tema değişikliği

Sitemizin tasarımında bazı değişikliklere gittik.. Site bir süre için, deneme amaçlı olarak bu şekilde kalacak. Temanın orjinali, İngilizce, biz de İngilizce’den Türkeçe’ye çevirmeye başladık ancak bazı harfler (ç,ş,ö,ğ,ı gibi)) çıkmayabilir. Bunlar zamanla düzeltilecektir.

Merkür Geçişi – 8 Kasım 2006

8 Kasım Çarşamba günü, Merkür gezegeni Güneş’in önünden geçecek. Ama boşuna heveslenip takvimlerinize işaret koyma zahmetine girmeyin, çünkü bu olay Türkiye’den izlenemeyecek. İşte Merkür Geçişi’nin izlenebileceği ve izlenemeyeceği bölgeler:

merkur_gecis_bolgeler_k.jpg

Geçiş boyunca, Merkür’ün minicik diski -siyah ve kusursuz biçimde yuvarlak- Güneş‘in yüzünde yavaşça kayacak. Güneş’in yalnızca çok küçük bir noktası kapanacak, bu yüzden Güneş’e bakmak her zamanki kadar tehlikeli olacak. Ama müsait bir filtre ve bir parça düş gücüyle, Merkür Geçişi harkülade bir deneyim olabilir.

Güneş’i güvenli bir şekilde gözlemlemenin pek çok yolu vardır. Örneğin tutulum gözlükleriyle ya da iğne deliği projektörü yöntemi ile. Bu şekliyle, hiçbirşey canınızı yakamaz. Güvenli güneş gözleminin nasıl yapıldığını öğrenmek için Tübitak Ulusal Gözlemevi‘nin (TUG) konuyla ilgili sayfasını ziyaret etmek için tıklayınız.
DİKKAT : Güneş’e koruyucu bir filtre, cam, vs. olmaksızın doğrudan bakmak KÖRLÜĞE YA DA KALICI HASARLARA SEBEP OLABİLİR !!!

merctrans500a.gif

Yukardaki resimde Merkür’ün Güneş önünden geçiş animasyonunu görüyorsunuz (Larry Koehn‘in izniyle)

Geçişi izlerken akla gelebilecek bazı şeyler var: Merkür inanılmaz derecede gizemli. Gezegenin yarıdan fazlası hakkında hiç bir şey bilmiyoruz. 70’lerin ortasında Mariner 10 gittiğinde, Merkür’ün kraterli yüzeyinin sadece %45’ini fotoğraflamayı başarabilmişti. Diğer yüzünde neler uzanıyor? Daha fazla krater? Yoksa tamamen tahmin edilmeyen birşeyler mi? Kuramlar yürütmekte özgürsünüz, zira Merkür’ü ziyaret edecek olan bir sonraki NASA uzay aracı, MESSENGER muhtemelen 2011’e kadar yörüngeye girmeyecek.

Merkür’ün en büyük gizemlerinden bir tanesi kutuplarında. Dünya’daki radarlar Merkür’e sinyal gönderdiler ve kutuplardaki kraterlerden çok güçlü bir yankı aldılar. Gözde açıklamalardan biri buz. Merkür’ün gün ışığı alan yüzeyi 400° C‘ye kadar ısınıyor, derinlerdeki sıcaklık, karanlık kutup kraterlerinde -200° C’nin altına iniyor. Eğer buzdan bir kuyruklu yıldız bu kraterlerden birine inerse (ya da bahsettiğimiz kraterleri yaratırsa), kuyruklu yıldızın buzları darbeden ötürü buharlaşacak, olasılıkla da yeniden donacak ve etrafta tutunabilecektir. Kuşkucuların söylemeyi sevdiği gibi, ama, “bu sadece bir teori”, MESSENGER’ın doğruluğunu kontrol edeceği diğerleri gibi.

