Haftalık Gökyüzü Raporu – 51

Haftanın önemli astronomi, uzay bilimleri ve havacılık teknolojilerine dair haberleri derlediğimiz bu gökyüzü raporunda bu hafta:

Uzay Haberleri

ilk uzay yürüyüşünü yapan kozmonot hayata gözlerini yumdu

Alexey Leonov uzay yürüyüşü sırasında

İlk uzay yürüyüşünü gerçekleştiren insan olan Sovyet kozmonotu Alexey Leonov hayata gözlerini yumdu. Uzayaracının dışına çıkan ilk insan olan Alexey Leonov’un 12 dakikalık uzay yürüyüşü süresince vücut sıcaklığı 1.8 derece artmış ve sıcak çarpmasına uğramanın sınırına ulaşmıştı. Daha sonra vakum ortamında fazla şişen uzay elbisesi, uzayaracına geri dönüşünde sıkıntı yaşamasına neden oldu. Leonov 1975 yılında yine tarihi bir görev için uzaya tekrar çıktı ve ABD ve Sovyetler Birliği’nin ilk defa birlikte yürüttükleri Apollo-Soyuz görevine katıldı. Bu görevde Amerikan Apollo 18 uzayaracıyla Sovyet Soyuz 16 uzayaracı uzayda kenetlendi.

ilk kez yalnızca kadınlardan oluşan ekiple yapılan uzay yürüyüşü

İlk uzay yürüyüşünü yapan insanı kaybederken bir başka tarihi uzay yürüyüşüne şahit olduk. NASA astronotları Christina Koch ve Jessica Meir 18 Ekim günü birlikte bir uzay yürüyüşü gerçekleştirdiler. Böylece bütünüyle kadın ekip üyelerinden oluşan ilk uzay yürüyüşü gerçekleştirilmiş oldu. Astronotlar Uluslararası Uzay İstasyonu’nun bozulan güç kontrolcülerini değiştirdiler.

Astronomi Haberleri

Satürn Jüpiter’i geçti

Haftanın önemli astronomi haberleri Güneş Sistemimiz’deki gaz devlerinin uydu yarışıyla başlıyor: 20 yeni uydusu daha keşfedilen halkalı gezegen, en fazla uyduya sahip gezegen ünvanını Jüpiter’in elinden almayı başardı.

Şampiyon belli ikinci kim?

Uluslararası Astronomi Birliği’ne bağlı Küçük Gezegen Merkezi yeni keşiflerle beraber Satürn’ün uydu sayısının 82’ye çıktığını duyurdu. Böylece Satürn 79 uyduya sahip Jüpiter’in en fazla uyduya sahip gezegen ünvanını ele geçirmiş oldu. Yeni keşfedilen uydular oldukça küçük. Her birinin çapı yaklaşık 5 km civarında. 17 tanesi ise Satürn’ün dönüş yönünün tersine hareket ediyor. Keşfedilen yeni uydular için bu sayfadan isim önerisi yapabileceğiniz yarışmaya katılabilirsiniz.

Borisov’un yıldızlararası konuk olduğu kesinleşti

Ama detaylı gözlemler ‘Oumuamua’nın bilinen Güneş Sistemi cisimlerinden farklarıyla birlikte kayalık bir cisim olduğunu gösterirken Borisov kesinlikle uzakları dolaşan bir kuyrukluyıldız.

Hubble Uzay Teleskobu tarafından 12 Ekim 2019’da yakalanan görüntüsünde Borisov’un Güneş Sistemi’ndeki kuyrukluyıldızlara oldukça bener olduğu görülüyor. 2-16 km çapında bir çekirdeği ve onu sarmalayan gaz-toz bulutu var.

İlk defa Kırımlı amatör astronom Gennadili Borisov tarafından keşfedilen kuyrukluyıldızın yıldızlararası bir cisim olduğu kesinleşti. C/2019 Q4 olarak işaretlenen cisim bu yüzden artık 2I/Borisov olarak tanımlanıyor. Bir cismin Güneş Sistemi dışından olduğunu anlamak için yörüngesi ve hızı inceleniyor. Bizim sistemimize dahil kuyrukluyıldızlar Oort Bulutu’ndan Güneş’e doğru düşüyorlar. Bu sırada elips biçimli bir yörünge izliyorlar ve kazanabilecekleri hız belli. Borisov çok daha hızlı yaklaşıyor ve elips biçiminde yörüngede değil, daha dik düşüyor.

