Parçalı Ay Tutulması – 16/17 Temmuz 2019

16-17 Temmuz gecesi parçalı (kısmi) ay tutulması gerçekleşecek. Ay’ın Dünya’nın gölgesi içinden geçmesiyle oluşan bu ay tutulmasının tüm evrelerini, Türkiyemizin tamamından izlemek mümkün.

Tutulma Türkiye saati ile 21:43‘de başlıyor. Ay ilk olarak Dünya’nın yarı gölgesine giriş yapacak. Yarı gölge konisinden geçen Ay’ın parlaklığının azaldığına şahit olacağız.

23:01‘de uydumuz gezegenin tam gölge konisine içine girecek ve parçalı tutulma başlayacak. Bu sırada Ay’ın gittikçe büyüyen bir bölümü kırmızı renk alacak.

Tutulmanın maksimuma eriştiği 00:30‘da kızıllık tüm Ay yüzeyini kaplamadan azalmaya başlayacak. Tutulmanın tepe noktasında Ay yarıküresinin yaklaşık %65’lik kısmı tam gölge konisi içine girmiş olacak.

01:59‘da parçalı tutulma sona eriyor.
03:17‘de ise yarı gölge tutulması bitecek.

kaynak: timeanddate.com/eclipse |

31 Ocak süper kanlı mavi ay

31 Ocak 2018 günü gerçekleşecek dolunay, Ay’a dair 3 sıfat taşıyor. Süper Ay, Mavi Ay, Kanlı Ay. Peki bunlar gerçekte ne demek:

Mavi Ay, bir ay içersinde gözüken ikinci dolunaya batı kültüründe verilen isim. Sadece bir isim, renkte herhangi bir değişim görmeyeceksiniz.

Kanlı ay: Bugün tam ay tutulması gerçekleşecek. Tutulma sırasında Ay Dünya’nın atmosferinden kırılan ışınlar sebebiyle kırmızı gözüküyor. Ancak tutulmayı Türkiye’den göremeyeceksiniz.

Süper ay: Ay’ın yörüngesinin en yakın olduğu noktada gerçekleşen dolunay. Tutulmayı göremediğimiz için, Ay’ı gördüğümüzde artık en beri noktasında olmayacak. Aslına bakarsanız sürekli Ay’ı gözlemiyorsanız farkı anlamanız zaten mümkün değil.

2010 yılbaşı ay tutulması

Jean Paul Roux tarafından yakalanan tutulma anı. Yılbaşında Ay’ın %8’lik kısmı Dünya’nın gölgesinde kayboldu.

Dünya Astronomi Yılına güzel bir astronomi olayıyla veda ettik. Parçalı tutulma Türkiye’de havanın açık olduğu her yerden izlenebildi. Yılbaşı tutulmasını kaçıranlar bir sonraki yılbaşı tutulmasını izlemek için şanslarını 2028 yılında deneyebilirler! Gelecek seferki tam tutulma olacak.

Tabi bu bahsettiğim yılbaşında tutulma izlemek isteyenler için. O zamana kadar biricik doğal uydumuz, yerin gölge ve yarı gölgesinden daha çok geçecek. Türkiye’den tam ay tutulması izlemek için 2011 yılına kadar beklemek yeterli. O yıl haziran ve aralık aylarında iki tam tutulma gerçekleşecek. 2010 yılındaki tutulmalar ise Türkiye’den gözlenemeyecek.

Tutulmaların ne zaman nerde ve ne şekilde gerçekleşeceğini (ya da gerçekleştiğini) Kandilli Astronomi Laboratuvarı‘nın bu sayfasından Türkçe olarak veya NASA’nın tutulum sitesinden de öğrenebilirsiniz. Ne zaman olduğunu öğrendik; peki nasıl oluyor?

Tutulma kabaca Ay, Dünya’nın güneş ışınlarının geçmesini engellediği bölgede seyrettiğinde meydana geliyor. Güneş’in çapı Dünya’dan büyük olduğu için hiç ışık geçmeyen bölge huni biçimine sahip. Bu nedenle tam gölge konisi (umbral) olarak adlandırılıyor. Bu koninin etrafını ise güneş ışınlarının tamamının değil de bir kısmının geçebildiği yarı gölge konisi (penumbra) sarar. Aşağıdaki resimle olayı daha rahat kavrayabilirsiniz.

