kutup bulutları (nacreous)

Kuzey Kutbu’na yakın yerlerde yaşayanların bu zamanlarda nacreous (sedef) bulutlarını izleyebildiklerini söylüyor atmosfer optiği uzmanı Les Cowley. Dün İsveç, Porjus’tan Patricia Cowern aşağıda görmüş olduklarınızı, Kuzey Kutup Dairesi‘nin 64 km kuzeyinde fotoğrafladı.

cowern2_strip.gif

Fotoğraf detayları: Canon 10D, 100 asa, 1/60th sec.

Bu nadir bulutlar, aynı zamanda Tip 2 Kutup Stratosferik Bulutları ya da PSC’ler olarak da biliniyorlar, strarosferin 14 ila 25 km yukarısında seyrediyorlar ve günlük bulutlardan daha yüksekte oluşuyorlar. Olağandışı düşük sıcaklıklara ihtiyaçları var (-85 C), bu yüzden Kuzey Kutup kışı onları görebilmek için en iyi zaman. Bulutlar şafaktan önce ya da güneşin doğuşundan 2 saat sonrasına kadar gözüküyorlar. Elektrik deşrjlarıyla ışıldayarak unutulmayacak sahneler yaşatarak, dondurucu stratosferik rüzgarlarla, sessiz ve yavaşça kıvrılıyor ve bükülüyorlar.

Kaynak: Spaceweather.com | Fotoğraf: Patricia Cowern’in izniyle.

Güneş’te tsunami

Güneş lekesi 930 6 Aralık’ta patladığında, X6 katagorisinde bir alev, aynı zamanda da güneşin yüzünde yoluna çıkan flamentleri ve diğer yapıları silip yok ederek ilerleyen tsunami benzeri bir şok dalgası üretti.

ospan_strip.gif

“Çok güçlü olmalarına karşın, bu geniş ölçekte yıkıcı esinti dalgaları seyrek olarak meydana gelir,” diyor, Ulusal Güneş Gözlemevinden Dr K. S. Balasubramaniam. “Dakikalar içinda hızlıca bütün güneşi kaplayacak şekilde büyüyorlar ve görünüşe göre filamentleri süpürerek temizliyorlar.

M42 – Orion (Avcı) Bulutsusu

Avcı‘daki (Orion) Büyük Bulutsu, uçsuz bucaksız bir yıldız doğumhanesi, büyük olasılıkla da astronomik bulutsuların en ünlüsü. Resimde ışıldayan gaz, sadece 1500 ışık yılı uzağımızdaki, çok geniş bir yıldızlararası moleküler bulutun çıkıntısında genç sıcak yıldızları çevreliyor. Aşağıda, Jon Christensen’in yakaladığı çapraşık görüntüde, zayıf demetler ile toz ve gaz katmanları bilhassa dikkat çekiyor. Avcı’daki Büyük Bulutsu, kolayca tanınan gözde takımyıldızlardan Avcı’nın kuşağındaki üç yıldızın hemen altında, çıplak gözle bulunabilir.

m42_christensen_k.jpg

Trapezium olarak bilinen parlak açık yıldız kümesi barındırmasına ek olarak Avcı Bulutsusu bir çok çocuk yıldız odaları da içerir. Bu odalar hidrojen gazı, sıcak genç yıldızlar, proplyd-ler ve yüksek hızlarda madde kusan yıldız jetleri içerir. Aynı zamanda M42 olarak bilinen, Avcı Bulutsusu yaklaşık 40 ışık yılı boyunca uzanır ve güneşimizle beraber gökadamızla aynı spiral kolda bulunur.

Kaynak: apod.nasa.gov | fotoğraf: Jon Christensen’in izniyle (christensenastroimages.com)

geçiş

Bu ayın 8’inde, Birleşik Devletler, Florida, Ocala’da Howard Eskildsen teleskobunu ev ile ağaçlar arasındaki güneş alan yerden bir diğerine sürükleyip durdu. Merkür’ün Güneş’in önünden geçişini yakalayabilmek için yakasını gölgelerden kurtarmak zorundaydı:

eskildsen2_k.jpg

Fotoğraf : Howard Eskildsen’in izniyle

kuğunun kuyruğu

SWAN (Kuğu) Kuyruklu Yıldızı’nın kuyruğundaki yapıya ne sebep olmuş olabilir? Ansızın parlayıp geçen hafta çıplak gözle izlenebilecek parlaklığa ulaşan Kuğu’nun, hayalet olarak tanımlayabileceğimiz iyon kuyruğu gösterilmiş. Güneş rüzgarının yönünde uzanan iyon kuyruğu, Güneş’in yaydığı ultraviyole ışınlarının enerji verip iyonlaştırdığı gazlardan meydana geliyor. Güneş rüzgarının kendisi Güneş’in karmaşık ve her an değişen manyetik alanının etkisiyle şekilleniyor. SWAN’ın kuyruğundaki yapı rüzgarla beraber Güneş’ten dışarı doğru hareket ediyormuş şekilde görülebilir. Karbon monoksit moleküllerince iyon kuyruğunda mavi renk hakim kılınıyor. Kuyruklu yıldızın başını (merkezini) saran yıldız bulutunun rengi cüzi miktardaki siyanojen (siyanür iyonu) sebebiyle hafif yeşil. Alttaki görüntü iki hafta önce ABD’nin California eyaletinde çekildi.

swan_gralak.jpg

Fotoğraf : Ray Gralak‘in izniyle