mantar bulutu (yoğunlaşma bulutu)

Çoğunlukla nükleer patlamalardan tanıdığımız mantar bulutları volkanik patlamalarla da ortaya çıkabilir. Görselde buna örnek olabilecek Etna yanardağı patlaması görülüyor.

Bir anda ortaya çıkan çok büyük miktarda enerji, etraftaki havaya göre çok sıcak bir gaz kütlesi yaratır. Patlamanın ardından etraftaki daha soğuk ve yoğun hava sıcak bölgenin yükselmesine (bkz: Rayleigh-Taylor Düzensizliği) neden olur. Temelde sıcak hava balonlarından pek farkı yok.

Rayleigh-Taylor Düzensizliği

Mantar bulutunun baş kısmı atmosferde bir denge seviyesine erişene kadar yükselmeye devam eder. Bu seviyede artık çevredeki hava ile bulutun yoğunluğu aynıdır ve yoğunluk farkı kalmadığı için bulutun yükselmesi mümkün olmaz. Burada artık yatayda çevresine doğru yayılmaya başlar.

Kaynak: Wikipedia |

Cassini’nin Jüpiter Portresi

Jüpiter’i gerçek renkleriyle gösteren bu görüntü NASA’nın Cassini uzayaracı tarafından 29 Aralık 2000 tarihinde kaydedildi. Cassini takımı, ortalama 10 milyon kilometre uzaktan çekilen 27 fotoğrafı birleştirerek Jüpiter’in portresini elde ettiler.

Gezegen üzerindeki 60 km büyüklüğüne kadar ayrıntıları gösteren bu fotoğrafta görülebilen herşey elbette bulutlar. Dünya’daki tüm bulutlar su buharından oluşurken, Jüpiter’in bulutları amonyak, hidrojen sülfür ve sudan meydana gelir. Atmosferin farklı katmanlarında farklı cins bulutlar toplanır.

Dünya’dan sadece Ay, Venüs ve Merkür’ün evreleri görülebilir. Diğer gezegelerin ise evreleri görülmez. Diğer gezegenleri bu şekilde görüntüleyebilmek sadece gönderdiğimiz uzayaraçları sayesinde mümkün olabiliyor. Cassini uzayaracı 2017’de Satürn’ün atmosferine girerek görevini noktalamıştı.

Görüntü: NASA/JPL/Uzay Bilimi Enstitüsü

Kaynak: NASA

Jüpiter’in bulutları

fırtına kuş bakışı görünüm.

Tanrıyı bilmenin en iyi yolu pek çok şeyi sevmektir

der ünlü ressam Vincent van Gogh. Girdap gibi birbirleri içine giren bu renkler ilk bakışta andırsa da ressamın tablosundan bir kesit değil. Ancak dediği gibi sevilmeyi hakeden güzelliğiyle Jüpiter’in devasa fırtınalarından birine ait.

Fırtına saat yönünün tersine dönmekte. Bulutlar ise birden fazla yükseklik katmanına dağılmışlar. Açık renkliler daha yüksekteyken daha koyu renkliler daha derindeki katmanlarda dolaşmakta. Fırtınanın parlak kolları içinde daha küçük bulutların bir kısmı resmin sağ tarafında gölgeler oluşmasına neden oluyor. Güneş ışınları soldan gelmekte.

Gaz devi Jüpiter ile Dünya’nın karşılaştırması

NASA’nın Juno uzayarcı tarafından, hedef gezegene 9. yakın geçisi sırasında çekilen fotoğraf Jüpiter’in kuzey yarıküresinden bir kesiti göstermekte. 24 Ekim tarihinde gezegenden 10.108 km uzaklıktan elde edilen görüntüde her piksel 10.6 km genişliğinde bir yüzeye denk geliyor.

Juno uzayaracı üzerindeki JunoCam isimli kamera ile elde edilen ham görüntü verileri JunoCam ağ sayfasına yüklenmekte. Dileyenler bu görüntüleri işliyorlar. Bu görüntüyü işleyip renklendirenler ise Gerald Eichstädt ve Seán Doran isimli gönünlüler olmuş.

