlarına karşın roket programını devam ettirecektir. Argeye ayırdığı pay ambargoya rağmen Türkiye’nin biraz altında olan İran’ın önümüzdeki dönemde Türkiye’de bir değişiklik olmazsa ülkemizi geçmesi olasılıklar dahilinde.

Haftalık Gökyüzü Raporu – 14

Plüton’un en ayrıntılı görüntüsü
Yeni Ufuklar Plüton’un şimdiye kadarki ve -sıkı durun- Plüton’a yeni bir araç gönderilinceye kadarki en detaylı görüntüsünü dünyaya ulaştırdı. 14 Temmuz günü Plüton’a 10 bin km öteden çekilen görüntü gerçekten nefes kesici.

Bu da Yeni Ufuklar’ın bonusu; Şimdiye kadar en yakından çekilmiş Kuiper Kuşağı cismi görüntüsü:
nh-kuiper-belt-loop
Hava Kirliliği
Dünya liderleri geçen hafta Paris’te iklim değişikliği için bir araya geldi. Genel olarak pek parlak bir noktada olmayan dünyamızın kimi bölgelerinde kirlilik oldukça aşırı noktalara ulaşmış durumda.
Çin’deki kimi şehirler 4 fazlı hava kirliliği uyarı sisteminde 2. en yüksek kirlilik alarmı olan “turuncu” alarm seviyesinde. Milyonlarca insana “içerde kalmaları” tavsiye ediliyor. Ne tavsiye ama!
Aşağıda, sözü edilen hava kirliliği çok rahat biçimde seçilebiliyor. İşte geçtiğimiz günlerde haberlere konu olan “Nut Brother” mahlaslı Çinli sanatçı bu havadan tuğla yapmıştı.

IDL TIFF file

Etna yanardağı

İtalya’nın Sicilya adasında yer alan Etna yanardağı yoğun kül ve duman bulutları püskürtmeye başladı. Fotoğrafta bu bulutlardaki elektrik yükleri neticesinde oluşan yıldırımlar görülüyor. [telif: Marco Restivo/Getty Images kaynak: Cosmos Magazine]

SICILY, ITALY - DECEMBER 03: A view of a volcanic eruption at Mount Etna's Vorgaine crater on December 03, 2015 in Sicily, Italy. PHOTOGRAPH BY Marco Restivo / Barcroft Media UK Office, London. T +44 845 370 2233 W www.barcroftmedia.com USA Office, New York City. T +1 212 796 2458 W www.barcroftusa.com Indian Office, Delhi. T +91 11 4053 2429 W www.barcroftindia.com (Photo credit should read Marco Restivo / Barcroft Media / Barcroft Media via Getty Images)

Apollo 16’nın iniş noktası bulundu

Görevin tamamlanmasından onlarca yıl sonra Apollo 16’nın Ay’a indiği nokta tespit edildi. İniş (aynı zamanda fırlatma) sahasının yüksek çözünürlüklü görüntüsü NASA’nın Ay Keşif Yörünge Aracı üzerindeki LROC (Dar Açı Kamerası) ile elde edildi. Apollo 16 mürettebatı Mare Insularum‘daki Kopernik Krateri’nin  257,5 km güney batısına inmişti.

apollo-16-s-ivb-impact-site-seen-by-lro

Uzayda Maraton

Kökleri antik Yunan’a dayanan ve 42 km’den biraz daha uzun bir parkuru tamamlamaya dayanan (koşmak zorunda değilsiniz!) maratonu koşarak tamamlamak kişinin hem bedenen hem de ruhen kendisini hazırlamasını gerektiriyor. 15 Aralık’ta UUİ’ye çıkacak olan astronot Tim Peake 1999 yılında Londra Maratonu’nu tamamlayarak kendisini bu konuda kanıtlamış (3:15:50 süre ile).

Tim_Peake_at_EAC_highlight_mob

Peake 24 Nisan’da gerçekleştirilecek 2016 Londra Maratonu’nu bu kez yerden 400 km yukarıda tamamlamayı deneyecek.  Peake bunun için astronotların  kendilerini bağlayarak koştukları koşu bandını kullanacak.

