Türkiye’de teleskop yapan ilk kişi: Hasip Sönmezalp

Türkiye’de bildiğimiz kadarıyla ilk kez bir teleskop yapan kişi Bursalı köklü bir ailenin ferdi olan Hasip Sönmezalp’tir. Daha önce devletin veya kişilerin aldığı teleskoplar olduysa da ülke sınırları içinde bir teleskobun üretimini Hasip Sönmezalp gerçekleştirmiştir.

Sönmezalp 1937’de Merinos Fabrikası’nın inşaatı sırasında tornacı olarak girdi. Fabrikanın 1938 yılındaki açılışı sırasında Atatürk’e fabrikanın altın anahtarını veren kişi oldu. Burada dikkatli ve duyarlı çalışmalarıyla büyük takdir topladı. Özellikle ince işçiliğe gereksinim duyulan onarım ve yapımlar konusunda seçkinleşti.

31 Ocak 1938 Akşam

Çocukluğundan beri gökyüzüne karşı ilgisi olan Sönmezalp verdiği bir röportajda Salih Murat Uzdilek’in, Ankara radyosundaki uzay ile ilgili konuşmalarını zevkle ve heyecanla dinlediğini aktarıyor. Daha sonra Zuhal gezegeninin (Satürn) halkalarını yakından görebilmek arzusuyla yanıp tutuşmaya başlayan bu öncü kişilik teleskop edinme ihtiyacı hissediyor.

Hikayesi buraya kadar pek çoğumuzunkine benzeyen Hasip Sönmezalp’in ayırıcı özelliği ise gerçek anlamda hiçbir şeyin olmadığı bir ortamda gökyüzü aşkıyla birşeyler yapmaya çabalamasıdır.

İstanbul Üniversitesi astronomi kürsüsüne müracat eden Sönmezalp’e teleskop yapamayacağı söyleniyor. Bir defa kafasına teleskop yapma fikrini koyan Sönmezalp buradan gelen ümitsiz cevapla yılmadı ve ABD’de yayınlanan bir dergide gördüğü 45 milimetrelik bir objektifi, bir arkadaşı aracılığıyla getirtti. Mercek ile 130 cm boru kullanarak, 80 kez büyütme gücüne sahip bir gök dürbünü elde etmiş oldu fakat bu dürbün yeterli değildi.

Bundan sonra gemi lumboz camını zımpara tozuyla yontmak suretiyle ki bu malzeme de o yıllarda zor bulunuyordu, 17 cm çaplı, 225 cm odak uzunluğuna sahip bir teleskop aynası yaptı. Yıl 1957, teleskobun tüpünü yapmak da mesele. Karaborsadan güçlükle sac bularak bundan teleskop tüpünü imal edip montajını yapıyor.

1957 yılında Sovyetler ilk uyduyu gönderdiğinde kendisi Bursa Kültür Park’ta meraklılara gökyüzünü seyrettirir.

Hasip Sönmezalp Altın Çekiç ödüllü teleskobu ile

Mechanix Illustrated dergisinin eski bir sayısında aynalı teleskop yapan sanatçılara altın çekiç ödülü verileceğini okuduktan sonra teleskobun planlarını dergiye gönderir. ‘Uygundur’ cevabı almasının ardından yaptığı çalışmaları içeren bir dosyayı, elde ettiği sonuçları, ölçüleri ve teleskobun fotoğraflarını dergiye gönderdi. Kısa süre sonra dergiden tebrik mektubu gelir. Daha sonra da Altın Çekiç ödülleri gönderiliyor. Bunları gümrükten çıkartmak için hayli uğraştığını aktarıyor verdiği röportajda.

Boyu 2 metreden uzun, çapı 18 cm olan teleskobun büyütme gübü 60 kattı. O zamanlar Kandilli Rasathanesi’nde bulunan teleskoptan sonra, Türkiye’nin ikinci aynalı teleskobu oldu. Teleskobun büyütme gücü mercek ilavesi ile 200 kata çıkartılabiliyordu.

1959 yılında kazandığı “Altın Çekiç” ödülünü o sene kendisi ile beraber kazananlardan biri uçak, diğeri otomobil bir diğeri ise gelişmiş bir yelkenli yapmış.

