Güneş Venüs’ü kurutuyor

Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Venüs Ekspres uydusunun gönderdiği yeni veriler, güneş rüzgarlarının Venüs atmosferinin uçup gitmesine yol açıtığını gösteriyor.

Güneş, gezegenin 4 milyar yıllık tarihi boyunca atmosferinin uzaya saçılmasına neden oldu. Dünya’nın tersine, Venüs atmosferini elektriksel yüke sahip praçacıklardan oluşan güneş rüzgarlarından koruyacak bir manyetik alan üretmiyor. Bu yüzden güneş rüzgarları gezegenin üst atmosferiyle doğrudan etkileşime giriyor.

Güneş rüzgarının Venüs atmosferini uzaya saçmasının mekanizması ise şu şekilde gerçekleşiyor: Mor ötesi (UV/ultraviyole) Güneş radyasyonu üst atmosferdeki su moleküllerini parçalayarak, biliminsanlarının plazma olarak adlandırdığı yüklü atomlara (iyon) ayırıyor. Bu plazma da daha sonra uzaya kaçıyor. Bu şekilde gezegenin atmosferinde bulunan su azalarak cehennemi gezegeni biraz daha kurutuyor.

Kaynak : esa

hâle

Scott Weberpal’in yakaladığı bu görüntüde Ay bir direğin ardında gizlenirken, Weberpal’in bir iridyum alevini görmesine engel olan bulutlar etkileyici bir hâle oluşturmuş.

Fotoğraf: Scott Weberpal | Kaynak: spaceweather.com

Mars ışıldıyor

Geçen ay boyunca, parlaklığı iki katna çıkan Mars gözlemciler için hoş bir gösteri sergiliyor. Kuzey Carolina’dan Friedrich Deters 10 inçlik (~25cm) teleskobundan Mars’ın oldukça iyi görünmeye başladığını bildirdi.

Aşağıdaki görüntüyü yakalayan Dan Peterson da Deters’i onaylıyor:

Resimde kutbun üzerinde görülen maviliğe “Kuzey Kutup Başlığı” deniliyor. Mars kuzey kutbunun üzerindeki bu devasa buz bulutu kışın oluşuyor. Mavi renk güneş ışınlarının bulutun içinden geçerken çok ince buz kristallerince (ışnların dalga boyundan daha küçük) saçılması sonucu oluşuyor. Mavi başlık Mars’ın kırmızı yüzeyinin üzerinde orta boy teleskop kullanıcılarının hoşuna gidecek bir karşıtlık (kontrast) oluşturuyor.

Mars’ın gösterisini izleyebilmek için illa teleskoba ihtiyacınız yok. Gezegen çıplak gözle rahatça görülebilecek kadar parlak ve tüm kızıllığıyla İkizler (Gemini) takım yıldızında konumlanıyor:

26 ve 27 Kasım gecelerinde dolunay ile yakın konumda olacak gezegen ile takım yıldızı bulmak çocuk oyuncağı. Doğudaki dolunaya doğru baktığınız zaman, yalnızca birkaç derece uzağında olacak Mars’ı fark etmek zor olmayacaktır.

Mars’ın bu kadar parlaklaşıp etkileyici bir hal almasının sebebi Dünya ile yakınsaması. En yakın konumlarına 18 Aralık’ta ulaştıklarında aralarındaki mesafe yaklaşık 110 milyon kilometre olacak. Bu kulağa çok büyük bir mesafeymiş gibi geliyor, fakat güneş sistemi ölçeğinde sadece küçük bir sıçrama mesafesi demek. NASA bu yakınlaşmanın avantajını yeni Mars görevinde kullanacak: Phoenix Lander. Ağustos 2007’de fırlatılan Phoenix Mars’a 2008 mayısında ulaşıp, diğer Mars gezginlerine katılacak: hâlâ kızıl gezegende bulunan Spirit ve Opportunity’ye.

Kaynak : science@nasa

kuzey ışıkları

20 Ekim günü Dünya’ya yeni bir güneş rüzgarı ulaştı ve İskandinavya ve İzlanda üzerinde kuzey ışıkları oluşturdu. “Bükülen yeşil” ışık Reykjavík’da Fredrik Holm tarafından fotoğraflandı:

Diniyormuş gibi gözüküyor, fakat bu geçici olabilir. Güneş rüzgarı hâlâ Dünya’nın manyetik alanını dövüyor ve bu daha fazla geomanyetik fırtınayı mümkün kılıyor. Kuzey ışıkları resim galerisi ise burada.

Kaynak: spaceweather.com | fotoğraf: Fredrik Holm

Holmes

Yukarıdaki görüntü Holmes kuyruklu yıldızının Perseus takım yıldızının en parlak yıldızı olan Mirfak’a çok yakın olduğu bir ânı gösteriyor. Görüntüyü yakalayan İran’ın Niasar kentinden Babak Tafreshi. Alttaki yapı Zerdüştiler tarafından asırlarca kullanılmış olan, 1600 yıllık bir ateş tapınağı.

duvarda ‘en büyük’ Ay

Dört gece önce Ay’ın Dünya’ya en yakın konumda bulunduğu -böylece normalden daha büyük görüldüğü- gün, İrlanda’dan Frank Ryan Jr ve David Lillis, Holmes kuyruklu yıldızını 50,8 santimlik Dobsonian tipi teleskoplarıyla gözlemliyorlardı. Bu ‘büyük’ fırsatı kaçırmamaları gerektiğini düşünen ikili, teleskoplarının göz merceğinden çıkan görüntüyü duvara yansıtarak duvarlarında dev bir ay görüntüsü elde etmişler:


Etrafta duvar bulamadığınızda Ay’ı avcunuza da alabiliriniz.

İki dostumuz geçen sene güneş tutulmasını görmek için Antalya’ya da gelmişler ve tutulumu birbirinden güzel fotoğraflarla ölümsüzleştirmişler.

gökyüzünde bir üçgen

Önümüzdeki birkaç gün boyunca Venüs, Satürn ve parlak yıldızlardan Rigel gökyüzünde bir üçgen oluşturacaklar. Üç gök cismi, aşağıda William Connell’in objektifinden görülüyor.

Venüs - Satürn- Rigel

Kaynak : spaceweather.com

Uzay İstasyonu parlaklaşıyor

Geçtiğimiz hafta, Uluslararası Uzay İstasyonu Amerika semalarında izleyicilerine güzel bir gösteri sundu. Arkansas’tan Brian Emfinger da bu izleyicilerden biriydi ve geçişi kaydetti:

UUİ izi

Uzay istasyonu basit bir nedenden ötürü parlaklaşıyor: büyüme. Geçen uzay mekiği görevleri boynca, astronotlar 18,5 tonluk yeni bir güneş paneli setini açtılar. 23 Ekim’deki fırlatma ile başlayacak olan sonraki uzay mekiği görevinde, 14 tonluk Harmony isimli İtalyan modülünü komplekse eklenecek. Her ekleme istasyonun güneş ışınlarını yansıtan yüzeyinde artış anlamına geliyor.

Peki şu anki parlaklık nedir? Heavens Above sitesinden, istasyonun sizin oralardan ne zaman geçeceğini öğrenebilirsiniz.

Kaynak: spaceweather.com | Fotoğraf: Brian Emfinger