ay yanılsaması

Bu akşam gün batımından sonra dışarı çıkarsanız, Ay’ı ufka yakın bir konumda göreceksiniz. Fakat bu ay gözünüze, normal zamanda gördüklerinizden biraz daha iriceymiş gibi görünebilir. Gökyüzünü gözlemleyenlerin binlerce yıldır şahit olduğu bu olay ay yanılsaması olarak adlandırılıyor.

Ay ilüzyonu için en iyi zamandayız. Bugün Ay adını, iki gün sonra kuzey kürede başlayacak olan yazın işareti olan gündönümünden alıyor: “gündönümü ayı”. Bu kayda değer bir bilgi, çünkü güneş ve dolunay tahteravallideki çocuklar gibi; biri ne kadar yüksekte ise, diğeri o kadar alçakta. Bu durumda bu haftaki yüksek gündönümü Güneş’i de, alçakta, ufka çok yakın bir Ay anlamına geliyor. Bu da güçlü bir ay yanılsaması etkisi demek.

Ay yanılsaması hakkında daha fazla bilgi için geçen yılki yazıma (29 Haziran 2007) göz atabilirsiniz.

Kaynak: science@nasa.gov |

yeni Türksat

Türksat 3A uydusunun fırlatılışı

Türkiye’nin uydu iletişim kapasitesini en az yarı yarıya arttıracağı düşünülen ve 20 yıl ömür biçilen 200 milyon dolarlık yeni uydumuz, Türksat 3A başarıyla fırlatıldı.

Türksat sitesinde uydunun geniş kapsama alanında dünya nüfusunun üçte birinin yaşadığı belirtiliyor. Yüksek çözünürlüklü (HD) yayınlara uygun altyapıya sahip uydu aynı zamanda yayınların daha küçük çanaklarla izlenebilmesine olanak verecek.

Türksat 3A uydusunun kapsama alanı (Batı)

Yeni uydunun yapımı sırasında proje aşamasında 25’in üzerinde Türk mühendis de görev aldı. Türksat’ın sonraki iddialı hedeflerini ise Ulaştırma Bakanı Binali Yılmaz anlattı:

2014 yılına kadar Bakanlar Kurulumuzun kabul ettiği uydu ve uzay stratejisine göre, Türksat 3A proje çalışmalarında Türk mühendisler de yer alacaktı. Bunu sağladık. Şimdi önümüzde 2011’e kadar uzaya göndereceğimiz Türksat 4A var. Bu sefer sadece projede değil, yapımda da kendi teknik elemanlarımız yer alacak. Daha sonra 2014’te uzaya gönderilecek olan Türksat 5A’da tamamen projesi ve imalatıyla Türkiye’de yapılması planlanıyor. Bunun için çalışmalara başladık. Bu projede, Ulaştırma Bakanlığı, Türksat ve Milli Savunma Bakanlığı’na bağlı TAİ birlikte çalışacaklar. Mükemmeliyet Merkezi dediğimiz uydunun yapılacağı yer de TAİ’nin Ankara’daki tesisleri olacak. Böylece milli uydumuzu, haberleşme uydumuzu kendi teknik elemanlarımızla proje safhasından imalat safhasına kadar yapmayı hedefliyoruz. Bunun için çalışmalarımız sürüyor.

Türksat 3A bir hafta kadar sonra 42 derece Doğu yörüngesine ulaşmasının ardından 15 gün boyunca performans testlerine tâbi tutulacak.

Kaynaklar: turksat.com.tr | ntvmsnbc.com

tesisat

Dünyanın en pahalı tuvaletine sahip olan, 100 milyar dolarlık (şimdilik) Uluslararası Uzay İstasyonu’na (UUİ) tesisatçı çağrılması da hayli kabarık bir faturaya sebep oluyor.