Bingöl’ün göktaşı kendisinden söz ettirmeye devam ediyor

Önce Bingöl’e bir göktaşı düştü, köylüler bol para kazandı, ardından maliyeciler köye akın etti ve şimdi bir soru sebebiyle Alo Fetva hattı da olaya dahil oldu: “Gök taşından elde edilen gelir için zekat vermemiz gerekir mi?”. Anadolu Ajansı’nda yer alan habere göre elde edilen gelirin üzerinden bir yıl geçtikten sonra 40’ta 1 oranında zekat verilmesi gerekiyor.

uzay görevleri için robotik el

Kanada’nın NASA için, uzay mekiklerinde uzay yürüyüşleri sırasında kas gücü gerektiren işlerde kullanılmak için 15 metrelik insan kolu şeklinde CanadArm’ı (arm: kol) tasarlamıştı. 17 metrelik üst modeli CanadArm 2 uzay istasyonunda kullanılıyor.
russian-students-3d-print-human-controlled-hand-iss2
Şimdi ise Tomsk  Politeknik Üniversitesi’nde eğitim gören Rus öğrenciler,  uzay istasyonundaki tamir işlerini kolaylaştırması amacıyla robotik bir ‘el’ tasarladılar. 3 boyutlu yazıcıyla üretilen robot el içinde sensörler barındıran ve kumanda eden kişinin el hareketlerini algılayan bir eldivenle kablosuz olarak kontrol ediliyor.

 

russian-students-3d-print-human-controlled-hand-issCanadarm ve 3 boyutlu yazıcı demişken yazıcıyla üretilmiş Canadarm modelini atlamak olmaz:

canadarm

OLAY UFKU

Dr. Umut Yıldız’ın İÜ Amatör Astronomlar Kulübü’ndeki ”Gözlem Teknolojileri, Büyük Veri ve Uzay Araştırma Robotları” başlıklı konuşması youtube’a eklenmiş: https://www.youtube.com/watch?v=8NFUbFIvvmw

Prof. Dr. Ethem Derman İTÜ’de

ethem-derman-ile-soylesi

Türkiye’de astronomi denince akla ilk gelen isimlerden biri olan Prof. Dr. Ethem Derman, İTÜ Astronomi Kulübü‘nün katkılaryıla İTÜ’ye konuk oluyor. “Prof. Dr. Ethem Derman ile Söyleşi” 10 Aralık saat 17.30’da İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü D104’de gerçekleşecek. [Etkinlik sayfası]

Sivil Havacılık Günü

Bugün Dünya Sivil Havacılık Günü. Eskişehir Bilim Deney Merkezi’nde bu özel gün için saat 1 ile 5 arasında çeşitli etkinlikler düzenlenecek.[Etkinlik sayfası]

sivil-havacilik-gunu

 

Haftalık Gökyüzü Raporu – 10

Yaz saati uygulamasının sonlanması nedeniyle saatlerin bir kaç hafta önce geri alınması gerekiyordu. Seçim nedeniyle bu iş ertelendi ve birçok kişi sorun yaşadı. Ertelenen geri alma işlemi bu gece gerçekleşti. Ve yine aynı soruyla karşı karşıyayız: saat kaç? Cevabı burda.

Uluslararası Uzay İstasyonu'nun inşaası bu iki modülün kenetlenmesi ile başladı
Uluslararası Uzay İstasyonu’nun inşaası bu iki modülün kenetlenmesi ile başladı

2 Kasım’da Uluslararası Uzay İstasyonu 15. yaşını kutladı. Günümüzden 15 yıl önce Rus Zarya (gündoğumu) ve Amerikan Unity (birlik) modüllerinin birleşmesiyle inşaasına başlanan UUİ uzaydaki uluslararası işbirliğinin ve insanlığın teknolojik ilerlemesinin bir abidesi olarak görev yapmayı sürdürüyor.

