Samanyolu galaksisi hakkında 25 ilginç bilgi

oneminuteastronomer.com adresinde rastladığım bir makalede 25 maddede gökadamız Samanyolu hakkında kısa bilgiler verilmiş. Biraz daha zenginleştirebilmek için, çevirisini yaptığım yazının orjinalinde olmayan görseller kullandım ve bağlantıları ekledim.

Bu çeviriyi, şu an kanındaki zehire karşı mücadele ederken gücünün, moralinin ve kendine inancının Samanyolu’ndaki yıldızlar kadar çok olmasını dilediğim bir arkadaşıma hediye ediyorum. İşte Samanyolu hakkında 25 şey:

1. Gökadamızda yaklaşık 400 milyar yıldız var.

2. Yunan mitolojisine göre, Samanyolu, Zeus’un eşi (ve kız kardeşi!) Hera’nın Herkül’ü emzirirken döktüğü sütten meydana gelmiş. İngilizce’deki Milky way ismi de burdan geliyor.

3. Samanyolu’nun merkezi Kuzey yarıküredekiler için ufka yakın görülen Yay Takımyıldızı‘nın doğrultusunda bulunur. Ama ekvatorun yakınında veya Güney yarıkürede, Samanyolu’nun merkezi neredeyse tepededir.. muhteşem bir manzara!

4. Çoğumuz Samanyolu’nun sarmal gökada olduğunu biliriz [astrotürk: Türkiye için ne kadar geçerli?]. Fakat geçtiğimiz birkaç yıl içinde, gökbilimciler gökadamızın sadece sarmal değil, aynı zamanda SBbc tipinde çubuklu sarmal gökada olduğunu keşfettiler.

Samanyolu gökadasının hayali resmi.
Samanyolu galaksisinin hayali resmi.

5. Samanyolu’nun çapı 150.000-200.000 ışıkyılıdır.

6. ve yaklaşık 1.000 ışıkyılı kalınlığındadır. Kenarından bakabilsek oldukça ince bir yapıda olduğunu görebilirdik.

“İğne Galaksisi” olarak da anılan NGC5866. 📷: Hubble UT

7. Güneş sistemimiz Samanyolu’nun düzlemine yakın konumda bulunmaktadır. Böylece Samanyolu gece gökyüzünü iki eşit parçaya bölüyormuş gibi gözükür.

8. Aristotales Samanyolu’nun, yıldızların üst atmosferde yanmasından oluştuğuna inanıyordu. İyi bir filozof olmasına karşın, Arsito’nun çoğu bilimsel tahmini yanlıştı.

9. Dünya’nın neresinde yaşıyor olursanız olun ve hangi mevsim olursa olsun, eğer karanlık ve açık bir gökyüzü olduğu zaman dışarı çıkarsanız Samanyolu’nun bize komşu olan sarmal kollarını görebilirsiniz.

Samanyolu.
Can Rıfat Turcan

10. Güneş Samanyolu’nun merkezinden yaklaşık 26.000 ışıkyılı uzaklıkta bulunuyor.

11. Güneş her 220 milyon yılda bir Samanyolu galaksisi çevresindeki turunu tamamlar. Güneş sistemimiz (ve bu yüzden Dünya) galaktik merkezin çevresinde 220km/s hızla döner. Bu hızda, güneş sistemimiz Vega yıldızı doğrultusunda her 1400 yılda bir ışık yılı yol alır.

12. Samanyolu’ndaki en yaşlı yıldızlar gökadanın merkezinin yakınında ve küresel kümelerle yalnız antik yıldızlar içeren bir hale (ışık halkası) içinde bulunur.

13. Sarmal kollar boyunca galaktik merkezden uzaklaştıkça, yıldızlararası bulutlar kütle çekim gücü altında sıkılmış bir yumruk kadar gaz ve tozun üstüne çöker, bunlar yeni yıldız kümelerini ateşler.

14. Siz bunu okurken, Samanyolu galaksisi Virgo olarak adlandırılan bir cüce galaksiyle çarpışıyor.

15. Samanyolu’nun merkezinde yıldızları ve maddeyi şiddetle yutan ve yüksek enerjili X-ışını saçan, 4 milyon güneş kütlesinde devasa bir karadelik bulunmakta. Fakat Dünya bu kara delik tarafından yutulma tehditi altında değil.. yani endişelenecek bir şey yok.

