yalancı güneş

Yalancı güneş (sundog, parhelia) meteorolojide, gökyüzünde Güneş’in her iki yanında parlak noktaların oluştuğu bir atmosfer optiği olaydır.

Güneş ufka yakınken görmesi daha kolay. Güneş’in sağında ve solunda, güneşle aynı hizada gözükürler. Çoğunlukla 22º ışık halkasıyla beraber görülürler. Güneş’in daha yüksekte bulunduğu zamanlarda yalancı güneşlerin birbirlerinden uzaklıkları da artar. Bunların Güneş’e bakan tarafları kırmızıdır ve dışa doğru yeşil ve mavi renkler gözükebilir. Yalancı güneşler göz kamaştıracak kadar parlak olabiliyor.

Betül Türksoy’un objektifinden 4 Nisan 2020 günü Kayseri’de görülen yalancı güneşler.

Yalancı güneşleri dünyanın her tarafında, yeryüzündeki sıcaklıktan bağımsız olarak herhangi bir zamanda görmek mümkün olabiliyor.

Yalancı güneş nasıl oluşur

Atmosferde bulunan suyun farklı koşullarda aldığı biçimler, özellikle de oluşturduğu kristal biçimleri pekçok değişik optik olaya sebep olur. Güneş ışığının farklı biçimlerde kırılmasıyla oluşan bu olaylar atmosfer optiği kategorisinde değerlendirilir. Çoğunlukla ilk akla gelen, sıvı su damlacıklarından geçen ışığın kırılarak çember biçimde dağılmasıyla oluşan gökkuşağıdır. Bunun dışında çok sayıda farklı ışık oyunu mevcut.

Yalancı güneş olayı atmosferdeki su buharının uygun koşullarda yassı altıgen buz kristalleri oluşturmasıyla meydana geliyor. Bu kristallerin ince kısmından giren ışınlar 22 derece kırılır.

Bu kristaller gözlemciye göre yatay biçimde konumlanmış olmalı. Bu sayede güneş ışınları iki tarafa doğru 22 derece kırılarak gözlemciye gelir. Böylece Güneş’in iki yanında kırılan ışıklardan oluşan noktalar görülür.

Eğer kristaller benzer dizilimde değil de karışık olursa bu defa ışınlar her yönde 22 derece saçılır. Bu sayede de 22 derecelik hâle oluşur.

22º dairesel hâle 📷: Mustafa Erol

Kaynak: atoptics.co.uk

beyaz gökkuşağı

beyaz-gokkusagi

20 Kasım 2016 tarihinde İskoçya’dan Melvin Nicholson, tüm zarafeti ile kaydetmeyi başardığı yukarıdaki beyaz gökkuşağı ile karşılaştığı anı şu şekilde tarif etmiş:

“Büyünün de ötesindeydi. Uzun süre hiç unutmayacağım anlardan birisi.”

beyaz gökkuşağı ya da sis kuşağı nedir?

Beyaz gökkuşağı sisli ortamda oluşur ve sis yayı/ sis kuşağı olarak da geçer. Sis kuşağı 0.05 milimetreden daha küçük su damlacıklarından oluşur. Küçük damlacıklar ışığı klasik gökkuşağını oluşturan büyük damlalar gibi saçamaz. Burada önemli faktör farklı renkli ışınların dalga boylarıdır. Bu nedenle sis kuşakları oldukça renksizdir. Sadece kırmızı bir dış kenar ile mavimsi iç kenarı olur.

Sadece sisli havaladara değil, bulut kaynaklı olarak havada bir uçaktan da görülebilir. Elbette görebilmek için yere bakıyor olmanız gerekiyor, çünkü beyaz gökkuşağı güneşin tersi istikamette görülebilir.

kaynak: gazetemanifesto (Nicholson’un kaydı) | wikipedia

kutup bulutları (nacreous)

Kuzey Kutbu’na yakın yerlerde yaşayanların bu zamanlarda nacreous (sedef) bulutlarını izleyebildiklerini söylüyor atmosfer optiği uzmanı Les Cowley. Dün İsveç, Porjus’tan Patricia Cowern aşağıda görmüş olduklarınızı, Kuzey Kutup Dairesi‘nin 64 km kuzeyinde fotoğrafladı.

cowern2_strip.gif

Fotoğraf detayları: Canon 10D, 100 asa, 1/60th sec.

Bu nadir bulutlar, aynı zamanda Tip 2 Kutup Stratosferik Bulutları ya da PSC’ler olarak da biliniyorlar, strarosferin 14 ila 25 km yukarısında seyrediyorlar ve günlük bulutlardan daha yüksekte oluşuyorlar. Olağandışı düşük sıcaklıklara ihtiyaçları var (-85 C), bu yüzden Kuzey Kutup kışı onları görebilmek için en iyi zaman. Bulutlar şafaktan önce ya da güneşin doğuşundan 2 saat sonrasına kadar gözüküyorlar. Elektrik deşrjlarıyla ışıldayarak unutulmayacak sahneler yaşatarak, dondurucu stratosferik rüzgarlarla, sessiz ve yavaşça kıvrılıyor ve bükülüyorlar.

Kaynak: Spaceweather.com | Fotoğraf: Patricia Cowern’in izniyle.