NGC 1898

NGC 1898

Nasıl? Adeta bir mücevher kutusu gibi, öyle değil mi?

Çok çeşitli yıldızlardan oluşan bu harikulade yıldız topu bir küresel yıldız kümesi olup Yeni Genel Katalog adıyla NGC 1898 olarak anılıyor. Samanyolu galaksimizin uydu gökadalarından Büyük Macellan Bulutu içinde, Kılıçbalığı (Dorado) takımyıldızı sınırlarında yer alan NGC 1898 Britanyalı astronom John Herschel tarafından 24 Kasım 1834 tarihinde keşfedildi.

Büyük Macellan Bulutu, çok fazla yıldız kümesine ev sahipliği yaptığı için yıldız oluşumu evrelerini incelemek için en çok yararlanılan cüce galaksidir.

Görüntüyü yakalayan ise şaşırtıcı olmayacak biçimde Hubble Uzay Teleskobu. Bunun için teleskobun Araştırmalar için Gelişmiş Kamera (Advanced Camera for Surveys) ve Geniş Alan Kamerası 3 (Wide Field Camera 3) kullanılmış.

Büyük ve Küçük Magellan Bulutları Samanyolu gökadasına bağlı uydu galaksilerdir.

NGC 1898 gözlemi

Yaklaşık 163 bin ışık yılı uzağımızda olan NGC 1898, 11.86 kadir mertebesinde görünür parlaklığa sahip, oldukça sönük bir gökcismi. Büyük Macellan Bulutu içinde, cüce galaksinin kolunda bulunan yıldız kümesi ülkemizin bulunduğu enlemlerde izlenememekte.

BSDL 2439 ve ESO 56-90 isimleriyle de anılır.

kaynak:  nasa.gov | apod.nasa.gov/apod/ap181003.html | sci-news.com |

Üçgen (Triangulum) takımyıldızı ve galaksisi (M33)

Andromeda takımyıldızının altında Latince ismi Triangulum, Türkçesi Üçgen olan küçük bir takımyıldız vardır. İsmi, en parlak üç yıldızının oluşturduğu şeklinden geliyor. Aslına bakarsanız en parlak yıldızı bile 3. kadirden sönük bir yıldızdır.

By IAU and Sky & Telescope magazine (Roger Sinnott & Rick Fienberg) – [1], CC BY 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=15412499
Babillilerce bilinen Triangulum buradan Antik Yunan’a geçiyor; Adına 2. yüzyılda Batlamyus’un listesinde rastlıyoruz. Yunanlılar üçgen değil Deltoton (Δελτωτόν) ismini vermiş, alfabelerindeki delta (Δ) harfine benzediği için. Eratosthenes Nil Deltası ile ilişkilendirirken, Romalı Hyginus üçgen biçimli Sicilya adasını benzetir. Romalılar, Sicilya’nın korucuyu tanrısı Ceres’in baş tanrı Jüpiter’e adayı gökyüzüne taşıması için yalvardığına inanırdı. Klasik İslam çağında Araplar ilahi adalet terazisine benzettiler.

Küçük bir takımyıldız olmasına karşın içinde önemli bir gökcismi olan, Messier 33 olarak da anılan Triangulum (Üçgen) galaksisini barındırıyor. M33, Yerel Grup Gökadaları içinde Samanyolu ve Andromeda’dan sonra 3. en büyük gökada. Aynı zamanda bize en yakın ikinci gökada olan M33, yaklaşık 2.9 milyon ışık yılı uzağımızda bulunuyor.

Telif Hakkı : Thomas V. Davis (tvdavisastropix.com)

Andromeda‘ya oldukça yakın olduğundan, gökbilimciler M33’ün Andromeda’nın uydularından biri olabileceğini düşünmüştür.
Eğer Üçgen galaksisinde bir gözlemci varsa gökyüzünde Andromeda’nın muhteşem manzarasını görebiliyor demektir. Bu manzaraya bizim galaksimizdekiler birkaç milyar yıl sonra şahit olabilecek.

Sağda büyük olan Andromeda, solda daha küçük gözüken ise Üçgen gökadası. Ortadaki parlak yıldız ise Miraç.

