mantar bulutu (yoğunlaşma bulutu)

Çoğunlukla nükleer patlamalardan tanıdığımız mantar bulutları volkanik patlamalarla da ortaya çıkabilir. Görselde buna örnek olabilecek Etna yanardağı patlaması görülüyor.

Bir anda ortaya çıkan çok büyük miktarda enerji, etraftaki havaya göre çok sıcak bir gaz kütlesi yaratır. Patlamanın ardından etraftaki daha soğuk ve yoğun hava sıcak bölgenin yükselmesine (bkz: Rayleigh-Taylor Düzensizliği) neden olur. Temelde sıcak hava balonlarından pek farkı yok.

Rayleigh-Taylor Düzensizliği

Mantar bulutunun baş kısmı atmosferde bir denge seviyesine erişene kadar yükselmeye devam eder. Bu seviyede artık çevredeki hava ile bulutun yoğunluğu aynıdır ve yoğunluk farkı kalmadığı için bulutun yükselmesi mümkün olmaz. Burada artık yatayda çevresine doğru yayılmaya başlar.

Kaynak: Wikipedia |

Cassini’nin Jüpiter Portresi

Jüpiter’i gerçek renkleriyle gösteren bu görüntü NASA’nın Cassini uzayaracı tarafından 29 Aralık 2000 tarihinde kaydedildi. Cassini takımı, ortalama 10 milyon kilometre uzaktan çekilen 27 fotoğrafı birleştirerek Jüpiter’in portresini elde ettiler.

Gezegen üzerindeki 60 km büyüklüğüne kadar ayrıntıları gösteren bu fotoğrafta görülebilen herşey elbette bulutlar. Dünya’daki tüm bulutlar su buharından oluşurken, Jüpiter’in bulutları amonyak, hidrojen sülfür ve sudan meydana gelir. Atmosferin farklı katmanlarında farklı cins bulutlar toplanır.

Dünya’dan sadece Ay, Venüs ve Merkür’ün evreleri görülebilir. Diğer gezegelerin ise evreleri görülmez. Diğer gezegenleri bu şekilde görüntüleyebilmek sadece gönderdiğimiz uzayaraçları sayesinde mümkün olabiliyor. Cassini uzayaracı 2017’de Satürn’ün atmosferine girerek görevini noktalamıştı.

Görüntü: NASA/JPL/Uzay Bilimi Enstitüsü

Kaynak: NASA

Jüpiter’in bulutları

fırtına kuş bakışı görünüm.

Tanrıyı bilmenin en iyi yolu pek çok şeyi sevmektir

der ünlü ressam Vincent van Gogh. Girdap gibi birbirleri içine giren bu renkler ilk bakışta andırsa da ressamın tablosundan bir kesit değil. Ancak dediği gibi sevilmeyi hakeden güzelliğiyle Jüpiter’in devasa fırtınalarından birine ait.

Fırtına saat yönünün tersine dönmekte. Bulutlar ise birden fazla yükseklik katmanına dağılmışlar. Açık renkliler daha yüksekteyken daha koyu renkliler daha derindeki katmanlarda dolaşmakta. Fırtınanın parlak kolları içinde daha küçük bulutların bir kısmı resmin sağ tarafında gölgeler oluşmasına neden oluyor. Güneş ışınları soldan gelmekte.

Gaz devi Jüpiter ile Dünya’nın karşılaştırması

NASA’nın Juno uzayarcı tarafından, hedef gezegene 9. yakın geçisi sırasında çekilen fotoğraf Jüpiter’in kuzey yarıküresinden bir kesiti göstermekte. 24 Ekim tarihinde gezegenden 10.108 km uzaklıktan elde edilen görüntüde her piksel 10.6 km genişliğinde bir yüzeye denk geliyor.

Juno uzayaracı üzerindeki JunoCam isimli kamera ile elde edilen ham görüntü verileri JunoCam ağ sayfasına yüklenmekte. Dileyenler bu görüntüleri işliyorlar. Bu görüntüyü işleyip renklendirenler ise Gerald Eichstädt ve Seán Doran isimli gönünlüler olmuş.