Canlı renkli bulutlar ve gölgelerin genişlik ve uzunlukları 7-12 kilometre arasında değişmekte. Kuzey yarıküredeki bu bulutlar Juno’nun görütülediği diğer küçük bulutlara benzemekteler. NASA araştırmacıları hem küçük hem de büyük bulutların amanyok kristallerinin yukarı akımından oluştuğunu düşünüyorlar. Muhtemelen su buzu kristalleri ile karışık haldeler.

kaynak: NASA | space.com

Yıldızlı Gece – Vincent van Gogh

 

pastırma yazı

Genellikle ekim ayının son haftası ile kasımın ortalarına kadar süren ve mevsim normallerinden daha sıcak havaların hüküm sürdüğü dönem pastırma yazı olarak anılır. Pastırma yazı bazı yıllar birden fazla kez görülebileceği gibi, kimi senelerde ise hiç rastlanmaz.

sun is shining over trees

Aslı ise pastırma ayazıdır. Pastırma üretiminde et ile çemenin kaynaşması kurutma işlemiyle sağlanır ve pastırma yazındaki hava koşulları, gündüzlerin sıcak gecelerin ise yağışsız ve soğuk (ayaz) oluşu, pastırmayı kurutmak için en ideal koşulları sağlıyor.

pastirma

Elbette bu atmosferik olay sadece ülkemizde gerçekleşmiyor ve her ülkede farklı isimlerle adlandırılmakta.
Örneğin Amerika Birleşik Devletlerinde Kızılderili yazı (Indian summer),
Almanca konuşulan ülkelerde yaşlı kadınlar yazı (Altweibersommer),
Avrupa’nın bir kısmında St. Martin yazı,
Bulgaristan’da Çingene yazı,
Rusya’da Kadınlar yazı,
Güney Amerika’da küçük yaz (Veranico) olarak anılıyor.
Ülkemizin güney kıyı bölgelerinde sarı yaz olarak da geçiyor.

Haftalık Gökyüzü Raporu – 12

Plüton’un bir günü

pluton-bir-gun
Yeni Ufuklar cüce gezegenin birleştirilmiş görüntülerinden oluşan tam bir “Plüton günü”nü yayınladı. 6.4 Dünya günü süren bir Plüton günü, cüce gezgenin yüzey özelliklerinie dair ayrıntıları içeren ve 10 farklı açıdan çekilen fotoğrafla gösterilmiş.

gezegen oluşumu ilk defa gözlendi

Sydney Üniversitesi’nde yapılan bir araştırma ile 450 ışık yılı uzağımızdaki bir yıldız sisteminde oluşum halindeki bir gezegen gözlemlendi. Bu şimdiye kadar ilk kez karşımıza çıkan bir an.

Türkiye uzun menzilli füze ihalesini iptal etti

Türkiye 26 aydır sonuçlanmayan uzun menzilli füze ihalesini iptal etti. Çinli firma ABD, Fransa-İtalya ve Rus rakiplerini geride bırakmayı başarmıştı ancak ihale bir türlü sonuçlandırılmamıştı. Siyasi baskıların etkili olduğu düşünülen süreç sonunda Türkiye tarafından sistemlerin ülkenin kendi imkanlarıyla yapılacağına yönelik iddialar geldi ancak unutmamalı ki milyarlarca dolar tutarındaki ihalede Türkiye teknoloji transferine olanak verecek bir anlaşma istiyordu. Bu tarz sistemlerin sıfırdan belli bir seviyeye getirilmesi mümkün değil.
Şu anda TSK envanterinde yüksek irtifa hava savunma füzesi olarak sadece eski teknoloji Nike Hercules füzeleri bulunuyor. Bu füzeler, yıllar önce ABD’den tedarik edildi. 1970’lerin teknolojisiyle üretildi. Savunma kaynakları, bu füzelerin çalışıp çalışmayacağının bile şüpheli olduğunu dile getiriyor.