Nasıl gözlemlenir?

Andromeda’yı gözlemlediğiniz bir gecede eğer ışık kirliliği fazla değilse Üçgen’de şansınızı deneyebilirsiniz. Andromeda gökadası ile güneyindeki Miraç yıldızına indiğiniz kadar mesafe boyunca güneye doğru inerseniz M33’ü bulabilirsiniz. Andromeda’yı nasıl bulacağınızı öğrenmek için tıklayın.

En iyi gözlem zamanı Aralık ayı olmasına karşın

Çapı 50 bin ışık yılından (Samanyolu’nun yarısı) büyük olan Üçgen gökadasına, galaktik düzleminin üzerinden bakıyoruz. İzlemek keyifli; fakat yüzeyi çok parlak olmadığı için ışık kirliliğinin etkilediği gökyüzünde küçük dürbün ve teleskoplarla görmek zor olabilir. 5.8 kadir mertebesindeki parlaklığı yeterince karanlık yerlerde gözle tespite imkan veriyor.

Üçgen takımyıldızı sınırları içinde, hepsi 11. kadirden daha sönük olan NGC kataloğunda geçen birkaç gökada daha vardır. NGC 925 sarmal gökadası 30 milyon ışık yılı ötemizde 12 kadir parlaklıkta görülüyor ve gökyüzünde 10 yay dakikası boyunca uzanmakta.

GNC 925. via alchetron.com/NGC-925

Çubulu sarmal sınıfındaki NGC 672 ise 11.6 kadir görünür parlaklıkta 5 yay dakikası genişliğinde. Bizden uzaklığı 19 milyon ışık yılı. Aşağıdaki fotoğrafta (sol) daha yakın fakat daha cılız bir galaksi olan IC 1727  (sağ) ile beraber gözüküyor. IC 1727

NGC 678 ve IC 1727. Rolling Roof Gözlemevi.

Kaynaklar: wikipedia.org | bulutsu.org | earthsky.orgalchetron.com/NGC-925 |

Hubble Uzay Teleskobu nereye bakıyor?

Hubble Uzay Teleskobu’nu NASA kontrol etse de araştırmaları doğrudan NASA yapmaz. İhtiyaç duyan astronomlar taleplerini iletir, belli bir elemeden sonra teleskop yeni astronomik keşifler için araştırmacıların istediği yerlere bakar.

Hubble’ın hangi bilim insanı için nereye baktığını ve hangi araçlarını kullandığını öğrenmek isterseniz spacetelescopelive.org sitesini ziyaret edebilirsiniz. Hubble verileri bir yıl içinde kamuya açılıyor. Yani teleskobun geçmiş işlerini görüyorsunuz.

Twitter üzerinden Hubble’ı takip etmeniz de mümkün.

Mayıs Etkinliği

İstanbul’da yaşayan bir gökbilim sevdalısıysanız, yılın en güzel dönemlerinden biri hiç kuşkusuz İstanbul Üniversitesi Amatör Astronomlar Kulubü’nün Mayıs Etkinliği haftasıdır.

Mayıs Etkinliği bu yıl 3-4-5 Mayıs 2017 günlerinde gerçekleşecek. Gündüz atölyeler, gözlemevi gezisi, yarışmalar, sunumlarla başlayan yoğun program gece konser ve elbette gözlemle sona eriyor. Böylesi yoğun bir programı 3 gün başarı ile idare edebilen Amatör Astronomlar Kulübü’nün çabaları takdire şayan.

Herkesin katılımına açık olan etkinlikler kulübün diğer tüm etkinlikleri gibi ücretsiz. Fakat kulüp gelmeden önce kısa bir formu doldurmanızı rica ediyor. Katılımcılar için formlar:

Bireysel katılımcılar için: //goo.gl/forms/sTGO6TE78Tk3w1ES2

Kurumsal katılımcılar için (Okullar, dernek vb. gibi çoklu kaılımlı topluluklar): //goo.gl/forms/IUORsqWVeELvIBqv1

Mayıs Etkinliği’nin mekanı ise İstanbul Üniversitesi Beyazıt Kampüsü’nde bulunan Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü. Beyazıt’taki tarihi kapıyı geçtikten sonra soldan devam ederek bölüme kolayca ulaşılmakta.