UUİ’de bulunan üç astronotun iki hafta boyunca, Rus yapımı tuvalette manuel olarak kullanmak zorunda kaldıkları sifon, daha fazla su ve zaman harcanmasına neden olmaktaydı. Geçtiğimiz çarşamba günü gerçekleştirilen uzay yürüyüşünde kozmonot Oleg Kononenko, UUİ’nin tuvaletinin pompasını değiştirmesiyle sorun halloldu.

Kaynak: cnn.com |

kuş kondu

Anka Kuşu uzay aracından gelen ilk görüntüler

Anka (Phoenix) Kuşu 25 Mayıs pazar günü Mars’a başarılı şekilde inmeyi başarmasıyla, donmuş su aramak için üç ay sürecek olan görevi başlamış oldu. Anka Kuşu uzayaracının sorunsuz gerçekleştirdiği bu iniş, operasyonu yürüten JPL’in (Jet Propulsion Laboratory) 32 yıl sonraki ilk, tüm tarihi boyunca da üçüncü yumuşak iniş başarısı olması açısından önemli.

kısa devre

Dünya ile Mars arasındaki 800 milyon kilometreyi aşıp, sorunsuz şekilde kızıl gezegene inmeyi başaran uzayaracının, topraktan aldığı örnekleri incelemesine yarayan alette arıza ortaya çıktı. Asıl deneylere başlanmadan önce yapılan testlerde ortaya çıkan arızanın giderilebileceği kaydedildi.

sitesine saldırdılar

Bilim insanları, Anka’daki arızayi onarmaya çalışırken, Anka Kuşu görevinin sitesi de bir hackerın saldırısına uğradı. Saldırının ardından siteyi devredışı bırakan görevliler, sorunu giderdikten sonra siteyi yeniden faliyete geçirdiler.

Kaynak: science@nasa ; ntvmsnbc.com |

Anka kuşu NTV’de

NASA’nın Akna kuşu uzay aracının Mars ile buluşması NTV’de yayınlanacak. 25 Mayıs pazar günü gösterilecek olan programın başlangıç saati ise 23.10

Anka kuşu Mars’a konmaya hazırlanıyor

NASA’nın Phonenix (Anka Kuşu) Mars aracı, 25 Mayıs’taki iniş ile uzun yolculuğunun sonlanmasının ardından, üç aylık avuç dolusu Mars toprağını ve gömülü haldeki buzu tatma ve koklama görevine başlamaya hazırlanıyor.

Phoenix Mars atmosferinin en üst noktasına yaklaşık 21.000 km/saatlik hızla girecek. Yedi dakika içersinde, uzayaracı üç bacağı yere ulaşmadan önce 10 km/saatlik hıza inmesini sağlayacak bir dizi aşamayı tamamlamak zorunda.

“Bu, anneannenizi ziyaret etmeye benzemez. Bir uzay aracını güvenli bir biçimde Mars’a indirmek zor ve risklidir” diyor, Washingto’daki NASA Bilim Görevi Yönetimi’nden Ed Weiler. “Mars’a iniş denemelerinden yarsından azı başarılı oldu.”

Bilinen en büyük risk, inişi bozabilecek veya güneş panellerinin açılmasını engelleyebilecek kadar büyük kayalar. Buna karşın, NASA’nın Mars Rezonans yörünge aracındanki HiRISE aygıtıyla alınan yüksek çözünürlükteki görüntüler, bu riskin azaltılmasına yardımcı oldu. HiRISE ile yapılan incelemeler sonucunda, Mars’taki en az kaya bulunan yerlerden biri iniş alanı olarak belirlenebildi.

Yukarıdaki haritada Anka kuşunun konacağı ver gösterilmekte. 68 derece kuzey enlemindeki iniş bölgesi, NASA’nın diğer araçlarını indirdiği noktalardan çok daha kuzeyde bulunuyor. ( Mavi renkten kırmızıya doğru gidildikçe yükseklik artıyor )

2002’nin başında, NASA’nın Mars Odyssey yörünge aracı, çoğunlukla Mars’ın yüksek enlemlerinde, toprağın hemen altında, bol miktarda buz kristali keşfetmişti. NASA, bu veriler ışığında belirlenen 24’ün üzerindeki seçenek arasından bir tanesini seçti.