FD-2000
FD-2000

İhalde Rusya S-400, ABD Patriot, Fransa-İtalya Eurosam Samp-T, Çin FD-2000 uzun menzilli bölgesel hava savunma sistemleri yarışmıştı.
TÜBİTAT’ta ahlak erozyonu! 
Akit gazetesinden ‘ahlak erozyonu’ iddiasıyla gelen bir eleştiriye yanıt veren TÜBİTAK başkanı Arif Engin gazeteye gönderdiği mektupta beğenilmeyen çocuk kitabının imha için toplandığını ifade etti. Hayvanat bahçesi müdürlüğünden Türkiye’nin bilim politikalarının uygulayıcısı olan kurumun başına getirilen Engin, kurumun bugüne dek yayınladığı 700 kitabın sansürlenmek için incelendiğini de müjdeledi!
Leonid meteor yağmuru gerçekleşti
Leonids
Bu seneki Leonid meteor yağmurunun zirve noktası 18 Kasım’da gerçekleşti. Aslan (Leo) takımyıldızından giriş yapan Leonidlerden saatte 15 kadar gözlemek mümkün oldu.  Leonidlerin kaynağı, 1865 yılında keşfedilen 55P/Tempel-Tuttle kuyrukluyıldızından saçılan molozlar. yaklaşık 4 km çapa sahip kuyrukluyıldız Güneş çevresindeki yörünge hareketini 33 yılda tamamlıyor.
Ruslar: önce biz bulmuştuk
sovyetler-mars
NASA’nın kimi zaman propaganda amacıyla daha önceden bulunmuş şeyleri yeni bulunmuş gibi sunduğu eleştirileri yeni değil. Fakat bu defa eleştirmen önemli: Rusya Bilimler Akademisi Uzay Araştırmaları Enstitüsü. Enstitüden bilim insanları NASA’nın Mars atmosferiyle ilgili son buluşunun 40 yıl önce Sovyet biliminsanlarınca ortaya koyduğuna dikkat çektiler.
göktaşı avcılarına vergi şoku
goktasi
Bingöl’ün Sarıçiçek köyüne düşen bir göktaşının parçaları köylülere oldukça çok para kazandırıyordu. Nihayet maliyeciler vergi toplamak için köye geldiler! Maliye bakanı Mehmet Şimşek‘te olaya twitter üzerinden bir anketle müdahil oldu. Anketin vergilendirme alehine sonuçlanmasından sonra bakan Şimşek göktaşından veri alınmasının söz konusu olmadığını duyurdu.
Marslı komediymiş
log.com.tr‘deki habere göre Marslı (The Martian) filmi Oscar ödüllerinin bir nevi habercisi sayılan Altın Küre’de “komedi” kategorisinde yarışacak! Çok iyi bir bilimkurgu filmi olan ve Kızıl Gezegen’de mahsur kalan bir astronotun krtuluş hikayesini anlatan Marslı’nın düştüğü bu komik durumun sorumlusu ise yaptığı filmin drama dalında başarılı olamayacağını düşünen yapımcı şirket 20th Century Fox.

Saykodelik Plüton

pluton-saykodelik

Yeni Ufuklar araştırmacıları, Plüton’un farklı bölgelerindeki kolayca göze çarpmayan ayrıntıları ortaya çıkarabilmek için temel bileşen analizi denilen bir teknik kullanarak Plüton’un bu yapay renkli görüntüsünü oluşturmuşlar. Çalışma için Yeni Ufuklar’ın cüce gezegenin 35.000 km yakınından geçtiği sırada Ralph/MVIC renk kamerasınca yakalanan veriler kullanılmış.

göktaşı Dünya’yı sıyırdı
Uluslararası Astronomi Birliği, 14 Kasım günü 3-9 metre büyüklüğünde bir göktaşının Dünya’mızın 34 bin km yakınından geçtiğini duyurdu. İletişim uydularının yeraldığı jeostatik yörünge  35,786 km ötemizde yeralıyor. Ancak hemen başımızın üstünden geçen bu göktaşının boyutu küçük olduğundan atmosfere girseydi de Dünya için muhtemelen çok ciddi bir risk yaratmayaktı.
Beyaz Saray yıkıcı güneş fırtınalarına hazırlanmanın yollarını arıyor
Bildiğimiz en kuvvetli güneş fırtınası 1859 yılında gerçekleşti. O kadar kuvvetliydi ki Küba’da bile kutup ışıkları görüldü ve o zamanların ilkel elektirikli sistemleri olan telgraf istasyonlarından yangınlar çıktı! Günümüzde böylesi güçlü bir güneş fırtınası tüm teknolojimizi yok ederek bizi taş devrine geri gönderebilir.
gunes-flare
Beyaz Saray işte bu tehlikeyi göz önüne alarak Ulusal Uzay Havası Eylem Planı‘nı hazırlattı. Belge enterkonnekte sistemlerin zayıf noktasına dikkat çekiyor: sistemde bir ünitede meydana gelen hata tüm ülke çapında kesintilere sebebiyet veriyor. Bu yıl yaşadığımız büyük elektrik kesintisi de aynı zayıflıktan meydana gelmişti.
uçuşa yasak bölgeler
dji-no-fly-zone
Dron üreticisi DJI dronlarının yasak bölgelere girmemesini sağlayan bir coğrafi çerçeveleme uygulamasını duyurdu.
dron projesi battı mı?
zano
Günümüzde oldukça yaygınlaşan kitle fonlama mecralarında gerekli desteği bulup destekçilerinin parasını alan ZANO isimli dron projesine dair şikayet sesleri yükselmeye başlamış. Sorun, projeyi yürüten ekibin vaadettiği dronları kullanıcıların çok az bir kısmına sevkedebilmiş olması. 15 bin kadar drondan 600’ü sahiplerini bulmuş. Prototip üretmek başka, seri üretime geçmek başka şey.