Önceki yıllarda Mayıs Etkinlikleri nasıl geçti merak ediyorsanız bu youtube videosunu izleyebilirsiniz.

#mayisetkinligi2017

süper ay nedir? ne zaman? nereden? nasıl izlenir?

supermoon-perigee-full-moon-apogee-2011-cb-devgun
2011 yılındaki en yakın ve en uzak dolunayların görünür boyutlarının karşılaştırması. Birleşik görüntüyü oluşturan, Hindistan’dan C.B. Devgun.

3 Aralık 2017 tarihinde, “süper ay” veya “süper dolunay” olarak tabir edilen astronomik bir olaya şahit olacağız. Ay’ın, yörüngesinde Dünya’ya en yakın olduğu noktada (yerberi) gerçekleşen dolunaylar süper ay olarak tanımlanıyor. En yakın konumda olması doğal olarak daha büyük görünmesi anlamına gelmekte. Süper dolunaylar çap bakımından ortalama dolunaylara göre %15 kadar daha büyük gözükmekte. Süper dolunayın gökyüzünde kapladığı alansa %30 daha geniş. Ay enberi noktasına ne kadar yakınsa o kadar büyük gözüküyor. Esasen bu küçük farkı hissetmek çok kolay değil ancak süper ay yine de iyi bir gözlem hedefi.

3 Aralık 2017 akşamı yılın ilk ve tek süper ayı gözükecek. Dünya’dan ortalama 382,900 km uzakta olan Ay, bu akşam 357,492 km uzaklıkta olacak.

Ay hem enberi noktasına yakın olacağından hem de ay yanılsaması sayesinde ufka yakınken daha büyükmüş gibi gözükeceğinden (bu daha önemli) akşamın ilk saatlerini değerlendirmek önemli. Ay yanılsamasının ne olduğunu Ay neden ufka yakınken daha büyükmüş gibi gözükür yazısından öğrenebilirsiniz.

üniversite gökbilim toplulukları yeni yıla hazırlanıyor

Üniversitelerin yeni öğretim yılına başlamasıyla beraber üniversitelerdeki gökbilim toplulukları da yavaş yavaş hareketlenmeye ve bu seneki etkinlikleri için hazırlanmaya başladı.

odtu-tanisma

Hacettepe Üniversitesi Astronomi Topluluğu 17 Ekim 25 Ekim’de “Yıldızların altında, yeni bir yıla hazır olun” sloganı ile tüm yeni projeleri ve etkinlikleri yakından tanımak ve ekibin bir parçası olmak isteyen Hacettepe öğrencilerini davet ediyor ve ekliyor: “Roket Takımı, Space Talks, Gözlemler, Eğitimler, Kamplar ve Partilerle dolu bir yıl için hazır olun”.

İstanbul Üniversitesi Amatör Astronomlar Kulübü Yönetim Kurulu ve Denetim Kurulu seçimleri 10 Ekim 2016 (Pazartesi) günü Saat 16.30’da Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümünde gerçekleştirilecek.

aak-yonetim-secim

ODTÜ Amatör Astronomi Topluluğu 13 Ekim Perşembe günü saat 18:00’da Fizik Bölümü üçüncü katta bulunan Cavid Erginsoy Seminer Salonu’nda bir tanışma toplantısı gerçekleştirecek.

 

huast

Erciyes Üniversitesi Astronomi Kulübü, ASTER, üye kayıtlarının başladığını duyurdu.

aster-2016

 

TÜBİTAK’tan temel bilimlere destek

TÜBİTAK temel bilimleri destekleyen başarılı öğrencileri maaş gibi bursla destekleyecek. Fakat temel bilimler içersinde sayılan astronomi bölümleri bu desteğin dışında tutulmuş :/

Korhan Yelkenci & Akhun Aktosun
Korhan Yelkenci & Akhun Aktosun

Hürriyet’in haberine göre TÜBİTAK, LYS’de ilk 25 bine giren öğrencilerden temel bilimleri tercih edenleri ayda 2 bin liraya kadar bursla destekleyecekmiş.