Güneş enerjisi ile çalışan robotik araç, topraktan örnekler almak ve yüzeyin altındaki buza ulaşmak için 2,3 metrelik robot kollarını kullanacak. İçinde bulunan laboratuvar aygıtlarıyla da bu örnekleri analiz edecek. Anka kuşu içinde bulunduğu çevre hakkında bilgi toplaması için de kameralar ve Kanada’nın desteklediği hava durumu istasyonu ile destekleniyor.

Anka Kuşu görevi yalnızca kuzey don bölgesini araştırmakla kalmayacak, aynı zamanda Mars yüzeyinin yüzde 25’inden fazlasının dahil olduğu bu donmuş bölgenin, yaşanabilirliğinin anlaşılması için iklimi hakkında bilgi toplayacak.

Kaynak: science@nasa.gov

Mars’ta su döngüsü

En kuru günde bile, atmosferde su buharı bulunur. Eğer üstümüzdeki atmosferin sahip olduğu su buharını yoğunlaştırabilseydik, yerde 2 cm kalınlığında bir su katmanı oluşurdu. Tıpkı dünya gibi, Mars atmosferi de su buharı içeriyor. Fakat kızıl atmosferin sahip olduğu su o kadar az ki, Mars yüzeyinde yalnızca 10 mikrometre kalınlığında su tabakası oluşturmaya yeter.

Dünya’da olduğu gibi, bu su bir buharlaşma ve yoğuşma döngüsü içinde hareket ediyor. Yoğunlaştığında yüzeye düşüyor, daha sonra da buharlaşarak tekrar atmosfere katılıp rüzgarlarla beraber gezegeni bu su döngüsünü sürdürecek şekilde dolaşıyor.

Mars Ekspress aracı PFS, SPICAM ve OMEGA adlarında üç cihaz taşıyor. Bu cihazlarla yapılan ölçüm sonuçları, gezegen bilimcilerce Mars’taki su döngüsünün ayrıntılı şekilde incelenmesini sağlayacak.

Kaynak: esa.int |

evrenin sesi

spacesounds.com adresinde, evrenin sınırından zaman boyunca seyahat edip bize ulaşan radyo dalgalarını dinleyebiliyorsunuz. Karadelikler, atarcalar (pulsar) ve arka alan ışınımının yanı sıra, apollo serisi uzay araçlarının kalkışındaki telsiz konuşmalarını da dinlemeniz mümkün.

Güneş Hâlesi

22 derece yarıçaplı hâle

Görüntüdeki, dünyanın her tarafında yıl boyunca gözlemlenebilen 22º dairesel hâlelerden biri. Bu tür hâleleri ince sirüs bulutlarının olduğu puslu havalarda yakalayabilmek mümkün. Bahsettiğimiz bulutlar soğuk ve sıcak iklimlerde bile ince buz kristalleri içeriyorlar.

Kaynak: atmosphericoptics | spaceweather.com Görüntü: Mustafa Erol’un izniyle

gökkuşağı nerede bitiyor?

Efsaneye göre, altında içi altın dolu bir kasenin olduğu gökkuşağının sonu nerededir?

Aslında, gökkuşağının bir sonu ya da başlangıcı yoktur. Eğer yer kaldırılsaydı, gökkuşağının, gökkuşağı konisi denilen tam bir çember oluşturduğunu görebilirdiniz. Genelde, yarım çemberden daha azı gözükür çünkü yerdeki tepeler ve binalar görüş alanını daraltırlar. Yarımdan fazlanını görmek içinse, dağ tepesine çıkmanız ya da uçakta bulunmanız gerekir.

rainbow-full-circle-Colin-Leonhardt-Birdseye-View-Photography-e1417539326816

kaynak: spaceweather.com | atoptics.co.uk | earthsky.org