Haftalık Gökyüzü Raporu – 10

Yaz saati uygulamasının sonlanması nedeniyle saatlerin bir kaç hafta önce geri alınması gerekiyordu. Seçim nedeniyle bu iş ertelendi ve birçok kişi sorun yaşadı. Ertelenen geri alma işlemi bu gece gerçekleşti. Ve yine aynı soruyla karşı karşıyayız: saat kaç? Cevabı burda.

Uluslararası Uzay İstasyonu'nun inşaası bu iki modülün kenetlenmesi ile başladı
Uluslararası Uzay İstasyonu’nun inşaası bu iki modülün kenetlenmesi ile başladı

2 Kasım’da Uluslararası Uzay İstasyonu 15. yaşını kutladı. Günümüzden 15 yıl önce Rus Zarya (gündoğumu) ve Amerikan Unity (birlik) modüllerinin birleşmesiyle inşaasına başlanan UUİ uzaydaki uluslararası işbirliğinin ve insanlığın teknolojik ilerlemesinin bir abidesi olarak görev yapmayı sürdürüyor.

Uzay İstasyonu hakkında bir güzellik daha: UUİ üzerindeki kameradan 24 saat boyunca Dünya’yı izlemek mümkün. Üstelik aynı sayfadan UUİ’nin nerde olduğunu da haritadan görebiliyorsunuz.

umut-yildiz

Dr. Umut Yıldız haftaya Türkiye’ye geliyor. 11 Kasım 3 Aralık tarihlerinde farklı yerlerde “Yıldız Oluşumu, Büyük Veri ve Uzay Araştırma Robotları” konusunda konferaslar verecek. Tarihleri burdan öğrenebilirsiniz. Gitmeye niyetiniz varsa önceden kayıt olmayı unutmayın.

telif: diversepixel/Shutterstock
telif: diversepixel/Shutterstock

Geçtiğimiz ay Kepler teleskobunun verilerini inceleyen gönüllü yurttaş bilimciler ve bilim insanları bir yıldızın daha önce hiç görülmemiş biçimde tuhaf olduğunu keşfettiler. Doğal açıklamaları içeren bir çalışmanın ardından “sebebini bilmiyorsak uzaylılar yapmıştır” mottosuyla konuyu uzaylılara bağlayan bir teori ortaya atılmıştı. Buna göre bu yıldızın etrafına bir Dyson küresi inşaa ediliyor olabilirdi. Dünya dışı akıllı yaşam arayan SETI antenlerini bu yıldıza çevirdi. Bulgular uzaylılardan sinyal gelmediğini gösteriyor. Yine de uzaylılara dair umutlar tükenmiş değil.

canada

Kanada’nın yeni ulaştırma bakanının aynı zamanda bir astronot olduğunu biliyor musunuz? Kanada’nın yeni hükümeti adeta yıldızlar karması.

NASA da yeni astronot adayları arıyor.

otegezegen-posteri

Geçen haftanın güzelliklerinden biri yüzlerce ötegezegenin görselleştirildiği bir poster oldu. Buradan büyük boy haline uluşılabilir.

Paul-Nelson-Satellite-and-Aurora-1682F_1446649752

Taurid meteor yağmurunun devam ettiği bir gecede çekilen bu fotoğrafta görülen çizgiler göktaşlarına ait değil. ABD’nin Michigan eyaletinden Paul Nelson’un yakaladığı bu karede görülmekte olanlar dünya atmosferine giriş yapan askeri amaçlı bir uydunun kalıntıları.