Canlı renkli bulutlar ve gölgelerin genişlik ve uzunlukları 7-12 kilometre arasında değişmekte. Kuzey yarıküredeki bu bulutlar Juno’nun görütülediği diğer küçük bulutlara benzemekteler. NASA araştırmacıları hem küçük hem de büyük bulutların amanyok kristallerinin yukarı akımından oluştuğunu düşünüyorlar. Muhtemelen su buzu kristalleri ile karışık haldeler.

kaynak: NASA | space.com

Yıldızlı Gece – Vincent van Gogh

 

pastırma yazı

Genellikle ekim ayının son haftası ile kasımın ortalarına kadar süren ve mevsim normallerinden daha sıcak havaların hüküm sürdüğü dönem pastırma yazı olarak anılır. Pastırma yazı bazı yıllar birden fazla kez görülebileceği gibi, kimi senelerde ise hiç rastlanmaz.

sun is shining over trees

Aslı ise pastırma ayazıdır. Pastırma üretiminde et ile çemenin kaynaşması kurutma işlemiyle sağlanır ve pastırma yazındaki hava koşulları, gündüzlerin sıcak gecelerin ise yağışsız ve soğuk (ayaz) oluşu, pastırmayı kurutmak için en ideal koşulları sağlıyor.

pastirma

Elbette bu atmosferik olay sadece ülkemizde gerçekleşmiyor ve her ülkede farklı isimlerle adlandırılmakta.
Örneğin Amerika Birleşik Devletlerinde Kızılderili yazı (Indian summer),
Almanca konuşulan ülkelerde yaşlı kadınlar yazı (Altweibersommer),
Avrupa’nın bir kısmında St. Martin yazı,
Bulgaristan’da Çingene yazı,
Rusya’da Kadınlar yazı,
Güney Amerika’da küçük yaz (Veranico) olarak anılıyor.
Ülkemizin güney kıyı bölgelerinde sarı yaz olarak da geçiyor.

Haftalık Gökyüzü Raporu – 12

Plüton’un bir günü

pluton-bir-gun
Yeni Ufuklar cüce gezegenin birleştirilmiş görüntülerinden oluşan tam bir “Plüton günü”nü yayınladı. 6.4 Dünya günü süren bir Plüton günü, cüce gezgenin yüzey özelliklerinie dair ayrıntıları içeren ve 10 farklı açıdan çekilen fotoğrafla gösterilmiş.

gezegen oluşumu ilk defa gözlendi

Sydney Üniversitesi’nde yapılan bir araştırma ile 450 ışık yılı uzağımızdaki bir yıldız sisteminde oluşum halindeki bir gezegen gözlemlendi. Bu şimdiye kadar ilk kez karşımıza çıkan bir an.

Türkiye uzun menzilli füze ihalesini iptal etti

Türkiye 26 aydır sonuçlanmayan uzun menzilli füze ihalesini iptal etti. Çinli firma ABD, Fransa-İtalya ve Rus rakiplerini geride bırakmayı başarmıştı ancak ihale bir türlü sonuçlandırılmamıştı. Siyasi baskıların etkili olduğu düşünülen süreç sonunda Türkiye tarafından sistemlerin ülkenin kendi imkanlarıyla yapılacağına yönelik iddialar geldi ancak unutmamalı ki milyarlarca dolar tutarındaki ihalede Türkiye teknoloji transferine olanak verecek bir anlaşma istiyordu. Bu tarz sistemlerin sıfırdan belli bir seviyeye getirilmesi mümkün değil.
Şu anda TSK envanterinde yüksek irtifa hava savunma füzesi olarak sadece eski teknoloji Nike Hercules füzeleri bulunuyor. Bu füzeler, yıllar önce ABD’den tedarik edildi. 1970’lerin teknolojisiyle üretildi. Savunma kaynakları, bu füzelerin çalışıp çalışmayacağının bile şüpheli olduğunu dile getiriyor.