Samanyolu'nun süperkütleli kara deliğinin (a.k.a. Sagittarius A) kanıtı olan ışık ekoları.
Samanyolu’nun süperkütleli kara deliğinin (a.k.a. Sagittarius A) kanıtı olan ışık ekoları.

16. Güneş sistemimiz Samanyolu’nun Avcı (Orion) kolunun içlerinde bulunmaktadır. Merkeze yakın olan komşu kol Karina-Yay (Carina-Sagittarius), daha dıştaki ise Kahraman (Perseus) koludur.

17. Samanyolu’nun adı Çin, Japonya ve diğer Doğu Asya ülkelerinde “Gümüş Nehir”dir.

18. Galaktik düzleme 90 derecelik açıya sahip noktaları gösteren, kuzey ve güney galaktik kutupları göreceli olarak, Berenices’in Saçı (Coma Berenices) ve Heykeltraş (Sculptor) takımyıldızılarındadır. Gökyüzünde bu kutuplara doğru bakar ve galaktik düzlemden uzaklaşırsanız, her türlü şekil ve boyutta milyonlarca gökadanın bulunduğu derin galaksilerarası uzayı görürsünüz.

19. Samanyolu’nun yıldızlardan oluştuğunu ilk keşfeden kişi Galileo oldu.

20. Samanyolu ve Andromeda gökadaları Bölgesel Grup gökadalarının en büyükleridir. Gruba ikisi kadar büyük olmasa da diğer bir gökada daha dahildir: Triangulum. Bölgesel Grup içinde, en büyükleri Büyük ve Küçük Macellan Bulutları olarak bilinen pek çok ufak cüce gökadalar vardır. Bölgesel Grup gökadaları, Virgo Süperkümesi olarak adlandırılan daha büyük bir gökadalar grubunun  parçasıdır.

En yakın komşumuz Andromeda Gökadası bize her saniye biraz daha yaklaşıyor.

21. Andromeda galaksisi Samanyolu’na saniyede 100-140 km hızla yaklaşmakta, ve iki dev gökada kabaca 4,5 milyar yıl sonra çarpışacak. Gökadalardaki yıldızlar çarpışmayacak olsa da, iki gökada özelliği olmayan eliptik (elips şeklinde) bir galaksi oluşturmak üzere birleşecekler ve güzel sarmal şekillerini ve yeni yıldızlar oluşturacak gaz ve tozlarını kaybedecekler.

22. Thoreau‘dan güzel bir alıntı, sizi teleskobunuzla yalnız, herhangi bir kişinin sizin yıldızları neden bu kadar çok sevdiğinizi anlayıp anlayamayacağını düşünürken teselli edebilir: “Neden yalnız hissedeyim: gezegenimiz Samanyolu’nun içinde değil mi?“.

23. Samanyolu galaksisinin sahip olduğu kütlenin büyük kısmının, doğası hâlâ bilinmeyen gizemli “karanlık madde” olduğuna inanılıyor

24. Samanyolu galaksisi içindeki en yaşlı yıldız olan, Terazi’deki HE 1523-0901, 13,2 milyar yaşında ve neredeyse evrenin kendisiyle yaşıt.

25. Işık kirliliği sebebiyle, dünyadaki çocukların çoğu Samanyolu’nu asla göremeyecekler 🙁

kaynak: oneminuteastronomer.com |

ilk yayın: 17 Şubat 2009 21:04

“Samanyolu galaksisi hakkında 25 ilginç bilgi” için 11 yanıt

  1. Harika bir derleme olmuş.. İçinde yaşadığımız evrendeki evimiz olarak niteleyebileceğimiz Samanyolu insanlığın her döneminde bir hayranlık simgesi olmuştur ama günümüzde insanların yarısının gökyüzüne baktığında Samanyolu’nun o muhteşem izlerini görememesi ne kadar acı..

    (NOT: Yazınızı GökGünce’de de alıntıladım)

  2. Gerçekten de büyük şehirlerde ışık kirliliği sebebiyle değil Samanyolu, yıldızlar bile görünmez halde. Yorumunuz ve alıntı yaptığınız için teşekkür ederim.

