NGC 6164: Ejderha Yumurtası Bulutsusu ve Hâlesi

Günün Gökbilim Görüntüsü

26 Aralık 2022

NGC 6164: Ejderha Yumurtası Bulutsusu ve Hâlesi
Görsel Katkısı ve Telif:
Russell Croman

Açıklama: Her şeyi merkezdeki yıldız yarattı. Ejderha Yumurtası olarak bilinen bu yıldız (nadir bulunan, sıcak, parlak, Güneş’ten yaklaşık 40 kat daha büyük O-tipi bir yıldız) sadece onu çevreleyen karmaşık bulutsuyu (NGC 6164) değil, aynı zamanda ikisini kapsayan maviyi hâleyi de yarattı. Adı kısmen, Ara’nın Savaşan Ejderhaları olarak da bilinen, pitoresk NGC 6188’e olan yakınlığından türetilmiştir. Üç ila dört milyon yıl sonra büyük yıldızın hayatı muhtemelen bir süpernova patlamasıyla sonlanacak. Yaklaşık 4 ışık yılı boyunca uzanan bulutsunun kendisi, görünüş olarak onu daha yaygın gezegenimsi bulutsulara (ölmekte olan güneş benzeri yıldızları çevreleyen gazlı örtüler) benzer kılan iki kutuplu bir simetriye sahiptir. Ayrıca birçok gezegenimsi bulutsu gibi, NGC 6164’ün de bölgenin bu derin teleskopik görüntüsünde mavi renkte ortaya çıkan geniş, soluk bir hâleye sahip olduğu bulundu. Kendisini çevreleyen yıldızlararası ortama doğru genişleyen mavi hâledeki malzeme, muhtemelen O-yıldızının daha önceki aktif bir aşamasından atılmıştı. NGC 6164, güney takımyıldızı Cetvel’de (Norma) 4200 ışık yılı uzaklıkta yer almaktadır.


Bu makale 26 Aralık 2022 günkü NASA’nın Astronomy Picture of the Day sayfasından çevrilmiştir.

İkizler ve Eldivenler

Günün Gökbilim Görüntüsü

25 Aralık 2022

İkizler ve Eldivenler
Görüntü Katkısı ve Telif Hakkı
: Chuck Derus

Açıklama: 3200 Phaethon asteroidinin Dünya gezegenine yıllık hediyesi her zaman Aralık ayında gelir. İkizler göktaşı yağmuru (Geminid) olarak da bilinen göktaşı akışının kaynağı, gizemli asteroidin yörüngesi boyunca bulunan toz döküntüsüdür. Göktaşı yağmuru etkinliğinin 13/14 Aralık’taki zirvesine yakın, Amerika’nın güneybatısındaki Monument Valley üzerinde Ay yükselmeden önce çekilmiş 22 adet yıldızlı gökyüzü görüntüsünden oluşan bu gece manzarasında geminid meteorları yakalanmış. Göktaşı yağmurunun saçılma noktasına yakın parlak yıldızlar, İkizler takımyıldızının ikiz yıldızları Castor (mavi) ve Pollux’tur (sarı). Dünya tozlu akıntısını süpürürken, paralel meteor izleri perspektif nedeniyle İkizler’deki gökyüzünde bir noktadan yayılıyor gibi görünür ve bu nedenle yıllık göktaşı yağmuruna takımyıldızın adı verilir. Monument Valley’deki üç önemli tanık tepenin, kameranın bakış açısından bu görünümü aynı zamanda ikisinin isimlerinin ne kadar uygun olduğunu akla getiriyor. Üçüncünün adıysa Merrick Butte.


Bu makale 25 Aralık 2022 günkü NASA’nın Astronomy Picture of the Day sayfasından çevrilmiştir.

Kuyrukluyıldız 2022 E3 (ZTF)