NFIR isimli uydu 2007 yılında ABD savunma bakanlığının ihtiyaçları için fırlatılmıştı. Deney görevi olan NFIR ile fırlatılan füzeleri görüntülemeyi ve eksoz dumanlarındn veri toplamayı amaçlıyordu. İlk tasarımda üzerinde düşman roketleri vurma deneyi için silah taşıması da planlanıyordu!

Geçtiğimiz haftaki bir diğer haber yine uzayda silahlanmayla ilgiliydi. ABD, Rusya’nın uzaydaki silahları sınırlandırma teklifini reddetti. ABD uzayda pek çok rakibi olmasına karşın uzayı silahlandırma hevesinde. NASA bütçesinin kısılmaması için büyük uğraş verirken, diğer ülkeler uzay keşifleri için kaynaklarını büyük bir azimle arttırıyor. ABD başlattığı silahlanma yarışının kaybedeni olabilir.

NASA-The-Sun-In-Ultra-HD-5

NASA, adını Güneş’in çekirdeğinde meydana gelen, yıldızımıza ve Dünya’ya enerji sağlayan termonükleer tepkimelerden alan Thermonuclear Art (Termonükleer Sanat) isimli çalışmayı duyurdu. Termonükleer Sanat, yıldızımızın yüzeyindeki dinamik yapıyı ortaya koyan patlamaları, lekeleri, manyetik alanı ve X ışını yayımını 4K çözünürlükle izleyiciye sunuyor.

güneş rüzgarları Mars atmosferini törpülüyor

NASA geçtiğimiz hafta yine önceden meraklandırma usulü ile açıklama yaptı: Mars atmosferi güneş rüzgarlarınca zayıflatılıyor. İlk okuduğumda “iyi ama ben bunu yazmıştım” dedim kendi kendime. Gerçekten de yazmıştım. Bugünkü fark ise MAVEN uydusunun yaptığı gözlemlerin bu olguyu net şekilde kanıtlaması. Anlaşılan NASA yine bir halkla ilişkiler çalışması yapmış ve bunda da başarılı olmuş.

mars-tarla

Mars atmosferinin erozyona uğraması kimileri için dünyalaştırma (terraforming) denilen, diğer gezegenleri yapay yollarla Dünya benzeri bir yer haline getirme çalışması için kötü haber. Peki Mars’ı dünyalaştırmak gerçekte mümkün mü? Evrim Ağacı’nda Marslı filminin bilimsel analizini yaparken bu konuya da değinmişler.

3_phobosgrunt

Geçen raporda (9.) Rus ve Avrupa uzay ajanslarının Mars için ortaklığa gitmeyi planladığını yazmıştım (ExoMars). Rusya’nın Avrupa ile ortaklaşa yürütmeyi umduğu diğer planı ise Kızıl Gezegen’in uydularından Phobos’tan toprak örneği almak. Daha önce benzer bir amacı olan Rus Phobos-Grunt uzayaracı başarısız olmuştu.

Sovyet uzay programı Mars ötesini hedeflememişti. Fakat şimdi Ruslar 2026’da Laplas uzayaracı ile Jüpiter sistemine gitmeyi planlıyorlar. Hedef oldukça iddialı: Jüpiter’in su olduğu düşünülen Ganymede uydusuna iniş yapmak. Görüldüğü kadarıyla Rusya uzay alanında atağa kalkmak istiyor.

cin-mars-uydusu
Çin’in Mars’a göndermeyi planladığı uydunun modeli

Çin’den de haberler var: Çin gelecek yıl 4 adet bilimsel uzay sondası fırlatacak. Bunlarla karanlık madde, kuantum bilimi deneyleri, kara delik gözlemleri yapacak ve uzayda yaşamayı inceleyecek. 2020 hedefindeyse Kızıl Gezegen’e bir uydu göndermek var.

OzU-rover

Türkiye’de Özyeğin Üniversitesi öğrencilerinden oluşan bir takım da Mars’a gidemeseler bile, gezgin robot geliştiriyorlar.

eskisehir-deney-bilim

Ülkemizdeki bilim merkezlerinin sayısı artarken Eskişehir’deki Bilim Deney Merkezi ve Uzay Evi açıldığı günden beri 4 yılda 400 binden fazla ziyaretçi ağırlamış. İlin nüfusu 685 bin!