Teleskoplar dışında başka uğraşları da olmuş. Bunlardan biri küre şeklinde, zamanı, günleri, gecelerin uzayıp kısalmasını, saat farkı gibi 18 ayrı özelliği olan bir saat de üretmiş. Aynı zamanda iyi bir fotoğraf makinası tamircisi olan Sönmezalp Bursa’da fotoğraf makinası tamiratı yapan ilk kişi oldu.

Türk Astronomi Derneği’ne üye kabul edilen Hasip Sönmezalp merkezi Kanada’da bulunan Uzay Araştırmaları Merkezi’nin de fahri üyesiydi.

Ömrünün sonuna kadar öğrenme gayretini kaybetmeyen Sönmezalp 10 Ocak 2002 tarihinde hayata gözlerini yumdu ve ertesi gün Emirsultan Mezarlığı’nda toprağa verildi.

kaynak:  atmturk.org | bursa.com | bursabilimmerkezi.org | bgc.org.tr


Uluğdağ Gözlem Festivali / ASTRO FEST 2017

Güncelleme: 31 Mayıs 2017

Gökbilim sevdalılarını 2015 yılından beri Uludağ’da biraraya getiren AstroFest, bu yıl 28-29-30 Temmuz tarihlerinde gerçekleştirilecek. Uludağ Gözlem Festivali’nin bu seneki adresi Uludağ Bof Otel olacak.

Gece gözlemi haricinde gündüzleri “NASA’dan, JAXA’dan (Japon Uzay Araştırma Ajansı), Utrecht Üniversitesi’nden, ODTÜ’den, Boğaziçi Üniversitesi’nden, TÜBİTAK’tan gelen konuklarla gerçekleşecek olan astronomi söyleşileri, her yaş grubuna yönelik astronomi atölyeleri, Doğadaki İnsan belgesel serisi ile doğayı bize sevdiren Serdar Kılıç doğa yürüyüşleri” gerçekleştirilecek.

Festivale katılım için bilet almak gerekiyor. Bilet almadan önce ön kayıt yaptırıp sıkça sorulan soruları okumanız istenmekte. Bilet aldıktan sonra oteli arayıp rezervasyonunuzu gerçekleştirmeniz gerekiyor.

Ön Kayıt için TIKLAYINIZ
 
Bilet almak için TIKLAYINIZ
 
Sıkça Sorulan Sorular için TIKLAYINIZ

Önceki AstroFest’ler 29 Haziran 2016

Yeni festivalin vakti geldi! Uludağ AstroFest 2016 için kayıtlar başladı. Uludağ AstroFest katılım ücreti ve programla ilgili detayları festival sitesinin sıkça sorulan sorulan sayfasından öğrenebilirsiniz.

Konaklama Bof Otel’de gerçekleşecek. İsteyen katılımcılar bu sene de çadırda kalabiliyor. Otel için bilet fiyatı 300₺, çadır için ise 200₺ olarak belirlenmiş.

 Bursa Bilim ve Teknoloji Merkezi şunu paylaştı:

astrofest2016

Astronomi Tutkunları Dikkat! Geliyor! Geliyor! Türkiye’nin En büyük gözlem festivali Geliyor!
NASA’dan, CERN’den, JAXA’dan(Japon Uzay Araştırma Ajansı), Utrecht Üniversitesi’nden, ODTÜ’den, Boğaziçi Üniversitesi’nden, TÜBİTAK’tan gelen konuklarla gerçekleşecek olan astronomi söyleşileri, her yaş grubuna yönelik astronomi atölyeleri, doğa yürüyüşleri ve gece teleskoplarla yapılacak gökyüzü gözlemi ile gerçekleşecek olan Astro Fest 2016 12-13-14 Ağustos’ta Uludağ’da!!!
Kayıtlar Çok Yakında Açılacaktır!
Bizi izlemeye devam edin…

Güncellenecek…


Son dönemde Bursa’dan gökbilim adına gerçekten büyük hamleler geliyor. Kentte geçtiğimiz  mayıs ayında Bursa Gökyüzü Gözlem Şenliği adıyla harika bir etkinlik gerçekleştirilmişti. Meğerse o sadece başlangıçmış, Bursa gözünü -kelimenin tam anlamıyla- zirveye dikmiş: Uludağ’ın zirvesine.

