15 Kasım

15 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1966 – Gemini Projesi: programın son görevi olan Gemini 12 Atlantik Okyanusu’na güvenli bir iniş yaptı.

Jim Lovell  ve Buzz Aldrin Gemini 12 kapsülü ile okyanusa indikten sonra çıkarıldıkları gemide mürettebatı selamlarken.

1988 – Sovyetler Birliği’nde geliştirilen uzay mekiği Buran ilk ve son uzay uçuşunu yaptı. Bu aynı zamanda insansız gerçekleştirilen tek mekik görevidir. Buran, Energia roketi ile otonom biçimde yörüngeye çıkıp Dünya’ya geri döndü. Uzaya çıkan beşinci uzay mekiği olan Buran birkaç yıl sonra Sovyetler Birliği’nin dağılması sebebi ile bir daha uçamadı.

Buran uzay mekiği.

1990 – Uzay mekiği Atlantis STS-38 görevi için fırlatıldı.

2017 – Avrupa Güney Gözlemevi’nin (ESO) Şili’deki La Silla’da bulunan gözlemevinde konuşlu HARPS (Yüksek Hassasiyetli Dikey Hız Gezegen Araştırıcısı) ile çalışan bir ekip Ross 128 yıldızının etrafında dolanan, Dünya boyutlarında bir ötegezegen keşfetti. Ross 128b adlı gezegen, suyun sıvı halde bulunabileceği bir yörüngede dolanıyor. Ross 128 yıldız sisteminin bizden uzaklığı ise yaklaşık 11 ışık yılı.

15 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1630 – Alman astronom ve matematikçi Johannes Kepler öldü (d. 1571)
1738 – Alman-İngiliz gökbilimci ve besteci William Herschel doğdu (ö. 1822)
1849 – Amerikalı gökbilimci ve eğitimci Mary E. Byrd doğdu (ö. 1934)
1912 – Estonyalı fizikçi ve akademisyen Harald Keres doğdu (ö. 2010)
1959 – Nobel Ödülü sahibi, İskoç fizikçi ve meteorolog Charles Thomson Rees Wilson öldü (d. 1869)
1967 – Amerikan askeri, pilot ve astronot Michael J. Adams öldü (d. 1930)

14 Kasım

14 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1967 – Amerikalı fizikçi Theodore Maiman, Dünya’nın ilk lazeri olan, yakut lazer sistemi için patent aldı.

1969 – NASA, Apollo programının insanlı altıncı, Ay yüzeyine insanların indiği ikinci görev olan Apollo 12’yi fırlattı. Astronotlardan Charles Conrad ve Alan Bean Ay’ın üzerinde bir gün 7 saat bulundu, Richard F. Gordon ise onları Ay yörüngesinde bekledi.

Apollo 12 mürettebatı.

1971Mariner 9 Mars yörüngesine giren ilk uzayaracı oldu. NASA’nın Mariner programının bir parçası olan bu robotik uzay sondası 30 Mayıs 1971 tarihinde fırlatılmıştı. Mariner 9 sayesinde Kızıl Gezegen’in tüm yüzeyini kaplayan toz fırtınaları oluşabildiğini öğrendik.

Mariner 9

2000 – Portekiz Avrupa Uzay Ajansı’na (ESA) katılarak ajansın 15’inci üye ülkesi oldu.

2003 – Astronomlar en uzak Neptün ötesi cisim olan 90377 Sedna’yı keşfettiler. Sedna uzun elips biçiminde bir yörüngeye sahip. Güneş’e en yakın olduğu noktada yaklaşık 76 AB, en uzak olduğu noktada ise yaklaşık 960 AB uzaklıkta oluyor. Yörüngedeki hareketini tamamlaması ise 12 bin yıl sürmekte.

Hubble uzay teleskobu ile görüntülenen Sedna.

14 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1925 – Amerikalı fizikçi ve akademisyen Stirling Colgate doğdu (ö. 2013)
1930 – Amerikalı albay, mühendis ve astronot Ed White doğdu (ö. 1967)
1933 – Amerikalı pilot, mühendis ve astronot Fred Haise doğdu

13 Kasım

13 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

2012 – Avustralya ve Güney Pasifik’te gözlemlenebilen bir tam güneş tutulması gerçekleşti.

2015 – Dünya’nın geçici bir uydusu olan WT1190F Sri Lanka’nın güneydoğusuna düştü. WT1190F’nin NASA’nın Lunar Prospector görevinden kalma bir uzay çöpü olduğu düşünülüyor. İlk kez 18 Şubat 2013’te keşfedilmişti. Moleküler düzeydeki sürtünmeden ötürü yörüngeye yolladığımız her şey yavaşlayarak daha alçak yörüngelere iner ve en sonunda da Dünya’ya düşmeye mahkumdurlar. Uzay çöpü atmosfere girişte yandığı için yeryüzünde bir tehlike oluşturmadı.