Kötü haberler de yok değil: Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü’nün (OECD), Türkiye’de emek göçüne dair raporu yayımlandı. Buna göre eğitimli Türkiye vatandaşlarının yurtdışına göçü 2001’den 2011’e kadar %83 arttı. Geçen zaman ve işsizliğin armasıyla beraber bugün bu sayının daha da arttığını söylemek için müneccim olmaya gerek yok.

insan-farki

Eğitim ve eğitimli insanlara sahip çıkma bir ülkenin ölüm kalım meselesi. Geçtiğimiz hafta gündeme gelen bir öğretmen, Ahmet Naç, “Sıradan bir sınıftan harikalar yaratan öğretmen” başlığıyla haber oldu ve zihniyetin ne kadar büyük bir fark yaratabileceğini ortaya koydu.

antares-rocket-explosion-launch-pad

NASA geçtiğimiz yıl gerçekleşen, özel bir şirketin ürettiği Antares kargo roketinin patlamasıyla ilgili yeni fotoğrafları flickr hesabından paylaştı. Fotoğraflar patlamanın şiddetine dair ayrıntıları gözler önüne seriyor.

NASA’nın 11 yıldır uzayda başarıyla çalışan uzayaracı Swift ise 1000.  Gama ışını patlamasını tespit etti.

yemen-firtina

Daha geçen ayın sonlarında Patricia Kasırgası tüm zamanların en güçlüsü olarak rekor kırmıştı ki yeni bir güçlü fırtına daha ortaya çıktı. Umman körfezinde başlayan Chapala kasırgası, Arap coğrafyasının son 30 yıldır gördüğü en güçlü fırtına olarak kayıtlara geçti.

Dronlar Alemi

Dronlar uzak mesafeleri GPS yardımıyla katedebiliyorlar. Dış ortamda gezinmek kolay, peki kapalı mekanlarda ne olacak? Onun da çözümünü buldular. Geliştirilen bir sistemle İHA’lar iç ortamın bir haritasını oluşturabilecekler. Videosu burda.

dron-harita

Peki önüne çıkan (dal gibi) engelleri farkedip çevrelerinden dolaşarak kendi kendine yol alan drona ne dersiniz?

güneş rüzgarlarının Mars atmosferini yokettiği kanıtlandı

güneş rüzgarları Mars atmosferini törpülüyor

NASA dün Mars ile ilgili yeni bir buluş paylaştı. Aslında daha önceden öngörülmeyen bir şey değildi: Bilim insanları 2008 yılında Mars atmosferinin güneş rüzgarları sebebiyle erozyona uğrayıp, gaz kütlesini kaybettiğini tespit etmişlerdi. O günlerde yeterli delile sahip olmadıklarından bu sav kesinlik taşımıyordu.

Ancak 2014 Eylül’ünde kızıl gezegenin yörüngesinde göreve başlayan MAVEN uydusunun elde ettiği veriler, bahsedilen erozyonun varlığını kanıtladı.

shock_still_no_mars.2900_print

Elde edilen veriler ışığında, gezegenin atmosferinin her saniye 100 g kütle kaybettiğini artık biliyoruz. Erezyon etksi çok büyük değil ama “taşı delen suyun kuvveti değil kararlılığıdır” misali, milyarlarca yıllık süreçte Mars’ı ince bir atmosfere mahkum etmeye yetmiş.

Güneş’in daha aktif olduğu gençlik dönemlerinde bu kayıplar daha fazlaydı. Atmosferin güneş rüzgarlarının taşıdığı yüklü parçacıklardan nasıl etkilendiğini buradan okuyabilirsiniz. Görsellik arayanlar için NASA’nın youtube videosu da var tabii:

Plüton Sistemi’nde güneş tutulması

Yeni Ufuklar’dan gelen son veriler, Plüton’un puslu mavi renkte bir atmosfere sahip olduğunu gösterdi.

blue_skies_on_pluto-final-2

Yeni Ufuklar’dan aldığımız bu harika fotoğrafta gördüğümüz şey esasen bir güneş tutulması ve elbette bir tesadüfün eseri değil. Uzayaracının uçuş yolunun iyi ayarlanması sayesinde yakalanan bu enstantenede cüce gezegenin atmosferinden geçen güneş ışınları, atmosferin bileşimi hakkında önemli verileri Yeni Ufuklar’a ulaştırdı.