Bursa Bilim ve Teknoloji Merkezi’nin (BTM) 2013 yılından beri 2 defa düzenlediği ‘Bilimsel Geceleme’ etkinliği bu yıl Astrofest adını alarak Uludağ Gözlem Festivali olarak gerçekleşecek. Elbette daha geniş katılımla.

ulugdaggozlem

7-8-9 Ağustos tarihlerinde Uludağ’da gerşekleştirilecek festival programı oldukça doyurucu. Pek çok atölyenin yanı sıra Temel Astronomi Kavramları, Türkiye’deki Gökbilim Çalışmaları, Uzay Çalışmaları, Sahte Bilim ve 2015 Işık Yılı konularında konferans düzenlenecek.

Öğretmenlere yönelik gökbilim eğitimleri de göze çarpan başka bir detay. Okullarda seçmeli olan astronomiyi dersini fen ve teknoloji, fizik, matematik ve coğrafya öğretmenleri veriyor (buraya astronomi mezunlarının feryadı gelecek). Bu öğretmenler, astronom öğretim üyelerindan teorik eğitim ağırlıklı sertifika programlarına katılıyorlar. Uludağ’daki eğitimin farkı daha fazla uygulamaya fırsat verilecek olması.

astrofest2015Festival’de konaklama için Uludağ Büyük Otel’in sağlayacağı özel fiyatlardan yararlanabilirsiniz. Diğer seçenek ise yine aynı otelin arka cephesinde kurulacak olan çadır alanı.

Eğer çadırınız, matınız ve tulumunuz yoksa bunlar tercih edeceğiniz paket ücreti karşılığında size sağlanıyor. Festival sonunda geri vermeniz gerekiyor. Çadırda kalmayı tercih etmeniz durumunda tüm paketlere dahil olan yemekler, tuvalet ve duş ihtiyaçlarının otel tarafından sağlanacağını belirteyim. Festivalle ilgili merak ettiğiniz tüm soruların cevabını bu adreste öğrenebilirsiniz.

7-8-9 Ağustos işlerimin yoğun olabileceği günler ama yine de bu festivale gidebilmeye çalışacağım. Size de imkanınız varsa kaçırmamanızı öneririm.

 

Bursa Gökyüzü Gözlem Şenliği

bursa-gozlem-senlik

Bursa Gökyüzü Gözlem Şenliği bu yıl 3-4 Haziran 2016 tarihinde gerçekleştirilecek. Etkinliğe dair ayrıntılar ilerleyen zamanlarda netleştikçe açıklanacak.

Herkese açık ve ücretsiz olan etkinliğe katılmak isteyenlerin bu adresteki katılım formunu doldurması isteniliyor.

Etkinliğin facebook sayfası.

Bursa Gökyüzü Gözlem Şenliği’nin facebook sayfasını takip ederseniz, yıl boyunca gökbilime dair haber ve etkinliklerden haberdar olabilirsiniz.


Geçen yılki şenlik:

gelecekten gelen ek: Bu yazıda geçen şenlik gerçekleşti. Eğer Bursa’daysanız ilginizi çekebilecek başka bir etkinlik var: Uludağ Gözlem Festivali – Astrofest. uzay-zaman : 7-8-9 Ağustos 2015, Uludağ.


Geçen hafta son yazıda haberini verdiğim Amatör Astronomlar Kulübü’nün düzenlediği Mayıs Etkinliği’ne katıldım. 3 günlük şahane organizasyonun sadece bir gecesine dahil olabilidim; yetmedi :/ Güzel anıları devamlı hatırlatsın diye bir AAK kupası aldım:

mayis-etkinligi-hatirasi

İstanbul’daki etkinliği kaçıran Bursa (ve çevresi) için iyi haber: 11-14 haziran tarihlerinde Bursa Gökyüzü Gözlem Şenliği gerçekleştirilecek. Organizasyonun mekanı Yıldırım Belediyesi Eğitim ve Bilim Merkezi (Caca Bey Planetaryumu). Çok sayıda amatör teleskop yapımcısı çıkaran Bursa’ya yaraşır bir eğitmen kadrosuyla güzel bir etkinlik olacağına şüphe yok. Kaçırmayın derim.

nasıl ulaşılır?

Gözlem şenliğinin yapılacağı Yıldırım Belediyesi Eğitim ve Bilim Merkezi’nin haritasına bu bağlantı yardımıyla ulaşabilirsiniz.

UNTITLED-1