13 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1906 – Sri Lankalı fizikçi ve akademisyen A.W. Mailvaganam doğdu (ö. 1987)
1913 – Sri Lankalı fizikçi ve akademisyen V. Appapillai doğdu (ö. 2001)
1931 – Amerikalı test pilotu ve NASA yöneticisi John Manke doğdu (ö. 2019) 1962’de NASA’da test pilotu olan Manke, kanatsız uçan gövdelerle (lifting-body) 42 uçuş yaptı. Bu hava araçları, geliştirilecek uzayaraçlarının iniş yeteneklerini araştırmak için üretilen, başka bir uçakla havalandırıldıktan sonra ayrılıp kendi başına iniş yapan araçlardı. Manke pilotluktan sonra NASA Uçuş Operasyonları ile Uçuş Araştırma Merkezi’nde yöneticilik yaptı.

John Manke

1947 – Amerikalı fizikçi ve çevreci Amory Lovins doğdu
1957 – Türk sermayedar, siyasetçi Nuri Demirağ öldü (d. 1886) Türkiye’de ilk uçak fabrikasının kuran, ayrıca ilk yerli paraşüt üretimini gerçekleştiren Demirağ, Türk havacılığının öncü isimlerinden birisidir.

Nuri Demirağ (soldan dördüncü) üretilen uçağın önünde poz veriyor.

1996 – Avustralyalı astrofizikçi ve akademisyen Bobbie Vaile öldü (d. 1959)
2010 – Amerikalı gökbilimci ve kozmolog Allan Sandage öldü (d. 1926)

12 Kasım

12 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1966 – Bir gün önce Gemini 12 uzayaracı ile yörüngeye çıkan Buzz Aldrin uzay yürüyüşü yaptı. Bu yürüyüşte uzaydaki ilk özçekimi gerçekleştirdi.

Buzz Aldrin, Gemini 12 görevindeki uzay yürüyüşü sırasında.

1980 – NASA’nın Voyager I uzay sondası Satürn’e en yakın konumuna ulaştı ve gezegenin halkalarını görüntüledi.

12 Kasım

1981 – Uzay mekiği Columbia ikinci görevi (STS-2) için fırlatıldı. Böylece uzaya ikinci kez fırlatılan ilk insanlı uzayaracı oldu.

Uzay mekiği Columbia ikinci kez uzaya çıkarken.

2014 – Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Rosetta uzayaracından ayrılan Philae iniş aracı 67P/Churyumov–Gerasimenko kuyrukluyıldızına indi. Böylece bir kuyrukluyıldıza ilk kez iniş yapılmış oldu.

Philae iniş aracının bir canlandırması.

12 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1793 – Fransız gökbilimci, matematikçi ve politikacı, Paris’in ilk Belediye Başkanı Jean Sylvain Bailly öldü (d. 1736)
1842 – Nobel Ödülü sahibi İngiliz fizikçi ve akademisyen John William Strutt doğdu (ö. 1919)
1916 – Amerikalı gökbilimci, matematikçi ve yazar Percival Lowell öldü (d. 1855)
2013 – Polonyalı gökbilimci ve akademisyen Konrad Rudnicki öldü (d. 1926)
2013 – Rus mühendis ve astronot Aleksandr Serebrov öldü (d. 1944)

11 Kasım

11 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1966 – NASA Gemini 12’yi fırlattı. Gemini programının bu son uzayaracı yörüngeye Jim Lovell (komutan) ve Buzz Aldrin’i (pilot) çıkarttı. Ay’da yürüyen ilk iki insandan biri olan Aldrin bu görevde uzaydaki ilk selfiyi çekti.

1982 – Uzay mekiği Columbia beşinci uzay mekiği görevi (STS-5) için fırlatıldı. Bu fırlatma aynı zamanda mekikle beraber uzaya bir iletişim uydusunun taşındığı ilk görev oldu. Bu yönüyle STS-5 ilk “operasyonel” mekik görevi sayılıyor. Mekik beş günlük görevinin sonunda 16 Kasım günü Dünya’ya geri döndü.

2007Delta IV-Heavy roketi ikinci (ve ilk gece) fırlatmasında yörüngeye DSP-23 adlı Amerikan savunma uydusunu taşıdı.

Delta IV – Heavy roketi tüm ihtişamıyla yükselirken. 📷: @LaunchPhoto

2017 – Türk girişimci çift Eren Özmen ve Fatih Özmen tarafından yönetilen Sierra Nevada Corporation tarafından geliştirilen yeni nesil uzay mekiği Dream Chaser düşme testinden başarıyla geçti.

ISS’e kargo ve mürettebat taşıması planlanan Dream Chaser adlı mekik.

11 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1914 – Amerikalı gökbilimci, optikçi ve akademisyen James Gilbert Baker doğdu (ö. 2005)
1930 – Amerikalı fizikçi ve matematikçi Hugh Everett doğdu (ö. 1982)
1930 – Amerikalı fizikçi ve akademisyen Mildred Dresselhaus doğdu (ö. 2017)
1933 – Amerikalı astronot Ronald Evans doğdu (ö. 1990) Ay’a uçan ama iniş yapmayan 12 insandan biri olan Evans, Ay yörüngesinde yalnız başına kalan son kişiydi. Toplam 148 saatlik rekor süre ile Ay yörüngesinde en çok zaman geçiren insan oldu.

Ronald Evans

1958 – Litvanyalı astronom ve astrofizikçi Kazimieras Černis doğdu