TÜBİTAK başkanı Ergin,  MF puan türünde sıralamada 5 bin ile 10 bin kişi arasında yer alarak, üniversitelerin matematik, fizik, kimya ve biyoloji bölümlerine yerleşenlerle, YGS-1 puan türünde 5 bin ile 10 bin kişi arasında yer alarak; felsefe, tarih, coğrafya, sosyoloji, antropoloji, arkeoloji, sanat tarihi, arkeoloji ve sanat tarihi, ilahiyat, Türk dili ve edebiyatı bölümlerine yerleşen örgün lisans öğrencilerine, aylık bin 500 lira burs sağlanacağını söylemiş. Çift anadal gibi uygulamalarda desteklenmekte. Tüm burslar hakkında bilgi almak için TÜBİTAK’ın ilgili sayfasına burdan erişebilirsiniz.

Öğrencileri temel bilimlere yönlendirmek doğru bir uygulama ancak görünen o ki temel bilimler içinde sayılan astronomi bölümü bu uygulamanın dışında kalmış! Astronomi ve uzay bilimi bölümünün hangi gerekçe ile temel bilimlere verilen burs programının dışında tutulduğu ise bilinmiyor.

haftalık gökyüzü raporu – 5

Gökyüzü’nün yeni sayısı çıktı

Türk Astronomi Derneği’nin (TAD) aylık bülteni Gökyüzü’nün Ağustos 2015 sayısı çıktı. Kapak konusu astrobiyoloji olan derginin yeni sayısını bu bağlantıdan indirebilir (29 MB) veya ISSUU üzerinden okuyabilirsiniz.

Gokyuzu_Agustos15

NASA’dan canlı yayın

umut-yildiz

NASA’da görevli astrofizikçi Umut Yıldız, son dönemin moda mobil uygulamalarından Periscope ile izleyicilerini NASA’da gezintiye çıkartıp sorularını yanıtladı. Yaklaşık 3300 kişinin izlediği yayını youtube üzerinden ‘banttan’ seyredebilirsiniz:

Yoğun ilgiyle karşılaşan ve yaklaşık iki saat süren yayını hakkında Yıldız şunları söylemiş:

Öğrencilerin yoğun ilgisi karşısında zaman zaman sorulara cevap yetiştirmekte zorlandım. Mesleki konular ve kariyerim dışında öğrencilerden derinlikli, uzay hakkında bilgi sahibi olmayı gerektiren sorular da aldım. Harika bir tecrübeydi.

Fakat belli ki herkes soruların genel derinliğinden memnun kalmamış:

kerem-kaynar-tweet

Astrolojinin bilimle imtihanı

Açık Bilim’in kurucu editörlerinden ve Yalansavar yazarlarından biri olan Tevfik Uyar’ın kitabı Astrolojinin Bilimle İmtihanı (Yıldızlar Size Ne Söylemiyor?) raflarda yerini aldı. Uyar kitabında astrolojiyi bilimsel araştırma sonuçlarına dayanarak sorguluyor. Kitabın Açık Bilim’deki incelemesini buradan okuyabilirsiniz.

Açık Bilim’de daha önce yayınlanan Astrologların Bilimle İmtihanı yazısına da bir göz atmanızı tavsiye ederim.

AOS-4

Astronomi Öğretmen Seminerleri’nin 4.sü Ağustos sonunda gerçekleştirilecek. Okullarında astronomi dersi veren öğretmenleri hedef alan çalıştayın bilim kurulunda Prof. Dr. Zeki Aslan, Prof. Dr. Osman Demircan, Doç. Dr. Memduh Sami Taner bulunuyor. Facebook sayfasından detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

AOS4

#EskiKöyeYeniEnerji

Greenpeace yeni kampanyasıyla, termik santralcilerin kurbanı olan Yırca köyünü yeraltındaki kaynaklardan kurtarıp gökyüzündeki kaynağa kavuşturmak için kolları sıvadı. Örgüt, Yırca köyünün cami ve okulunu güneş enerjisine geçirmek için bağış topluyor.