Yakın zamnada aynı pozun bir de Plüton’un büyük uydusu Charon versiyonu gelecek.

yeni-ufuklar-ucus-yolu

atmosfer uzmanı Mars’a ulaştı

NASA’nın Mars atmosfer uzmanı 10 ayda 222 milyon km yol katettikten sonra kızıl gezegene ulaştı ve başarılı biçimde yörüngeye oturdu. MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile EvolutioN’dan türetilen MAVEN ismi uzman anlamına geliyor) uzayaracı Mars atmosferinin son birkaç milyar yıldaki evrimini inceleyecek ve kızıl atmosfere günümüzde neler olduğunu araştıracak.

Uzayaracı 35 saatte bir gezegenin çevresinde döneceği yörüngeye oturmadan önce yeterince yavaşlayabilmek için 33 dakika boyunca roketlerini ateşledi. Mars ile Dünya arasındaki 12 dakikalık fark sebebiyle bunun Dünya’dan kontrol edilebilmesi veya düzeltme yapılması mümkün değildi bu nedenle manevranın tamamı aracın bilgisayarı tarafından yönetildi.

Telif: NASA/GSFC (Resmin orjinalindeki yazıları Türkçeleştirdim fakat birebir çeviri olmadı. Düzenleme sırasında resimde bozulmalar da oldu)
Telif: NASA/GSFC (Resmin orjinalindeki yazıları Türkçeleştirdim fakat birebir çeviri olmadı. Düzenleme sırasında resimde bozulmalar da oldu)

MAVEN ilk aşamada yerleştiği 35 saatlik yörüngeden, bilimsel araştırmaların yapılacağı 4.5 saatlik yörüngeye inecek. Elips biçimindeki bu yörüngenin gezegene en yakın olduğu anda 150 km yükseklikte olacak ve böylece Mars atmosferinin üst kısmını inceleme şansı bulacak. Herşey yolunda giderse MAVEN’ın bir yılda (Dünya) 2.000 kez Mars atmosferinden örnek toplaması bekleniyor.

Peki MAVEN neyi araştıracak?

MAVEN_Mars_once-sonra

MAVEN, Mars birkaç milyar yıl önce daha kalın, sıcak bir atmosfere ve mikrobiyal yaşamı destekleyebilme ihtimaline sahipken nasıl oldu da bugünkü ince ve soğuk atmosferli bir gezegene dönüştü sorusunun cevabını arayacak. Bilim insanları güneş rüzgarlarının Mars’ın üst atmosferindeki hafif atomları gezegenden koparıp uzaya saçtığını düşünüyorlar (bkz: güneş rüzgarları Mars atmosferini kopartıyor). Bugün bu sürecin devam edip etmediğini inceleyecek olan MAVEN’dan gezegenin atmosferindeki gazların ve iyonların uzaya saçılmasıyla ve bunları tutma oranlarını ortaya çıkarması bekleniyor. Yani gezegenin atmosferinin geçmişte geçirdiği evrim ile bugünkü durumu incelenmiş olacak.

MAVEN Mars atmosferinin üst kısımlarını incelemek için tasarlanan ilk uzayaracı ancak  Hint Uzay Araştırmaları Kurumuna ait bir başka sonda Mars’ı incelemek için hemen peşinden geliyor.

kaynak: universetoday.com | space.com

Norveç semalarında tuhaf durumlar

Benim bu fotoğrafı görünce ilk tepkim “fotoşop” olmuştu. Fakat haberi okuyunca anladım ki birçok kişi gibi ben de yanılıyormuşum!

Peki öyleyse nedir bu?

Bu sorunun cevabı henüz kesin olarak verilebilmiş değil. Fakat şu an için bir iddia atılmış durumda: kontrolden çıkan bir roket. Bir roketin nasıl böyle bir fenomene yol açabileceğini ise aşağıdaki simülasyonda görmek mümkün. Canlandırmayı UnmannedSpaceflight.com sitesinden Doug Ellison yapmış.

Yeni bilgiler geldikçe, siteyi güncelleyeceğim.

kaynak: universetoday.com | spaceweather.com