Günün Gökbilim Görüntüsü

24 Aralık 2022

Kuyrukluyıldız 2022 E3 (ZTF)
Görüntü Katkısı ve Telif Hakkı: Dan Bartlett

Açıklama: C/2022 E3 Kuyrukluyıldızı (ZTF), bu yıl Mart ayının başlarında, gökbilimciler tarafından Zwicky Geçici Tesisindeki geniş alanlı araştırma kamerası kullanılarak keşfedildi. O zamandan beri, yeni uzun dönemli kuyrukluyıldız önemli ölçüde parlaklaştı ve şimdi şafak öncesi gökyüzünde kuzey takımyıldızı Corona Borealis (Kuzey Tacı) boyunca ilerliyor. Teleskop olmadan gözlemlemek için hâlâ çok sönük. Ancak 19 Aralık’ta çekilen bu hoş teleskopik görüntü, kuyrukluyıldızın daha parlak yeşilimsi komasını, kısa geniş toz kuyruğunu ve 2,5 derecelik geniş bir görüş alanı boyunca uzanan uzun soluk iyon kuyruğunu gösteriyor. İç Güneş Sistemine doğru olan yolculuğunda 2022 E3 kuyrukluyıldızı, yeni yılın 12 Ocak’ında Güneş’e en yakın olacağı günberi noktasına, 1 Şubat’ta ise gezegenimize en yakın olacağı yerberi noktasında varacak. Kuyrukluyıldızların parlaklığı herkesin bildiği gibi önceden bilinemez, ama yine de C/2022 E3 (ZTF) karanlık gece gökyüzünde çıplak gözle ancak görülebilecek kadar parlaklaşabilir.


Bu makale 24 Aralık 2022 günkü NASA’nın Astronomy Picture of the Day sayfasından çevrilmiştir.

NGC 1365: Görkemli Evren Adası

Günün Gökbilim Görüntüsü

22 Aralık 2022

NGC 1365: Görkemli Evren Adası
Görüntü Katkısı ve Telif Hakkı: Martin Pugh

Açıklama: Çubuklu sarmal gökada NGC 1365, yaklaşık 200.000 ışık yılı çapında, gerçekten görkemli bir evren adasıdır. Sönük ama hararetli Ocak (Fornax) takımyıldızı yöresinde yalnızca 60 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan NGC 1365, iyi incelenmiş Ocak Gökada Kümesi’nin baskın bir üyesidir. Bu etkileyici keskinlikteki renkli görüntü, galaksinin merkez çubuğunun uçlarına yakın ve sarmal kolları boyunca yoğun, kırmızımsı yıldız oluşum bölgelerini gösteriyor. Gökadanın parlak çekirdeği boyunca uzanan perdeleyici toz patikaları, ince ayrıntılarıyla görülüyor. Çekirdekte süper kütleli bir kara delik yatmakta. Gökbilimciler, NGC 1365’in belirgin çubuğunun galaksinin evriminde çok önemli bir rol oynadığını, gaz ve tozu yıldız oluşturan bir girdaba çektiğini ve nihayetinde merkezi kara deliğe malzeme beslemesi yaptığını düşünüyor.


Bu makale 22 Aralık 2022 günkü NASA’nın Astronomy Picture of the Day sayfasından çevrilmiştir.

Günün Gökbilim Görüntüsü – 21 Aralık 2022

Altmış üç derece Kuzey’de Güneş Hâlesi
Görüntü Katkısı ve Telif Hakkı: Goran Strand

Mutlu Gündönümleri! Bugün, Güney yarımkürede yazın ve Kuzey’de kışın astronomik olarak başladığı Aralık gündönümü. Güneş bu gün dönümünde TSİ 00:48’de, Dünya gezegeninin göklerindeki bir yıllık yolculuğunda, en güney dik açıklığına, 23.5 derece güneye erişir. Yaklaşık 4 gün önce, Güneş bu mevsimsel Güney sınırına yakındı ve bu nedenle İsveç’in merkezindeki Östersund üzerinde yerel öğle vakti ufkun hemen üzerindeydi. Göl kıyısındaki uzak Kuzey kentine bakan bu manzara, gün ortası Güneşi’ni güzel bir güneş buz halesiyle birlikte bulur. Doğal olarak meydana gelen atmosferik buz kristalleri, güneş ışığını altıgen geometrileri aracılığıyla kırıp ve yansıtarak cezbedici hâle gösterileri üretebilir. Yine de, Güneş alçalmış ve açık gökyüzünde ufka yakınken, bu yoğun haleyi oluşturan buz kristallerinin olası kaynakları kar toplarıdır. Yerel bir kayak alanında faaliyet gösteren kar yapma makineleri, panoramanın sağ tarafına doğru yakındaki Froson adasının tepesinde görünür bir duman oluşturuyor.


Bu makale 21 Aralık 2022 günkü NASA’nın Astronomy Picture of the Day sayfasından çevrilmiştir.

Aralık gündönümü ile ilgili bu yazıyı sevdiyseniz AstroTürk içinde gece yarısı güneşi ve kutup tuhaflıkları yazılarına da göz atabilirsiniz.