Çevresi 2 termik santral ve bir kül havuzuyla çevrili köyün geçim kaynağı olan zeytinlikler üzerine, Kolin inşaat tarafından devlet desteğiyle yeni bir termik santral daha kurulmak istenmiş ve köy direnişiyle ülke gündemine girmişti.

Uluğdağ Gözlem Festivali / ASTRO FEST 2017

Güncelleme: 31 Mayıs 2017

Gökbilim sevdalılarını 2015 yılından beri Uludağ’da biraraya getiren AstroFest, bu yıl 28-29-30 Temmuz tarihlerinde gerçekleştirilecek. Uludağ Gözlem Festivali’nin bu seneki adresi Uludağ Bof Otel olacak.

Gece gözlemi haricinde gündüzleri “NASA’dan, JAXA’dan (Japon Uzay Araştırma Ajansı), Utrecht Üniversitesi’nden, ODTÜ’den, Boğaziçi Üniversitesi’nden, TÜBİTAK’tan gelen konuklarla gerçekleşecek olan astronomi söyleşileri, her yaş grubuna yönelik astronomi atölyeleri, Doğadaki İnsan belgesel serisi ile doğayı bize sevdiren Serdar Kılıç doğa yürüyüşleri” gerçekleştirilecek.

Festivale katılım için bilet almak gerekiyor. Bilet almadan önce ön kayıt yaptırıp sıkça sorulan soruları okumanız istenmekte. Bilet aldıktan sonra oteli arayıp rezervasyonunuzu gerçekleştirmeniz gerekiyor.

Ön Kayıt için TIKLAYINIZ
 
Bilet almak için TIKLAYINIZ
 
Sıkça Sorulan Sorular için TIKLAYINIZ

Önceki AstroFest’ler 29 Haziran 2016

Yeni festivalin vakti geldi! Uludağ AstroFest 2016 için kayıtlar başladı. Uludağ AstroFest katılım ücreti ve programla ilgili detayları festival sitesinin sıkça sorulan sorulan sayfasından öğrenebilirsiniz.

Konaklama Bof Otel’de gerçekleşecek. İsteyen katılımcılar bu sene de çadırda kalabiliyor. Otel için bilet fiyatı 300₺, çadır için ise 200₺ olarak belirlenmiş.

 Bursa Bilim ve Teknoloji Merkezi şunu paylaştı:

astrofest2016

Astronomi Tutkunları Dikkat! Geliyor! Geliyor! Türkiye’nin En büyük gözlem festivali Geliyor!
NASA’dan, CERN’den, JAXA’dan(Japon Uzay Araştırma Ajansı), Utrecht Üniversitesi’nden, ODTÜ’den, Boğaziçi Üniversitesi’nden, TÜBİTAK’tan gelen konuklarla gerçekleşecek olan astronomi söyleşileri, her yaş grubuna yönelik astronomi atölyeleri, doğa yürüyüşleri ve gece teleskoplarla yapılacak gökyüzü gözlemi ile gerçekleşecek olan Astro Fest 2016 12-13-14 Ağustos’ta Uludağ’da!!!
Kayıtlar Çok Yakında Açılacaktır!
Bizi izlemeye devam edin…

Güncellenecek…


Son dönemde Bursa’dan gökbilim adına gerçekten büyük hamleler geliyor. Kentte geçtiğimiz  mayıs ayında Bursa Gökyüzü Gözlem Şenliği adıyla harika bir etkinlik gerçekleştirilmişti. Meğerse o sadece başlangıçmış, Bursa gözünü -kelimenin tam anlamıyla- zirveye dikmiş: Uludağ’ın zirvesine.

