Zafer Günü uzayda da kutlandı

Nazi Almanyası’nın 9 Mayıs 1945’de yenilgiyi kabul edip kayıtsız şartsız teslim olduğu anlaşmayı imzalamasının anısına, eski Sovyet cumhuriyetlerinde ve savaşa katılan diğer ülkelerde Zafer Günü olarak kutlanır.

Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki Rus kozmonotlar da bugünü anmayı ihmal etmediler:

Anna Lee Fisher – uzaydaki ilk anne


24 Ağustos 1949 tarihinde New York Şehri’nde doğan Anna Lee Fisher, 1978’de astronot adayı olarak seçildi. Ertesi yıl da eğitim ve değerlendirme sürecini tamamladı. 1984 yılına kadar yerde, bazı uzay mekiği uçuşlarındaki geliştirme ve test süreçlerine katıldı.

Nihayet 1984 yıldında STS-51-A görevinde uzay mekiği Discovery ile yörüngeye çıktı. Bu görevde mürettebat yörüngeye iki uydu oturttuktan sonra yörüngeye çıkartılmış iki sorunlu uyduyu geri getirdiler. Çocuk sahibi olan Fisher böylece “uzaydaki ilk anne” ünvanını  kazanmış oldu. Fisher’ı ismen tanımıyor olsanız da yukardaki ikonik fotoğrafını mutlaka görmüşsünüzdür.

Fisher NASA’daki uzun kariyeri boyunca Uzay Mekiği Programı’nda, Uluslararası Uzay İstasyonu’nda ve Orion projesinde görev aldı. NASA’da çalışmış “en yaşlı astronot” ünvanını kazandıktan sonra Nisan 2017’de emekliye ayrıldı.

İlk yayın: 13 Mayıs 2017

7 Mayıs

7 Mayıs günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1992Uzay Mekiği Endeavour ilk kez fırlatıldı. Fırlatma NASA’nın Kennedy Uzay Merkezi’ndeki Fırlatma Kompleksi 39B’den yapıldı. STS-49 olarak adlandırılan görevde yedi astronotluk ekip alçak Dünya yörüngesine çıktı.

Görevin birincil amacı, yolda kalmış iletişim uydusu Intelsat 603‘ü yakalamak ve ona yeni bir roket motoru bağlamaktı. Mart 1990’da fırlatılan uydu başarıyla alçak yörüngeye çıkmıştı ancak kendisini esas hedefi olan yer merkezli yörüngeye taşıyacak olan roket kademesinde sorun yaşanmıştı. İmdada yetişen uzay mekiği mürettebatı eski roketi yenisiyle değiştirdi. Bu sayede Intelsat başarıyla görev yerine ulaştı [wiki/Intelsat_603].

Uyduyu tamiri için üç uzay yürüyüşü (araç dışı etkinlik – EVA) yapılması gerekiyordu. Üçüncü uzay yürüyüşü sırasında, üç astronot aynı anda Endeavour‘ın dışında olmak zorundaydı. Bu, insanlı uzay uçuşu tarihindeki tek üç kişilik EVA idi.

Intelsat 608 mekikten çıkarıldıktan sonra, ekip birkaç bilimsel deney ve bir başka uzay yürüyüşü daha yaptı. Endeavour, yörüngede 141 tur attıktan sonra 16 Mayıs günü Dünya’ya döndü ve Edwards Hava Üssü’ne indi. Bu uçuş aynı zamanda bir Mekik inişi sırasında drogue şutunu kullanan ilk uçuş ve dört uzay yürüyüşü ile ilk Mekik göreviydi.

7 Mayıs günü doğanlar ve ölenler:

1617 – Alman gökbilimci ve ilahiyatçı David Fabricius öldü (d. 1564)
1913 – Amerikalı fizikçi ve mühendis Simon Ramo doğdu (ö. 2016)
1954 – İngiliz meteorolog ve fizikçi Joanna Haigh doğdu.
1958 – Amerikalı fizikçi ve akademisyen Mark G. Kuzyk doğdu.
1998 – Nobel Ödülü sahibi, Güney Afrikalı-İngiliz fizikçi ve akademisyen Allan McLeod Cormack öldü (d. 1924)
2011 – Nobel Ödülü sahibi, Kanadalı fizikçi ve akademisyen Willard Boyle öldü (d. 1924)
2014 – İngiliz gökbilimci, kimyager ve akademisyen Colin Pillinger öldü (d. 1943)

— Delikanlım! İyi bak yıldızlara

— Delikanlım İyi bak yıldızlara
. . . — Delikanlım!. İyi bak yıldızlara, onları belki bir daha göremezsin. Belki bir daha yıldızların ışığında kollarını ufuklar gibi açıp geremezsin..
Delikanlım!. Senin kafanın içi yıldızlı karanlıklar kadar güzel, korkunç, kudretli ve iyidir. Yıldızlar ve senin kafan kâinatın en mükemmel şeyidir.
Delikanlım!. Sen ki, ya bir köşe başında kan sızarak kaşından gebereceksin, ya da bir darağacında can vereceksin. İyi bak yıldızlara onları göremezsin belki bir daha… . . .
Nâzım Hikmet
Benerci Kendini Niçin Öldürdü?

Daha fazla bilinen hali ile “Delikanlım İyi bak yıldızlara” diye başlayan şiir esasen Nâzım Hikmet’in Benerci Kendini Neden Öldürdü? adlı eserinin birinci kısım, birinci bab, II. bölümünden bir parçadır.

İyi bakın yıldızlara!

Samanyolu. Can Rıfat Turcan

2 Mayıs

2 Mayıs günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1945 – Wernher von Braun ve diğer üst düzey Alman roket mühendisleri, saklandıkları Bavyera Alpleri’nde Amerikan kuvvetlerine teslim oldular. Amerikalıların uzay teknolojilerindeki gelişiminde, Nazilerden ganimet olarak devraldıkları bu ekibin önemli bir etkisi var. Braun ve diğerleri Amerikalılara teslim olmadan bir gün önce Sovyetler Berlin’e girmişti.

1949 – Warton hava meydanında, English Electric Canberra prototipi A.1 VN799 tanıtıldı. İki adet Rolls Royce Spey turbofan motorunun her biri 55.8 kN güç üretebilen uçak maksimum 871 km/h hıza erişebiliyor. 2,744 km menzilde 37,000 ft (11,285 m) servis irtifasında uçabiliyor. [cornwallaviationhc.co.uk]

T.4 – WJ874

2 Mayıs günü doğanlar ve ölenler:

1802 – Alman kimyager ve fizikçi Heinrich Gustav Magnus (ö. 1870)
1925 – Avusturyalı gökbilimci Johann Palisa öldü (d. 1848)
1939 – Japon fizikçi ve mühendis Sumio Iijima doğdu.
2008 – Ukraynalı-Estonyalı gökbilimci ve akademisyen Izold Pustõlnik öldü (d. 1938)
2012 – Japon fizikçi, yazar ve akademisyen Akira Tonomura öldü (d. 1942)