Dünya’nın Doğuşu (Earthrise)

Biz dünyada diğer gökcisimlerinin doğuşuna tanıklık ederiz ancak kendi gezegenimizin de bir yerlerde doğuyor olabileceği aklımıza gelmez. Oysa Ay’da Dünya’nın doğuşu izlenebilir.

1968 Noel arefesinde, ilk kez Dünya yörüngesinden ayrılan ayrıca Ay’a ulaşan uzayaracı olan Apollo 8 mürettebatı Ay yörüngesine erişip, Ay’ın görmediğimiz arka yüzünü gören ilk insanlar olduktan sonra Ay ufkunda yükselen Dünya görüntüsüne şahit oldular.

Fotoğraf: Apollo 8 mürettebatından Bill Anders; İşleme ve lisans: Jim Weigang

Yukarıdaki fotoğraf orjinali siyah beyaz olan kaenin renklendirilmiş hali. Astronotlar daha sonra renkli filmle de Dünya’nın fotoğrafını yakaladılar.

Bu heyecanlı anlarda astronotlar arasında şu konuşmalar (tamamen çeviri Türkçesi, idare edin) geçer:

Anders: Aman tanrım! Şurdaki görüntüye bakın! Dünya yükseliyor. Vay, çok güzel.
Frank Borman: Hey, bunu çekme, bu planda yok. (şaka yapıyor)
William Anders: (güler) Renkli filmin var mı, Jim?
Bana hemen renkli film verir misin?
James Lovell: Adamım, bu harika!

Apollo 8’de çekilenler esasen ikinci Dünya’nın doğuşu fotoğrafları. İlki Lunar Orbiter 1 uzayaracı tarafından çekilmişti.

Lunar Orbiter 1 uydusunca yakalanan Dünya’nın doğuşu görüntüsü.

Dünya’nın batışı da Ay’a gönderilen uzayaraçlarında görüntülenmiştir. Aşağıdaki animasyonda Zond 8 uzayaracı tarafından yakalanan “Dünya’nın batışı” görülüyor.

SSCB’nin geliştirdiği Zond 8 uzayaracı tarafından elde edilen fotoğraflarla oluşturulumuş olan “Dünya’nın batışı” görüntüsü.

Peki gelecekteki Ay kolonilerinde de Dünya’nın doğuşu izlenebilecek mi?

Ne yazık ki cevap büyük oranda hayır. Kütleçekim kilidi etkisiyle uydumuzun kendi etrafında dönüş hızıyla, Dünya etrafındaki dönüş hızı eşitlenmiş durumda: Dünya’ya hep aynı yüzünden bakıyor. Yani buradaysanız Dünya’yı hemen hemen sabit biçimde görüyorsunuz. Arka yüzünde ise hiç göremiyorsunuz.

Yalnız yörünge hareketinden ötürü oluşan salınım (librasyon) sonucunda görebildiğimiz yüzünün sınırlarında yer alan 2 dereceye varan bir bölgede Dünya doğup batar. Ancak Ay’ın hareketi yavaş olduğundan bu doğuş-batışlar yaklaşık bir aylık süreye yayılır.

kaynak: earthobservatory.nasa.gov | uzaydanhaberler.com |

James Webb Uzay Teleskobu ne zaman fırlatılacak?

James Webb uzay teleskobu NASA’nın Hubble’ın yerine geçireceği yeni nesil uzay teleskobudur. Teleskobun karmaşık sistemlerinin testleri ve montajda yaşanan zorluklar nedeniyle fırlatma defalarca kez ertelendi. Ve nihayet en gelişmiş uzay teleskobu fırlatma rampasında, büyük günü bekliyor: 25 Aralık 2021, 15:20 (TSİ).

James Webb Uzay Teleskobu‘nun (JWST) inşası oldukça kapsamlı ve pahalı bir proje. Pek çok zorluğu olan James Webb’in fırlatması bu nedenle defalarca kez ertelendi.

Décollage plan large, le 29/09/2017.

fırlatma için hangi roket kullanılacak?

