21 Nisan

21 Nisan günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1964 – Bir Transit-5bn uydusu fırlatmadan sonra yörüngeye ulaşmayı başaramadı. Uydunun atmosfere girişi sırasında, güç kaynağındaki 0.95 kiloluk radyoaktif plütonyum geniş bir alana saçıldı.

1972 – Apollo 16 ay modülü Orion Ay’a indi. Astronotlar, komutan John Young ve pilot Charles Duke, ay yüzeyinde toplam 20 saat 14 dakika araç dışı aktivite (EVA) gerçekleştirdi. Bu yürüyüşlerden birinde Charlie Duke aile fotoğrafını ay yüzeyine bıraktı. [wiki]

2013 – Anteres roketi ilk defa fırlatıldı. Sovyetler Birliği döneminde kurulan, Ukraynalı Yuzhnoye Tasarım Bürosu ve Orbital Sciences Corporation tarafından geliştirilmeye başlanan roket, 8 tondan daha ağır yükleri alçak dünya yörüngesine taşıyabiliyor. ABD’li Northrop Grumman şirketince satın alınan Anteres, Uluslararası Uzay İstasyonu’na Cygnus kargo kapsüllerini taşımakta.

Antares roketinin 2013 yılındaki ilk fırlatılışı.

21 Nisan günü doğanlar ve ölenler:

1557 – Alman matematikçi ve astronom Petrus Apianus öldü (d. 1495)
1719 – Fransız matematikçi ve astronom Philippe de La Hire öldü (d. 1640)
1774 – Fransız fizikçi, astronom ve matematikçi Jean-Baptiste Biot doğdu (ö. 1862)
1882 – Nobel Ödülü sahibi, Amerikalı fizikçi ve akademisyen Percy Williams Bridgman doğdu (ö. 1961)
1965 – Nobel Ödülü sahibi, İngiliz-İskoç fizikçi ve akademisyen Edward Victor Appleton öldü (d. 1892)

20 Nisan

20 Nisan günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1535 – Stockholm üzerinde bir yalancı güneş fenomeni meydana geldi. Yalancı güneş (sundog, parhelia) meteorolojide, gökyüzünde Güneş’in her iki yanında parlak noktaların oluştuğu bir atmosfer optiği olaydır. Stockholm’de görülen bu olay daha sonra ünlü Vädersolstavlan tablosuna ilham verecekti. Tablo ilk olarak olayın hemen sonrasında Urban målare’in (“ressam Urban”) elinden çıktı. Bu tablo daha sonra kayıplara karıştı, buna karşın 1636’da  Jacob Heinrich Elbfas  ilk tablonun tam olduğunan inanılan kopyasını yapacaktı [wiki]

Vädersolstavlan (Urban målareJacob Elbfas)

1967 – NASA’nın insansız uzayaracı Surveyor 3 Ay yüzeyine indi. Fırtınalar Denizi’ne inen uzayaracı üzerinde bir TV kamerası ve yüzeyden örnek toplama sistemine sahipti. Ay gecesinin başlamasından sonra iki gün daha çalıştıktan sonra araçla iletişim 4 Mayıs 1967’de kesildi. Üç yıl sonra Apollo 12 astronotları Surveyor 3’ü ziyaret edecekti.[solarsystem.nasa.gov]

Apollo 12 astronotları tarafından ziyaret edilen Surveyor 3.

1977 – Sukhoi Su-27’nin revize edilmiş versiyonu olan T-10S ilk uçuşunu gerçekleştirdi. ABD’nin geliştirdiği F-15’in teknik özelliklerine Sovyetlerin cevabı olan iyileştirmeler içeriyordu. [via @ron_eisele]

T-10S

1983 – Soyuz-T8’in buluşma anteni, çıkış sırasında fırlatma örtüsü çarpınca koptu. Bu nedenden ötürü mürettebat (Serebrov, Titov ve Strekalov) Salyut 7 uzay istasyonuna yanaşamadı ve uzayda 2 gün geçirdikten sonra dünyaya geri döndü.