Uzay İstasyonu hakkında bir güzellik daha: UUİ üzerindeki kameradan 24 saat boyunca Dünya’yı izlemek mümkün. Üstelik aynı sayfadan UUİ’nin nerde olduğunu da haritadan görebiliyorsunuz.

umut-yildiz

Dr. Umut Yıldız haftaya Türkiye’ye geliyor. 11 Kasım 3 Aralık tarihlerinde farklı yerlerde “Yıldız Oluşumu, Büyük Veri ve Uzay Araştırma Robotları” konusunda konferaslar verecek. Tarihleri burdan öğrenebilirsiniz. Gitmeye niyetiniz varsa önceden kayıt olmayı unutmayın.

telif: diversepixel/Shutterstock
telif: diversepixel/Shutterstock

Geçtiğimiz ay Kepler teleskobunun verilerini inceleyen gönüllü yurttaş bilimciler ve bilim insanları bir yıldızın daha önce hiç görülmemiş biçimde tuhaf olduğunu keşfettiler. Doğal açıklamaları içeren bir çalışmanın ardından “sebebini bilmiyorsak uzaylılar yapmıştır” mottosuyla konuyu uzaylılara bağlayan bir teori ortaya atılmıştı. Buna göre bu yıldızın etrafına bir Dyson küresi inşaa ediliyor olabilirdi. Dünya dışı akıllı yaşam arayan SETI antenlerini bu yıldıza çevirdi. Bulgular uzaylılardan sinyal gelmediğini gösteriyor. Yine de uzaylılara dair umutlar tükenmiş değil.

canada

Kanada’nın yeni ulaştırma bakanının aynı zamanda bir astronot olduğunu biliyor musunuz? Kanada’nın yeni hükümeti adeta yıldızlar karması.

NASA da yeni astronot adayları arıyor.

otegezegen-posteri

Geçen haftanın güzelliklerinden biri yüzlerce ötegezegenin görselleştirildiği bir poster oldu. Buradan büyük boy haline uluşılabilir.

Paul-Nelson-Satellite-and-Aurora-1682F_1446649752

Taurid meteor yağmurunun devam ettiği bir gecede çekilen bu fotoğrafta görülen çizgiler göktaşlarına ait değil. ABD’nin Michigan eyaletinden Paul Nelson’un yakaladığı bu karede görülmekte olanlar dünya atmosferine giriş yapan askeri amaçlı bir uydunun kalıntıları.

NFIR isimli uydu 2007 yılında ABD savunma bakanlığının ihtiyaçları için fırlatılmıştı. Deney görevi olan NFIR ile fırlatılan füzeleri görüntülemeyi ve eksoz dumanlarındn veri toplamayı amaçlıyordu. İlk tasarımda üzerinde düşman roketleri vurma deneyi için silah taşıması da planlanıyordu!

Geçtiğimiz haftaki bir diğer haber yine uzayda silahlanmayla ilgiliydi. ABD, Rusya’nın uzaydaki silahları sınırlandırma teklifini reddetti. ABD uzayda pek çok rakibi olmasına karşın uzayı silahlandırma hevesinde. NASA bütçesinin kısılmaması için büyük uğraş verirken, diğer ülkeler uzay keşifleri için kaynaklarını büyük bir azimle arttırıyor. ABD başlattığı silahlanma yarışının kaybedeni olabilir.

NASA-The-Sun-In-Ultra-HD-5

NASA, adını Güneş’in çekirdeğinde meydana gelen, yıldızımıza ve Dünya’ya enerji sağlayan termonükleer tepkimelerden alan Thermonuclear Art (Termonükleer Sanat) isimli çalışmayı duyurdu. Termonükleer Sanat, yıldızımızın yüzeyindeki dinamik yapıyı ortaya koyan patlamaları, lekeleri, manyetik alanı ve X ışını yayımını 4K çözünürlükle izleyiciye sunuyor.

güneş rüzgarları Mars atmosferini törpülüyor

NASA geçtiğimiz hafta yine önceden meraklandırma usulü ile açıklama yaptı: Mars atmosferi güneş rüzgarlarınca zayıflatılıyor. İlk okuduğumda “iyi ama ben bunu yazmıştım” dedim kendi kendime. Gerçekten de yazmıştım. Bugünkü fark ise MAVEN uydusunun yaptığı gözlemlerin bu olguyu net şekilde kanıtlaması. Anlaşılan NASA yine bir halkla ilişkiler çalışması yapmış ve bunda da başarılı olmuş.

mars-tarla

Mars atmosferinin erozyona uğraması kimileri için dünyalaştırma (terraforming) denilen, diğer gezegenleri yapay yollarla Dünya benzeri bir yer haline getirme çalışması için kötü haber. Peki Mars’ı dünyalaştırmak gerçekte mümkün mü? Evrim Ağacı’nda Marslı filminin bilimsel analizini yaparken bu konuya da değinmişler.