Teleskobun fırlatması için Avrupalı ortakların bir katkısı olarak Ariane 5 roketi kullanılacak.

James Webb kaybedilmesi göze alınamayacak kadar değerli. Böyle uzun süren, yüksek maliyetli bir projede gerçekten çok güvenilir bir roket sisteminin kullanılması gerekiyor. Ariane 5’e Dünya’nın en güvenilir roketi gözüyle bakılıyor. Ard arda 80 fırlatma boyunca hiç fire vermedi.

James Webb teleskobu hakkında daha detaylı bilgi almak için tıklayınız

fırlatma nereden gerçekleşecek?

Fırlatma noktası Arianespace’in Avrupa Uzaylimanı ELA-3 kompleksi. Fransız Guenası’nın Kourou kentine yakın. Güney Amerika’da bulunan Fransız Guenası ekvator çizgisine oldukça yakın. Dünya’nın dönüş hızı ekvatorda en yüksek (1670 km/saat) seviyede olduğu için, kazanılan ekstra hız fırlatmayı daha kolay hale getiriyor.

kaynak: jwst.nasa.gov |

21 Kasım

21 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1783 – İnsanlı bir sıcak hava balonu ilk kez yere bağlı olmadan uçuş yaptı. Uçuş Paris’te Jean-François Pilâtre de Rozier and François Laurent d’Arlandes tarafından gerçekleştirildi. İkili Paris’in merkezinden havalandıktan sonra 25 dakika seyrederek 8.85km yol aldı ve şehrin dışına iniş yaptı. Uçuşa şahit olanlardan Benjamin Franklin olayı şu şekilde anlatır:
“En görkemli şekilde yükseldiğini gözlemledik. Yükseklik 250 fit (76 m) civarına ulaştığında, cesur gezginler, seyircileri selamlamak için şapkalarını indirdiler. Belirli bir korku ve hayranlık karışımını hissetmekten kendimizi alamadık.” [kaynak]

1877 – Thomas Edison icat ettiği fonografı duyurdu. Fonograf ses kaydı yapıp bunu tekrar çalabilen bir makinadır. Sonraki yıllarda yapılan geliştirmelerle Gramophone ismiyle bugün bildiğimiz pikapa evrilecekti. Pikaplar zamanla yerini daha modern teknolojilere bıraksa da hifi severler tarafından daha kaliteli ses sunması sebebiyle tercih edilmeye devam ediyor.

1905 – Albert Einstein’ın kütle-enerji denkliği formülünü (E = mc²) ifade ettiği “Cismin ataleti içerdiği enerji miktarına bağlı mıdır?” adlı makalesi, Annalen der Physik dergisinde yayımlandı. E = mc² formülündeki
E: Cismin sahip olduğu enerjiyi (Joule cinsinden)
m: cismin kütlesini (kg)
c²: ışık hızının boşluktaki hızının (metre/saniye) karesini ifade eder.

21 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1652 – doktor ve astronom Jan Brożek Polonyalı matematikçi öldü (d. 1585)
1676 – Danimarkalı gökbilimci Ole Rømer doğdu. Rømer ışık hızının ilk nicel ölçümlerini sundu.
1811 – Polonyalı politikacı, fizikçi ve devrimci Ludwik Gorzkowski doğdu (ö. 1857)
1931 – Gürcü kimyager ve fizikçi Revaz Dogonadze doğdu (ö. 1985)
1933 – Amerikalı albay, pilot ve astronot Henry Hartsfield doğdu (ö. 2014)
1970 – Nobel Ödülü sahibi, Hintli fizikçi ve akademisyen C. V. Raman öldü (d. 1888)
1994 – Hollandalı-Amerikalı gökbilimci ve akademisyen Willem Jacob Luyten öldü (d. 1899)
1996 – Nobel Ödülü sahibi, Pakistanlı-İngiliz fizikçi ve akademisyen Muhammed Abdüsselam öldü (d. 1926)
2009 – Rus mühendis ve astronot Konstantin Feoktistov öldü (d. 1926)
2013 – Amerikalı gökbilimci ve yazar Dimitri Mihalas öldü (d. 1939)