merk_kraterler.jpg

Diğer bir bulmaca ise Merkür‘ün buruşukluğu. Yerbilimciler bunları “yuvarlar uçurumlar” olarak adlandırıyor. Uçurumlar kuru üzüm üzerindeki kırışıklar gibi, bir büzülme çağının işareti olabilirler. Merkür aslında ağır demir merkezin soğuyup küçülmesi yüzünden kendi üstüne çöküyor olabilir. Bu fikri doğrulamak için, MESSENGER Merkür’ün, merkezinden sıçrayan manyetik alanının haritasını çıkartacak. Eğer merkez çöküyorsa, çökme gezegenin manyetizmasında ispiyoncu işaretler bırakabilir. MESSENGER aynı zamanda bunun gerçekte küresel bir olay olup olmadığını doğrulayabilmek için, yuvarlak uçurumların izini gezegenin diğer yüzünde de sürecek.

Kaynak: science.nasa.gov/2006 transit of Mercury | http://www.shadowandsubstance.com/ |

Orionidler Bursa üzerinde!

Göktaşları (meteor) Avcı Takımyıldızından dışarı doğru uçuyorlardı. Beklenen buydu, çünkü ekimin ortası Orionid Göktaşı Yağmuru demek. Aşağıdaki resimde, Bursa’da geçen haftasonu yapılan 3 saatten uzun poz süresiyle bir düzineden fazla göktaşı başarıyla yakalanmış. Aşağıdaki resim hemen yukarıdaki Radyan diye anılan Avcı Kuşağı’nda tek bir noktada birleşetirilebilecek çok sayıda parlak göktaşı çizgisini göstermekte. Orionid göktaşları, Halley Kuyruklu Yıldızı’nın iç Güneş Sistemine yaptığı yolculuklardan birinde başladı. Halley gerçekte, bilinen iki göktaşı yağmurundan sorumlu. Bu bilinen diğer göktaşı yağmurlarından diğeri ise Eta Aquarid ve mayıs ayında görülüyor. Gelecek ay, Tempel-Tuttle Kuyruklu Yıldızı’nın Leonid yağmuru daha etkileyici olarak izlenebilecek.

orionids06_tezel_k.jpg

Kaynak : apod.nasa.gov | Fotoğraf : Tunç Tezel

Mars ufku

mars_uful_opportunity_k.jpg

Eğer Mars’ta olsaydınız ne görecektiniz? Robotik Opportunity gezgini gibi kızıl gezegende dolanıyor olsaydınız, engin kızıl kum ovalarını, hafif portakal rengi gökyüzünü ve incecik aydınlık bulutları hakkıyla görebilirdiniz. Gezgin Opportunity bu ayın başında Victoria kraterine ulştığında, büyük kraterden tamamen farklı bir yöne bakarak bu uzak manzarayı çekti. Diğer Mars manzaralarından farklı olarak, bu görüntüde az sayıda kaya görülebiliyor. Uzak kızıl ufuk çok düz ve özelliği olmayan manzara Dünya’mızdaki okyanus manzaralarını anımsatıyor.

Mars’taki bulutlar ya karbondioksit buzundan ya da su buzundan oluşuyor, ve Dünya’daki bulutlar gibi hızlı hareket edebiliyor . Mars havasındaki Kırmızı toz ise, son rengin ‘yüzen’ toz parçacıklarının yoğunluk ve parçacık büyüklüğüne bağlı olması sayesinde, Mars üzerindeki gökyüzünün, Dünya’da mavi olan rengini kırmızıya çeviriyor.