3_phobosgrunt

Geçen raporda (9.) Rus ve Avrupa uzay ajanslarının Mars için ortaklığa gitmeyi planladığını yazmıştım (ExoMars). Rusya’nın Avrupa ile ortaklaşa yürütmeyi umduğu diğer planı ise Kızıl Gezegen’in uydularından Phobos’tan toprak örneği almak. Daha önce benzer bir amacı olan Rus Phobos-Grunt uzayaracı başarısız olmuştu.

Sovyet uzay programı Mars ötesini hedeflememişti. Fakat şimdi Ruslar 2026’da Laplas uzayaracı ile Jüpiter sistemine gitmeyi planlıyorlar. Hedef oldukça iddialı: Jüpiter’in su olduğu düşünülen Ganymede uydusuna iniş yapmak. Görüldüğü kadarıyla Rusya uzay alanında atağa kalkmak istiyor.

cin-mars-uydusu
Çin’in Mars’a göndermeyi planladığı uydunun modeli

Çin’den de haberler var: Çin gelecek yıl 4 adet bilimsel uzay sondası fırlatacak. Bunlarla karanlık madde, kuantum bilimi deneyleri, kara delik gözlemleri yapacak ve uzayda yaşamayı inceleyecek. 2020 hedefindeyse Kızıl Gezegen’e bir uydu göndermek var.

OzU-rover

Türkiye’de Özyeğin Üniversitesi öğrencilerinden oluşan bir takım da Mars’a gidemeseler bile, gezgin robot geliştiriyorlar.

eskisehir-deney-bilim

Ülkemizdeki bilim merkezlerinin sayısı artarken Eskişehir’deki Bilim Deney Merkezi ve Uzay Evi açıldığı günden beri 4 yılda 400 binden fazla ziyaretçi ağırlamış. İlin nüfusu 685 bin!

Kötü haberler de yok değil: Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü’nün (OECD), Türkiye’de emek göçüne dair raporu yayımlandı. Buna göre eğitimli Türkiye vatandaşlarının yurtdışına göçü 2001’den 2011’e kadar %83 arttı. Geçen zaman ve işsizliğin armasıyla beraber bugün bu sayının daha da arttığını söylemek için müneccim olmaya gerek yok.

insan-farki

Eğitim ve eğitimli insanlara sahip çıkma bir ülkenin ölüm kalım meselesi. Geçtiğimiz hafta gündeme gelen bir öğretmen, Ahmet Naç, “Sıradan bir sınıftan harikalar yaratan öğretmen” başlığıyla haber oldu ve zihniyetin ne kadar büyük bir fark yaratabileceğini ortaya koydu.

antares-rocket-explosion-launch-pad

NASA geçtiğimiz yıl gerçekleşen, özel bir şirketin ürettiği Antares kargo roketinin patlamasıyla ilgili yeni fotoğrafları flickr hesabından paylaştı. Fotoğraflar patlamanın şiddetine dair ayrıntıları gözler önüne seriyor.

NASA’nın 11 yıldır uzayda başarıyla çalışan uzayaracı Swift ise 1000.  Gama ışını patlamasını tespit etti.

yemen-firtina

Daha geçen ayın sonlarında Patricia Kasırgası tüm zamanların en güçlüsü olarak rekor kırmıştı ki yeni bir güçlü fırtına daha ortaya çıktı. Umman körfezinde başlayan Chapala kasırgası, Arap coğrafyasının son 30 yıldır gördüğü en güçlü fırtına olarak kayıtlara geçti.

Dronlar Alemi

Dronlar uzak mesafeleri GPS yardımıyla katedebiliyorlar. Dış ortamda gezinmek kolay, peki kapalı mekanlarda ne olacak? Onun da çözümünü buldular. Geliştirilen bir sistemle İHA’lar iç ortamın bir haritasını oluşturabilecekler. Videosu burda.

dron-harita

Peki önüne çıkan (dal gibi) engelleri farkedip çevrelerinden dolaşarak kendi kendine yol alan drona ne dersiniz?