20 Kasım

20 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1998Uluslararası Uzay İstasyonu’nun ilk modülü olan Zarya Baykonur Kozmodromu’ndan fırlatıldı. Rus yapımı 19.323 kg ağırlıktaki Zarya modülünün fırlatılması uzay istasyonunun doğum günü sayılıyor. Aralık ayında fırlatılan ABD yapımı Unity modülü ile Zarya, uzay mekiği Endeavour astronotları tarafından robot kol yardımıyla birleştirilecekti.

Uzay istasyonuna giren ilk astronotlar tarafından 29 Mayıs 1999’da çekilen bu görüntüde, Rusların Zarya (güneş panelli) ve ABD’nin Unity modüllerinden ibaret olan istasyon inşaa sürecinin daha başında.

20 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1602 – Alman fizikçi ve politikacı Otto von Guericke doğdu (ö. 1686)
1715 – Fransız gökbilimci Pierre Charles Le Monnier doğdu (ö. 1799)
1873 – Amerikalı fizikçi William Coblentz doğdu (ö. 1962)
1882 – Amerikalı doktor ve astronom Henry Draper öldü (d. 1837)
1889 – Amerikalı gökbilimci ve kozmolog Edwin Hubble doğdu (ö. 1953)
1894 – Gürcistan doğumlu Alman mühendis ve fizikçi Johann Nikuradse doğdu (ö. 1979)
1934 – Hollandalı matematikçi, fizikçi ve astronom Willem de Sitter öldü (d. 1872)
1938 – Amerikalı fizikçi Edwin Hall öldü (d. 1855)
1945 – Nobel Ödülü sahibi, İngiliz kimyager ve fizikçi Francis William Aston öldü (d. 1877)
1968 – Amerikalı astronot James Dutton doğdu

19 Kasım

19 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1881 – Ukrayna, Odessa’nın güneybatısındaki Grossliebenthal köyü yakınlarında bir göktaşı düştü (meteorit). Son derece parlak bir ateş topu olarak görülen meteor, yere çarptıktan sonra ardında birkaç araştırmacının inceleyebileceği kadar kalıntı bırakmıştı.

1969 – Apollo programı: Apollo 12 astronotları Pete Conrad ve Alan Bean Ay’ın Oceanus Procellarum (Fırtınalar Okyanusu) bölgesine iniş yaptı. Böylece ikili Ay’da yürüyen üçüncü ve dördüncü insanlar oldu.

Alan Bean

1991 – Çin ilk Shenzhou uzayaracı olan Shenzhou 1’i fırlattı. Shenzhou kapsülü genel hatlarıyla Soyuz uzayaraçlarına benzeyen, yörüngeye insan taşımaya yarayan uzayaraçlarıdır. Serinin ilk uzayaracı olan ve test amacı taşıyan Shenzhou 1, insansız bir görevdi. Uzayaracı yaşam destek modülü, kenetlenme modülü gibi orijinal tasarımda olan ancak kullanılmayacak parçalara sahip değildi.

19 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1700 – Fransız rahip ve fizikçi Jean-Antoine Nollet doğdu (ö. 1770)
1711 – Rus fizikçi, kimyager, astronom ve coğrafyacı Mikhail Lomonosov doğdu (ö. 1765)
1822 – Alman matematikçi ve fizikçi Johann Georg Tralles öldü (d. 1763)
1845 – Hintli-İngiliz gökbilimci ve yazar Agnes Giberne doğdu (ö. 1939)
1898 – Alman-Amerikalı fizikçi ve akademisyen Arthur R. von Hippel doğdu (ö. 2003)
1932 – Amerikalı gökbilimci Eleanor F. Helin doğdu (ö. 2009)
1834 – Alman fizikçi ve akademisyen Georg Hermann Quincke doğdu (ö. 1924)
1956 – Amerikalı albay, pilot ve astronot Eileen Collins doğdu