Bu ne hız!

GNC 925.

Sanamyolu Galaksisi’nin dış kısmında bulunan yıldızların gökada merkezi çevresindeki hızları saniyede 210 kilometreyi buluyor. Samanyolu’ndan çok daha büyük sarmal gökadalar süper sarmal olarak isimlendiriliyor. Süper sarmal galaksilerde yıldızların hızı saniyede 570 kilometreyi geçebiliyor. Gökadaların dönüş hızlarını karanlık maddenin arttırdığı düşünülüyor. Yeni bir çalışmaya göre gökadanın içerdiği yaşlı yıldızlar ve gaz bulutları da hızı arttırabiliyormuş.

Dronlar Alemi

ilk insansız hava kargo servisi

Wing (Kanat) isimli bir kargo şirketi dronlar ile kargo gönderimine başladı. Devlet kurumlarından gerekli izinleri alan şirket böylece ABD’deki ilk dronlu kargo servisi oldu. Wing’in arkasında Google’ın ana şirketi The Alphaber var, ayrıca FedEx ve Walgreens gibi büyük oyuncularla da işbirliği yapıyorlar.

Servis şimdilik Virginia eyaletinin bir bölümünde kullanılabiliyor ancak Wing yetkilileri dronların kargo servisinde kullanımının artmasını, böylece yollardaki kargo araçlarının sayısının azalmasını umuyor.

ABD’de nüfus geniş bir alana yayılmış durumda ve pek çok kişi banliyö semtlerindeki müstakil evlerinde yaşıyor. Bu durum hem dronların kullanımında pratik açıdan kolaylık hem de koca kamyonlarla yapılan teslimat modeline göre maliyet avantajına sahip olmasını sağlıyor.

ilk uzay yürüyüşü

ivxjsupltj4vmsqtfnwu

18 Mart 1965 tarihinde Vostok-2 uzayaracıyla yörüngeye çıkan Sovyet kozmonotları Alexey Leonov ve Pavel Belyayev, insanlık tarihinin ilk uzay yürüyüşü görevini gerçekleştirdiler. Uzayaracının dışına çıkan ilk insan olan Alexey Leonov’un uzay yürüyüşü 12 dakika sürdü ve görevi süresince vücut sıcaklığı 1.8 derece artmıştı: Kozmonot, sıcak çarpmasına uğramanın sınırına ulaştı.

Leonov’un yaşadığı sorunlar bununla da kalmadı. Vakum ortamında fazla şişen uzay elbisesi, uzayaracına geri dönüşünde sıkıntı yaşamasına neden oldu. Soğuk Savaş ortamında diğer ülkelerin iletişimlerini dinleyebileceğini bilen Leonov protokollere uymayarak durumu yer kontrole bildirmedi.

vostok-2
uzay yürüyüşü görevi için 18 Mart 1965 günü uzaya fırlatılan Vostok-2 uzayarcı. Araç ertesi gün Dünya’ya geri döndü.

 

Leonov’un sonradan anlattıklarına göre girişe sığmaya çabalarken uzay elbisesi deforme olmuştu. Geri çıkması da mümkün değildi. Sonunda Leonov çare olarak bir valfi hafifçe açarak elbise içersindeki havanın bir kısmını tahliye ederek, elbiseyi 1.2 metrelik girişten geçebilecek boyuta getirmeyi başardı.

Sovyetler Birliği bu görevle beraber Sputnik 1 ile başlayan uzaydaki üstünlüğünü pekiştirmiş oldu.

Leonov 1975 yılında yine tarihi bir görev için uzaya tekrar çıktı ve ABD ve Sovyetler Birliği’nin ilk defa birlikte yürüttükleri Apollo-Soyuz görevine katıldı. Bu görevde Amerikan Apollo 18 uzayaracıyla Sovyet Soyuz 16 uzayaracı uzayda kenetlendi.

Efsane kozmonot 11 Ekim 2019 günü, 85 yaşında hayata gözlerini yumdu.

kaynak: space.gizmodo.com | bbc.com |

 

İlk yayınlanma tarihi: 18 Mart 2016