Haftalık Gökyüzü Raporu – 9

Bilim Türkiye gündeminin ilk sıralarında yer almasa da ülke gençliğinin hayalleri ve potansiyeli gündemi belirleyenlerin fersah fersah ilerisinde. Bir tesadüf sonucu başlayan Hayallerinizin Mektubu projesinde Dr. Umut Yıldız’a gençlerden hayalleri ile ilgili mektuplar yağmıştı. Bu mektupların yazarlarından birkaçı ile DijitalX sitesinde yapılan röportajları mutlaka okumalısınız:
Screenshot (48)
Pembe çiçeklerle bezeli bu güzel fotoğraf ne yazık ki gökbilim açısından kötüye işaret. Burası yüksek ve kurak oluşu nedeniyle uluslararası gökbilimin çekim merkezi olan Atacama Çölü.
Feryal Özel’in paylaşımından öğrendiğim habere göre El-Nino sebebiyle gökbilimcilerin kuru havası için tercih ettiği bu yere bu sene son 14 yılda yağan yağmur bir günde yağdı. Suyun olduğu yerde de canlılık artıyor doğal olarak. Fakat atmosferde artan nem oranı buradaki gözlem araçlarının kabiliyetini azaltıyor.
havadan-karbondioksit-cekilerek-cokelti-tabletlerine-donusturuluyor-bilimfilicom
Şimdi de iklim değişikliğiyle ilgili iyi haber: Atmosferden karbondioksidi çekmeye yönelik deneme amaçlı bir tesisi kurulmuş. bilimfili.com’dan Ozan Zaloğlu‘nun haberine göre Carbon Engineering adlı şirket karbondioksidi çekip çökelti tabletlerine dönüştürecek. Sonraki amaçlarıysa bunlardan tekrar yakıt elde etmek ve ticari olarak sürdürülebilir bir sistem ortaya çıkarmak.
Ay’a gitmek zorundayız. Ay, 21’inci yüzyılda kalıcı insan üssü haline gelecek. Rusya bu projede yer almak ve uluslararası ortaklarıyla çalışmak istiyor.
Alıntı Rusların Luna 27 projesinin başında bulunan İgor Mitrofanov’a ait. Rusya ve Avrupa, insanlığı yeniden Ay’a taşıyabilmek için ortaklık girişiminde bulunuyor. Kararını 2016 yılında verecek olan ESA eğer kabul ederse, Rusya’nın Ay keşif aracı Luna 27 için işbirliğine gidecekler.

ESA ve Roscosmos'un Mars gezgininin ineceği alan: Oxia Planum
ESA ve Roscosmos’un Mars gezgininin ineceği alan: Oxia Planum

Avrupa’nın ilk Mars gezgin robotu ExoMars’ın ineceği bölge duyuruldu. Avrupa Uzay Ajansı ESA ile Rusya’nın uzay ajansı  Roscosmos’un ortaklığında ilerleyen proje olan ExoMars, 2019 yılında Mars’ın kil zengini Oksia Planum ovasına iniş yapacak.

İki uzay ajansı başarılı olurlarsa Mars’taki ABD üstünlüğü kırılabilir. Eskilerin gücünün zayıflamasının tek örneği bu değil. Çin’de de önemli gelişmeler oluyor.

Bir taraftan dünyanın en büyük radyo teleskobunu inşaa ediyorlar, diğer taraftan dünyanın en büyük parçacık hızlandırıcısını yapacaklarını beyan edip CERN’ün birinciliğine göz dikiyorlar. Hedef 2025!

yuanmeng

Çin kaynaklı bir başka önemli gelişme ise test ettikleri Yuanmeng adlı yeni hava gemisi. 100 km irtifaya kadar çıkabilme kapasitesi olduğu söylenen hava gemisi, çoğu yerden havaya füze sisteminin menzilinin dışında kalırken, sahip olduğu gözetleme ve takip ekipmanları sayesinde Çin’e önemli bir avantaj sağlıyor. ABD’nin Orta Doğu’daki güç yoğunluğunu yavaş yavaş Çin sahillerine kaydırdığı şu günlerde politik açıdan da önemli bir gelişme.