FD-2000
FD-2000

İhalde Rusya S-400, ABD Patriot, Fransa-İtalya Eurosam Samp-T, Çin FD-2000 uzun menzilli bölgesel hava savunma sistemleri yarışmıştı.
TÜBİTAT’ta ahlak erozyonu! 
Akit gazetesinden ‘ahlak erozyonu’ iddiasıyla gelen bir eleştiriye yanıt veren TÜBİTAK başkanı Arif Engin gazeteye gönderdiği mektupta beğenilmeyen çocuk kitabının imha için toplandığını ifade etti. Hayvanat bahçesi müdürlüğünden Türkiye’nin bilim politikalarının uygulayıcısı olan kurumun başına getirilen Engin, kurumun bugüne dek yayınladığı 700 kitabın sansürlenmek için incelendiğini de müjdeledi!
Leonid meteor yağmuru gerçekleşti
Leonids
Bu seneki Leonid meteor yağmurunun zirve noktası 18 Kasım’da gerçekleşti. Aslan (Leo) takımyıldızından giriş yapan Leonidlerden saatte 15 kadar gözlemek mümkün oldu.  Leonidlerin kaynağı, 1865 yılında keşfedilen 55P/Tempel-Tuttle kuyrukluyıldızından saçılan molozlar. yaklaşık 4 km çapa sahip kuyrukluyıldız Güneş çevresindeki yörünge hareketini 33 yılda tamamlıyor.
Ruslar: önce biz bulmuştuk
sovyetler-mars
NASA’nın kimi zaman propaganda amacıyla daha önceden bulunmuş şeyleri yeni bulunmuş gibi sunduğu eleştirileri yeni değil. Fakat bu defa eleştirmen önemli: Rusya Bilimler Akademisi Uzay Araştırmaları Enstitüsü. Enstitüden bilim insanları NASA’nın Mars atmosferiyle ilgili son buluşunun 40 yıl önce Sovyet biliminsanlarınca ortaya koyduğuna dikkat çektiler.
göktaşı avcılarına vergi şoku
goktasi
Bingöl’ün Sarıçiçek köyüne düşen bir göktaşının parçaları köylülere oldukça çok para kazandırıyordu. Nihayet maliyeciler vergi toplamak için köye geldiler! Maliye bakanı Mehmet Şimşek‘te olaya twitter üzerinden bir anketle müdahil oldu. Anketin vergilendirme alehine sonuçlanmasından sonra bakan Şimşek göktaşından veri alınmasının söz konusu olmadığını duyurdu.
Marslı komediymiş
log.com.tr‘deki habere göre Marslı (The Martian) filmi Oscar ödüllerinin bir nevi habercisi sayılan Altın Küre’de “komedi” kategorisinde yarışacak! Çok iyi bir bilimkurgu filmi olan ve Kızıl Gezegen’de mahsur kalan bir astronotun krtuluş hikayesini anlatan Marslı’nın düştüğü bu komik durumun sorumlusu ise yaptığı filmin drama dalında başarılı olamayacağını düşünen yapımcı şirket 20th Century Fox.

Saykodelik Plüton

pluton-saykodelik

Yeni Ufuklar araştırmacıları, Plüton’un farklı bölgelerindeki kolayca göze çarpmayan ayrıntıları ortaya çıkarabilmek için temel bileşen analizi denilen bir teknik kullanarak Plüton’un bu yapay renkli görüntüsünü oluşturmuşlar. Çalışma için Yeni Ufuklar’ın cüce gezegenin 35.000 km yakınından geçtiği sırada Ralph/MVIC renk kamerasınca yakalanan veriler kullanılmış.

göktaşı Dünya’yı sıyırdı
Uluslararası Astronomi Birliği, 14 Kasım günü 3-9 metre büyüklüğünde bir göktaşının Dünya’mızın 34 bin km yakınından geçtiğini duyurdu. İletişim uydularının yeraldığı jeostatik yörünge  35,786 km ötemizde yeralıyor. Ancak hemen başımızın üstünden geçen bu göktaşının boyutu küçük olduğundan atmosfere girseydi de Dünya için muhtemelen çok ciddi bir risk yaratmayaktı.
Beyaz Saray yıkıcı güneş fırtınalarına hazırlanmanın yollarını arıyor
Bildiğimiz en kuvvetli güneş fırtınası 1859 yılında gerçekleşti. O kadar kuvvetliydi ki Küba’da bile kutup ışıkları görüldü ve o zamanların ilkel elektirikli sistemleri olan telgraf istasyonlarından yangınlar çıktı! Günümüzde böylesi güçlü bir güneş fırtınası tüm teknolojimizi yok ederek bizi taş devrine geri gönderebilir.
gunes-flare
Beyaz Saray işte bu tehlikeyi göz önüne alarak Ulusal Uzay Havası Eylem Planı‘nı hazırlattı. Belge enterkonnekte sistemlerin zayıf noktasına dikkat çekiyor: sistemde bir ünitede meydana gelen hata tüm ülke çapında kesintilere sebebiyet veriyor. Bu yıl yaşadığımız büyük elektrik kesintisi de aynı zayıflıktan meydana gelmişti.
uçuşa yasak bölgeler
dji-no-fly-zone
Dron üreticisi DJI dronlarının yasak bölgelere girmemesini sağlayan bir coğrafi çerçeveleme uygulamasını duyurdu.
dron projesi battı mı?
zano
Günümüzde oldukça yaygınlaşan kitle fonlama mecralarında gerekli desteği bulup destekçilerinin parasını alan ZANO isimli dron projesine dair şikayet sesleri yükselmeye başlamış. Sorun, projeyi yürüten ekibin vaadettiği dronları kullanıcıların çok az bir kısmına sevkedebilmiş olması. 15 bin kadar drondan 600’ü sahiplerini bulmuş. Prototip üretmek başka, seri üretime geçmek başka şey.