Soldan sağa: Alexandre Serebrov, Vladimir Titov ve Gennady Strekalov.

20 Nisan günü doğanlar ve ölenler:

1918 – Nobel ödülü sahibi, İsveçli fizikçi ve akademisyen Kai Siegbahn doğdu (ö. 2007)
1927 – Nobel ödülü sahibi, İsviçreli fizikçi ve akademisyen K. Alex Müller doğdu.
1928 – İngiliz-Amerikan radyo gökbilimci ve matematikçi Gerald Hawkins doğdu (ö. 2003). Hawkins bilgisayar (IBM 7090) kullanarak Güneş ve Ay’ın Stonehenge’in bir tarih öncesi astronomik gözlemevi olduğunu ortaya çıkardı.

Görsel: Declan Deval

18 Kasım

18 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1965 – Roket motorlu, açılı kanatlı bir araştırma uçağı olan Bell X-2 “Starbuster”, motorlarını çalıştırıldığı ilk uçuşunu yaptı. Daha önce bağlandığı B-50’den bırakılıp süzülerek iniş yapmıştı. Yarbay Pete Everest’in pilot olduğu görevde roket motorlarının çalıştırılmasıyla süpersonik hıza erişen uçak, Mach 2.87 (3050 km/h) hıza erişerek rekor kırdı.

2009 – Atlantis uzay mekiği (STS-129) Uluslararası Uzay İstasyonu’na kenetlendi. Mekik yük bölmesinde uzaya iki büyük ExPRESS Lojistik Taşıyıcısı taşıdı. Bunlar içerlerinde iki yedek jiroskop, iki nitrojen tankı tertibatı, iki pompa modülü, bir amonyak tankı tertibatı, istasyonun robotik kolu için yedek bir mandallama uç efektörü, Mobil Taşıyıcı için yedek bir arka göbek sistemi ve yüksek basınçlı gaz tankı içeriyordu.

2013 – NASA’nın MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile EvolutioN) uzay sondası Mars’a gitmek üzere fırlatıldı. MAVEN, Mars’ın üst atmosferi ile iyonosferini ve güneş rüzgarının bu atmosferin bileşenlerini nasıl kopardığını araştırmak için NASA tarafından geliştirildi.

2017James Webb Uzay Teleskobu kriyojenik test odası Chamber A’den çıkarıldı.

18 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1787 – Fransız fizikçi ve fotoğrafçı, dagerreyotipin geliştiricisi Louis Daguerre doğdu (ö. 1851)
1839 – Alman fizikçi ve eğitimci August Kundt doğdu (ö. 1894)
1897 – Nobel Ödülü sahibi, İngiliz fizikçi ve akademisyen Patrick Blackett doğdu (ö. 1974)
1923 – Amerikalı amiral, pilot, ilk Amerikan astronotu, Ay’da yürüyen en yaşlı kişi ünvanına sahip olan Alan Shepard doğdu (ö. 1998). Merkür Projesi (Project Mercury) ile 1971 yılında ilk kez uzaya çıkan Shepard, Apollo 14 görevine de komutan olarak katıldı.

1941 – Nobel Ödülü sahibi, Alman kimyager ve fizikçi Walther Nernst öldü (d. 1864)
1944 – Amerikalı gökbilimci, arkeoastronom, yazar, Griffith Gözlemevi Direktörü Edwin C.Krupp doğdu
1962 – Nobel Ödülü sahibi, Danimarkalı futbolcu, fizikçi ve akademisyen Niels Bohr öldü (d. 1885)
2004 – Amerikalı fizikçi ve akademisyen Robert Bacher öldü (d. 1905)

6 Kasım

6 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

447 – Konstantinopolis şiddetli bir deprem ile sarsıldı. Ağır hasar alan şehirde binlerce insan enkaz altında kaldı ve ardından kıtlık ve salgın baş gösterdi. Depremde surların büyük kısmı da yıkıldı, burçlardan 57’si çöktü. Bu tarz depremlerin sonucunda Vordonisi adası sulara gömülecekti.