  3. teşekür ederimde samanyolu döner mi ve samanyolunn dönme sebebi hakkında birşey bulamadm bi yardımcı olabilirseniz sevinirim

  4. her ne kadar ççooooookkk önceden yazılmışş bi yorum olsada merak edenler olusa diye ben cevaplayım:))
    çünküü galaksimizin merkezinde devasa bir kara delik bulunmaktaa
    nasıl güneşin çekim gücü varsa bu devasa karadeliğinde kendine göre bir çekim gücü var 🙂
    benden ayrıca bi eklemee 🙂
    26.madde 🙂 galaksimizde bulunan yıldızların sayısı belli deil ne yazzıkki
    ama 100milyondan fazla. galaksimizde her 2 yıldızdan birsinin yörüngesinde gezegen veya gezegenler bulunmaktadır
    yani 50milyondan fazla gezegen bulunmaktadır bu sadece tahmini bir sayı
    ayrıca 2009 yılında göreve başlayan Kepler teleskopu, bugüne kadar 2 bin 326 gezegen keşfetti. bunun en az 300ü dünyaya çok benziyor ve yaşanabilir gezegenler olabileceği düşünülüyor
    ayrıca diyer bir bilgi gözlemlenebilir evrende 100 milyardan fazla galaksi olduğu sanılmakta kii bu gözlemlenebilir evren siz düşünün kahinattaki galaksi yıldız ve gezegen sayısınıı..

  5. buda 27 olsun
    Yaşadığımız evrende herşey mükemmel bir uyum içerisindedir. Bilinen yaklaşık 300 milyar galaksi, içlerinde bulunan yaklaşık 300’er milyar yıldızla son derece düzenli şekilde varlıklarını sürdürmektedirler. Öyle ki tüm galaksiler, yıldızlar, gezegenler ve uydular hem kendi etraflarında, hem de bağlı oldukları sistemlerle birlikte belirli yörüngelerde dönmektedirler. Böyle bir düzenin oluşması, hiçbir şekilde rastlantılarla açıklanamaz.
    Üstelik evrendeki hız kavramı, dünya ölçüleriyle karşılaştırıldığında akıl almaz boyutlardadır. Milyonlarca ton ağırlığındaki yıldızlar, gezegenler, galaksiler ve galaksi kümeleri uzay içinde müthiş bir süratle hareket ederler. Üzerinde yaşadığımız Dünya saatte 1670 km. hızla kendi ekseni etrafında, 108.000 km. hızla güneşin etrafında döner. Güneş sisteminin galaksi merkezi etrafındaki dönüş sürati saatte 720.000 km. iken, Samanyolu galaksisinin uzaydaki hızı saatte 950.000 km.dir. Durmaksızın devam eden hareket öylesine yoğundur ki, Dünya ve Güneş Sistemi her sene bir önceki sene bulunduğu yerden 500 milyon kilometre uzakta bulunur.

  6. Gökadamızın kalınlığı 1000, Güneşin merkeze uzaklığı 26000 ışık yılı olduğuna göre, gök ada merkezini yaklaşık 2.5 derecelik açı ile görüyor olmamız gerekirdi. Görüşü engelleyen bulutsular olmasaydı, geceleyin ve gündüzün gökada merkezinin nasıl görüneceğini merak ederim. Andromeda 2.5 milyon ışık yılı uzakta, merkezi çıplak gözle rahatlıkla görülebiliyor ve sarmallarına doğru parlaklık azalması çıplak gözle seçilebiliyor. Gözümün algılayabildiği parlak bölge 10 dakikalık bir açıyı ( 1/3 Ay büyüklüğü ) buluyor.Hemen burnumuzun dibindeki gökada merkezimiz sanırım Güneş ve Ay’dan sonra gökyüzündeki en parlak gök cismi olurdu. Bu konuda temsili çizimi, hesaplanmış bilgileri olanlar paylaşabilir mi? Andromeda merkezi 5. kadirden görünüyor. Acaba bulutsular, tozlar olmasaydı, Samanyolu merkezinin parlaklığı ne olurdu ?

  7. Gökadamız samanyolunun iç kesimlerinde olsaydık dünyadan daha çok yıldız görünürdü.Ama süpernova patlaması yüzünden dünyada yaşam olmazdı.

  8. Bana en çarpıcı gelen şey, gökyüzünde gördüğümüz tüm yıdızların aslında Samanyolunda bulunduğu gerçeği.

Yorumlar kapatıldı.