Scott Kelly
Scott Kelly

Astronot Scott Kelly uzayda toplam 215. gün geçirerek “uzayda tek seferde en uzun süre kalan Amerikalı” unvanını kazanmış oldu. Kelly, Mart 2016’ya kadar uzay istasyonunda (342 gün) kalacak. Astronot 16 Ekim’de toplamda en uzun süre kalan Amerikalı unvanını elde etmişti.
Tek görevde uzayda en uzun süre kalan insan unvanı ise Mir’de görev yapan kozmonot Valeri Polyakov’a ait (437,7 gün). Uzayda toplam en uzun kalma süresi ise 879 gün ile Gennady Padalka’ya ait.
Kelly rekortmen bir astronot olsa da bu haftaya dek hiç uzay yürüyüşü yapmamıştı. Bu hafta Kjell Lindgren ile beraber 7 saatlik uzun bir uzay yürüyüşü gerçekleştirdiler.
Peki hiç düşündünüz mü UUİ ne kadar temiz? İlk bakışta çok steril bir ortam havası verse de gerçek bambaşka: Dünya’da oldukça zararsız olup UUİ ortamında hastalığa sebep olabilecek mikroplar mevcut.
nh-flyby
Yeni Ufuklar sondası Plüton’dan sonraki hedefi olan 2014 MU69’a yönelmek için gereken dört manevradan 3’ünü bu hafta tamamlamış oldu. Sonuncusu ise 4 Kasım’da gerçekleşecek ve Yeni Ufuklar, Plüton’dan 1,6 km uzaklıktaki 48 km çaplı bu küçük Kuipler Kuşağı cismiyle 2019 yılındaki buluşması için gün saymaya başlayacak.
lovejoy
Bu hafta gökcisimlerinde süpriz kimyasallara rastlandı. C/2014 Q2 (Lovejoy) kuyruklu yıldızında alkol ve şekere rastlandı. Hesaplamalara göre kuyruklu yıldız saniyede 50 şişe şaraba eş değer alkol saçıyor. Diğer süpriz bulgu ise 67P kuyruklu yıldızının atmosferindeki oksijen oldu.
EnceladusOct28
Cassini uzayaracı Satürn’ün buz tutmuş uydusu Enceladus’a yakın geçiş gerçekleştirdi. Uyduya 49 km yaklaşan Cassini’nin elde ettiği ham görüntüler yayılandı.
Dronlar Alemi
Dronlar için bir başka kullanım alanı daha: yaprakları süpürmek. On liralık süpürge dururken binlerce liralık DJI Phantom 3 kullanılır mı demeyin. Süpürgeyle uğraşmaktan kurtulup eğnemenin bedeli paha biçilemez. Fikrin sahibi ise Mike Schreurs. Youtube kanalından videosunu seyredebilirsiniz.
yaprak-supuren-dron
Amerikanın okyanus ve atmosferle ilgili devlet kuruluşu olan NOAA’ya bağlı bir ekip de dronları orkaları (sıkça adlandırıldıkları şekliyle katil baline demeye dilim varmadı) izlemek için kullanıyor. Aşağıdaki görüntüde yavrusunu emziren anne orka görülüyor.
emziren-orka
amazon’dan sonra ABD’nin en büyük süpermarket zinciri Wal-Mart da insansız hava araçlarıyla teslimat yapabilmek için çalışmalara başladı ve denemeler yapabilmek için Federal Havacılık İdaresi’ne (FAA) başvurdu.
İHA ile taşımacılık bu tür şirketler için oldukça önemli. Bunu Amazon’un yönetim kurulu başkanı Jeff Bezos’un şu sözünden anlayabiliyoruz: “Yarım saat içinde dağıtım yapabiliriz. 2.3 kilograma kadar olan ürünlerin taşıyabiliriz. Bu da bizim toplam dağıtımımız yüzde 86’sına denk geliyor.”
Ticari şirketlerin kâr baskısı, Amerikan Federal Havacılık İdaresi’nde de karşılığını buluyor: FAA bu tarz ticari dron uçuşları için gerekli yönetmeliğin bir yıl içersinde hazır olacağını duyurdu.
İleride İHAlarla teslimat yapan şirketlerin kullanması için özel olarak belirlenmiş dron rotalarının açılması bekleniyor.