1958 – NASA Araştırma Test Pilotu John B. (Jack) McKay, Bell X-1E 46-063’te X-1 roket uçak serisinin son uçuşunu yaptı. Program on iki yıl önce başlatılmıştı.

1966 – NASA, Lunar Orbiter 2 uzayaracını fırlattı. Ay yörüngesinde görev yapan bu uydu, iniş yapılabilecek bölgeleri tespit için kullanıldı. Elde edilen veriler daha sonra Surveyor ve Apollo görevlerinde kullanılacaktı. [via Ron Eisele]

1980 – Satürn, Voyager 1 uzay sondası tarafından 5.3 milyon km uzaktan gözlemlendi.

1985Challenger uzay mekiği dünyaya döndü. STS-61-A göreviyle uzaya 8 astronot çıkmıştı. Bu görev, aynı uzayaracı ile uzaya çıkıp geri dönen en kalabalık mürettebat rekorunu elinde bulunduruyor.

Challenger uzay mekiği ile STS-61-A görevine katılan astronotlar, görev sonrasında mekikten çıkarken görülüyor.

2015 – Astronotlar, Kjell Lindgren ve Scott Kelly, Uluslararası Uzay İstasyonu’nda 7 saat 48 dakikalık bir uzay yürüyüşü gerçekleştirdi. İkili P6 kirişindeki soğutma sistemini esas konfigürasyonuna getirip, birincil ve yedek radyatör dizilerindeki soğutucu olarak kullanılan amonyum seviyesini normal haline getirdiler.

6 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1656 – Fransız matematikçi, astrolog ve astronom Jean-Baptiste Morin öldü (d. 1583)
2017 – Amerikan deniz subayı, havacı, test pilotu ve NASA astronotu Richard F. Gordon Jr. öldü (d. 1929)
1932 – Nobel Ödülü sahibi, Belçikalı fizikçi ve akademisyen François Englert doğdu.

28 Temmuz

28 Temmuz günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1851 – Julius Friedrich Berkowski tarihte ilke kez bir güneş tutulmasını fotoğrafladı [space.com]. Berkowski, Prusya’nın Königsberg (Günümüzde: Kaliningrad, Rusya) şehrindeki en yetenekli dagerreyotipicisi olarak anılıyordu. Dagerreyotipi gümüş nitratla ışığa duyarlı hale getirilen bakır levhaların, camera obscura içinde 10 ila 20 dakika pozlanarak, cıva buharına tabi tutulup geliştirilmesiyle fotoğrafik görüntü elde etme yöntemidir. [//tr.wikipedia.org/wiki/Dagerreyotipi]

28 Temmuz 1851 tarihinde gerçekleşen ve tarihte fotoğraflanan ilk güneş tutulması.

1935 – B-17 Flying Fortress ilk kez uçtu. 1930’larda geliştirilen bu ağır bombardıman uçakları İkinci Dünya Savaşı boyunca Amerikan Hava Kuvvetleri tarafından kullanıldılar. [//en.wikipedia.org/wiki/Boeing_B-17_Flying_Fortress]

B-17 ‘Yankee Lady’

1964 – Ay yüzeyini görüntüleyip bu görüntüleri Dünya’ya göndermesi için tasarlanan Ranger 7 fırlatıldı. Uzayaracı yüzeye çarpmadan önce, yaklaştıkça görüntü toplayacak şekilde tasarlandı. Altı başarısız denemeden sonra Ranger 7, 8 ve 9, Ay’a 65 saatlik yolculuklarını başarıyla tamamladı [airandspace.si.edu].

Ranger 7