Bursa Bilim ve Teknoloji Merkezi’nin (BTM) 2013 yılından beri 2 defa düzenlediği ‘Bilimsel Geceleme’ etkinliği bu yıl Astrofest adını alarak Uludağ Gözlem Festivali olarak gerçekleşecek. Elbette daha geniş katılımla.

ulugdaggozlem

7-8-9 Ağustos tarihlerinde Uludağ’da gerşekleştirilecek festival programı oldukça doyurucu. Pek çok atölyenin yanı sıra Temel Astronomi Kavramları, Türkiye’deki Gökbilim Çalışmaları, Uzay Çalışmaları, Sahte Bilim ve 2015 Işık Yılı konularında konferans düzenlenecek.

Öğretmenlere yönelik gökbilim eğitimleri de göze çarpan başka bir detay. Okullarda seçmeli olan astronomiyi dersini fen ve teknoloji, fizik, matematik ve coğrafya öğretmenleri veriyor (buraya astronomi mezunlarının feryadı gelecek). Bu öğretmenler, astronom öğretim üyelerindan teorik eğitim ağırlıklı sertifika programlarına katılıyorlar. Uludağ’daki eğitimin farkı daha fazla uygulamaya fırsat verilecek olması.

astrofest2015Festival’de konaklama için Uludağ Büyük Otel’in sağlayacağı özel fiyatlardan yararlanabilirsiniz. Diğer seçenek ise yine aynı otelin arka cephesinde kurulacak olan çadır alanı.

Eğer çadırınız, matınız ve tulumunuz yoksa bunlar tercih edeceğiniz paket ücreti karşılığında size sağlanıyor. Festival sonunda geri vermeniz gerekiyor. Çadırda kalmayı tercih etmeniz durumunda tüm paketlere dahil olan yemekler, tuvalet ve duş ihtiyaçlarının otel tarafından sağlanacağını belirteyim. Festivalle ilgili merak ettiğiniz tüm soruların cevabını bu adreste öğrenebilirsiniz.

7-8-9 Ağustos işlerimin yoğun olabileceği günler ama yine de bu festivale gidebilmeye çalışacağım. Size de imkanınız varsa kaçırmamanızı öneririm.

 

TAD yükseköğretimde astrolojiye karşı açıklama yaptı

Önce Aydın Üniversitesi’nda astroloji konulu, YÖK onaylı sertifika programlarını gördük. Sonrasında Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi’nden bilimi hiçe sayan “Astrolojik Kişilik ve Örgütsel Bağlılık Arasındaki İlişki” başlıklı “tez” geldi.

Türk Astronomi Derneği, yükseköğretim kurumlarında yaşanan bu bilimdışı örneklere karşı görüşünü bildirmek ihtiyacı hissetmiş olacak ki, kendi sitesinden Yükseköğretim Kurumlarında Astroloji ile İlgili Faaliyetler Hakkında Türk Astronomi Derneği’nin Görüşleri başlığıyla konuya ilişkin bir yazı yayınladı.

Aydın Üniversitesi’ndeki astroloji "eğitimi"
Aydın Üniversitesi’ndeki astroloji “eğitimi”

Astrolojinin bilimsel bir temelinin olmadığının vurgulandığı yazıda şu ifadeler dikkat çekiyor:

Kendisini evrenin merkezine yerleştirmeyen, dolayısı ile başkaları ile uyum içinde yaşama becerisini gösterebilen, entellektüel olarak gelişkin, muhakeme yeteneğine sahip bireyler ancak bilimsel düşüncenin hakim olduğu toplumlarda yetişebilir. Bunun haricinde, kişilere, doğa yasalarını açıkça inkar edecek şekilde, geleceği öngörebileceklerini, başka insanların düşüncelerini okuyabileceklerini “öğretmeye çalışmak” bireyleri bilimsel düşünceden uzaklaştırarak, sağlıksız toplumlar yaratmaktan başka bir işe yaramayacaktır.

Ayrıca astroloji ve fütürizm başlıklı sertifika programıını anayasayı ihlal ettiğine dikkat çekilerek, bahsi geçen sertifika programının durdurulması, benzerlerinin açılmaması ve üniversitelerde yürütülen tez çalışmalarının çağdaş bilimsel yöntemlerle ve konularda yürütülmesi gerektiği ifade ediliyor.

Yazının tamamına bu linkten ulaşabilirsiniz.