Kaynak : apod.nasa.gov

gündönümü

Gündönümü (Ekinoks), yılda iki defa meydana gelen yermerkezli (geosentrik) astronomik bir olay. Bu ânı kutlamak için, bu yükselen Güneş ve oluşan hoş buz halkaları Green Körfezi’nde (Wisconsin , ABD) soğuk bir kış sabahı kaydedilmiş.

gundonumu_k.jpg

Altıgen (hexagonal) arakesitli atmosferik buz kristallerinden geçen gün ışığınca oluşturulan böylesi haleler, aslında gökkuşaklarından daha sık görülebilirler. Olağanüstü gün doğumu resmi, yükselen Güneş’in hemen üstünde 22 derecelik bir hale yayıyla çevrilmiş bir güneş sütunu (merkezde) dahil, en sık görünen tiplerin güzel bir karışımını yakalamış. üçlü gün doğumu ilizyonunun bitiminde, sağda ve solda 22 derece yayının kenarlarında yalancı güneşler gözükür. Manzaranın en tepesinde ise üst tanjant çemberi ancak görülebiliyor.

Orionid Göktaşı Yağmuru

7 Kasıma kadar sürecek olan Orionid göktaşı yağmuru bugün en yüksek yoğunluğa erişecek. Bu gece saatte 20 kadar göktaşı mümkün olacak. Orionidleri görebilmek için gece yarısına doğru Avcı Takımyıldızı bölgesine bakmak gerekiyor. Orionidlerin kaynağı ise Halley Kuyruklu yıldızı. Kuyruklu yıldızın kendisi uzakta olsa da, onun bıraktığı eski toz bulutları yakında, ve Dünya onlara doğru ilerlemekte. Halley’in toz zerreckleri atmosferimize saatte 160.000 kilometreden daha hızlı çarpacak.

Kaynak: Cumhuriyet Bilim Teknoloji 6 Ekim | spaceweather.com

Plüton oylaması

Ağustos ayında Plüton gezegenlikten çıkartılıp cüce gezegen ilan edilmiş, güneş sisteminde 8 gezegen kalmıştı. Bu sitede de gezegen midir, değil midir diye bir oylama başlatılmış. Elbette oylama sonucunun herhangi bir etkisi olmayacak. ( Hiç boşuna ümitlenme Plüton’cuğum) Ama eğer siz de bu konuda hangi tarafta olduğunuzu belirtmek istiyorsanız, dahası yorum yazmak istiyorsanız bir göz atın deriz.

Plüton ve uydusu Charon :

pluto_and_charon_k.jpg

Victoria Krateri’ndeki gezgin

Mars’ta, bilim insanlarının doğal kaynaklı olmadığına inandığı, alışılmamış bir leke bulundu. Lekenin mobil olduğu görünüyor ve bu leke şimdiki hipoteze göre akıllı bir uzaylı türünün tasarımı bir robot. Gerçekte, leke NASA’nın şu an Mars’ta dolaşmakta olan robotik Opportunity gezgini. Marslı gezginin yörüngeden görünebilirliği geçenlerde NASA’nın Mars Keşif Yörüngecisi’nde ( Mars Reconnaissance Orbiter – MRO ) Mars Yüksek Çözünürlüklü Görüntüleme Bilimi Deneyi ( High Resolution Imaging Science Experiment ) ile kanıtlandı. Yeni uzay aracı 2006 Mart’ında Mars etrafında yörüngeye girmeyi başarmıştı. Geçen hafta, MRO Victoria Krateri bölgesini ve bölgeye henüz ulaşmış olan gezgin Opportunity’yi görüntüledi. Aşağıdaki mükemmel derecede yüksek çözünürlükteki görüntüde, bir metre boyutundaki nesneler seçilebiliyor, ve bunlara yürüyen gezgin de dahil. Böylesi görüntüler bilim insanlarına, Opportunity’nin büyük kratere girmesi için güvenli yolları daha iyi belirlemelerinde yardımcı olabilir. Sol üst köşeye iliştirilmiş görüntüde Victoria Kraterinin tamamı görünüyor.
opportunity_mro_k.jpg

Resimde: Rover tracks: gezgin izleri; Duck Bay: Ördek Koyu; Camera mast shadow: Kamera direğinin gölgesi; Cape Verde: Verde Burnu

Kaynak : apod.nasa.gov