Eksendeki eğiklik nedeniyle Ay’ın Dünya çevresindeki her tam turunda bir ay tutulması gerçekleşmiyor. Eğimdeki değişim aynı zamanda farklı türlerde tutulmalara neden oluyor: parçalı, tam, yarı gölgeli.

Yarı gölgeli ay tutulmasında Ay, sadece yarı gölge konisinden geçiyor. Bu tarz tutulmaların gözlenmesi zor. Diğer tutulmalar da Ay’ın tam gölge konisinden tamamının veya bir parçasının geçmesiyle oluşmakta. Yılbaşındaki tutulmada Ay’ın %8’lik kısmı tam gölge konisinden geçmişti.

resimler: Jean Paul Roux (1) ve Uğur İkizler ‘in (2) izniyle. 3. hatırlamıyorum.

Dünya Astronomi Yılı biterken

Dünya Astronomi Yılı’nın son ayının içindeyiz. Yıl bitmeden son gökbilim etkinliklerine dahil olmak isteyenler için etkinlikleri ve gök olaylarını özetledim:

7  aralık
Mars Ay’ın 6 derece kuzeyinde

9    aralık
Sondördün

10 aralık

Satrün ve Ay sabaha karşı yanık görünümde olacak.

12 aralık

TÜBA Şeref Üyesi ve Frankfurt Johann Wolfgang Goethe Üniversitesi, Arap-İslam Bilim Tarihi Enstitüsü Direktörü Prof. Dr. Fuat Sezgin, “Astronomi Tarihinde Müslümanların Yeri” başlıklı bir konferans verecek. Konferans mekanı Gülhane’deki (İstanbul) İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müsesi. Konferans saat 16.00’da başlayıp, 18.00’a kadar sürecek.

13-14 aralık
İkizler (Geminid) göktaşı yağmuru. Ay yeni ay evresinde bulduğundan görüşü olumsuz etkilemeyecek. Saatte 40 göktaşı yoğunluğu bekleniyor.

16    aralık
Ay yeni ay evresinde

18   aralık
Merkür güneş açıklığı en büyük
20 derece

20    aralık
Ay enöte (405.730 km)

21    aralık

Kış başlangıcı; 14 saat 47 dakika sürecek olan gece yılın en uzun gecesi olacak. Bugünden sonra günler uzamaya, geceler ise kısalmaya başlıyor.

Jüpiter Ay’ın 4 derede güneyinde, Neptün Ay’ın 4 derede güneyinde, Mars kavuşumda.

24   aralık
Ay ilk dördün evresinde.

25 aralık

Dünya dışı bir gezegende görev yapacak ilk meteoroloji uydusu projesi, Japon uzay ajansı tarafından yürütülüyor. Dünya Astronomi Yılı kapsamında, bu uyduyla beraber, dileyen kişilerin mesajları, bir alüminyum levhaya kazınarak uzayaracıyla birlikte Venüs yörüngesine yollanacak.

Mesajını Venüs’e yollamak isteyenler için 25 aralık günü Türkiye saati ile 17.00’e kadar süre var. Sadece adınızı yollamanız da mümkün (en fazla 20 harf). Mesajların telif hakkı JAXA’ya ait olacak. Kampanyaya katılım sayfası: jaxa.jp/event/akatsuki

26   aralık
Merkür alt  kavuşumda

31   aralık

Aralık ayının ikinci dolunayı saat 19.15’den itibaren tutulmaya başlayacak (parçalı ay tutulması). 21.22 tutulma maksimumda; Ayın küçük bir parçası kırpılmış gibi gözükecek. Türkiye’nin tamamında tutulma izlenebilecek. Ankara Üniversitesi Gözlemevi’nde tutulmayı izleyerek yeni yıl kutlaması yapmak da mümkün.

Astronomi Yılı bitiyor 🙁

kaynak: NTVBilim Gökyüzü Köşesi | Cumhuriyet Bilim ve Teknik, Astronomi

parçalı ay tutulması (16-17 ağustos)

16 Ağustos’u 17’ye bağlayan gece Ay, bu yıl son kez Dünya’nın gölgesine girecek. Ay’ın tamamen karanlığa gömülmeyeceği bu parçalı tutulmayı ülkemizden de izlemek mümkün. Tutulma saat 23.30 civarında başlayacak.