Haftalık Gökyüzü Raporu – 49

İlk kez bir ötegezegende su buharı keşfedildi

Sanatçı gözünden K2-18 b.

K2-18 b isimli ötegezegenin atmosferinde gaz halinde su tespit edildi. Tıpkı Dünyadaki gibi.. Bu keşifle Dünya dışında ikinci bir sulak gezegen keşfetmiş olabiliriz. K2-18 Dünya’nın yaklaşık iki katı büyüklüğünde bir süper-dünya. Kütlesi ise gezegenimizin 8 katı.

2015 yılında keşfedilen K2-18 b, kırmızı cüce sınıfında bir yıldızın çevresinde yaşanabilir bölge sınırları içindeki bir yörüngede hareket ediyor. Yaşanabilir bölge bir gezegenin yıldızından, yüzeyindeki suyun tamamen donmayacak kadar yakın ve tamamen buharlaşmayacak kadar uzak olan uzaklığı ifade ediyor.

Gezegen bu haliyle Dünya’ya oldukça benzer olabilir. 2021 yılında James Webb Uzay Teleskobu fırlatıldıktan sonra bu tarz ötegezegenler hakkında çok daha detaylı çalışmalar yapılabilecek.

Merhaba Borisov, ve güle güle

NASA Jet İtki Laboratuvarı’ndan araştırmacılar keşfedilen bir cismin Güneş Sistemimiz dışından gelmiş olabileceğini ortaya çıkardı. Keşfin sahibi Kırım’dan Gennadii Borisov. Yıldızlararası ziyaretçi olduğu düşünülen ve C/2019 Q4 (Borisov) olarak işaretlenen kuyrukluyıldız yaklaşık 150,000 km/saat hızla hareket ediyor. Bu hız, Borisov’un bulunduğu uzaklıkta (Güneş’ten 420 milyon km) hareket eden cisimlere göre oldukça fazla.

Yeni keşif akıllara daha önce ziyaretimize gelen ‘Omuamua kuyrukluyıldızını hatırlattı. Öyle görülüyor ki araştırmalar arttıkça daha sık bu tarz Güneş Sistemi dışından gelen gökcisimlerine şahit olacağız.

3 milyar ışıkyılı uzaktaki milisaniyelik patlama

Çin’de bulunan dünyanın en büyük teleskobu: FAST (Five hundred meter Aperture Spherical Radio Telescope)

Dünyanın en büyük teleskobu Çin’de bulunuyor. 500 metre çaplı bir radyo teleskop olan FAST (Five hundred meter Aperture Spherical Radio Telescope) veya Çinlilerin dediği gibi ‘Tianyan’ şimdi evrende bilinen en parlak patlamalar olan derin uzaydaki hızlı radyo patlamalarını (FRB) takip ediyor. İlk kez 2007 yılında keşfedilen bu patlamalara hızlı denilmesinin sebebi sadece birkaç milisaniye sürmeleri. Karadelikler veya magnetarlarca oluşturulduğu sanılan FRB’ler sırasında olağanüstü miktarda enerji saçılıyor. FAST tarafından yakalanan FRB’nin (FRB 121102) ilginç yanı ise tekrar ediyor oluşu. 3 milyar ışıkyılı ötede gerçekleşen patlama ilk kez 2012’de Porto Riko’daki Arecibo Gözlemevi tarafından tespit edilmişti. Daha sonra farklı radyo teleskoplar da patlamayı defalarca kez yakaladılar. FAST 30 Ağustos’ta 12, 3 Eylül’deyse 20 kez aynı patlamayı gözlemledi. FAST’ten gelen veriler FRB’lerin nerde ve nasıl oluştuğuna dair fikir edinmemizi sağlayabilir.

Dronlar Alemi

Suudi rafinerisine dron saldırısı

Yemen’de Suudi işgaline direnen Husiler, İran’ın askeri desteği ile insansız hava araçları da kullanarak Suudilere saldırmaya devam ediyor. Bu defaki saldırıdaysa Suudi kaybı çok büyük. Suudi kraliyet ailesine ait Aramco şirketine ait petrol rafinerisine 1,300 km uzaktan gerçekleştirilen saldırıda çok büyük maddi hasar meydana geldi. Geçtiğimiz yıl 1,500 km menzilden saldırı gerçekleştiren Husiler’in yine Sammad-3 modeli dronlar kullandığı tahmin ediliyor. Saldırı sonrası Aramco üretimi yarı yarıya kıstı. Bunun Suudilere maliyeti 275 milyon dolar. Yeni silahlar almak için on milyarlarca dolar harcayan Suudilere bu kadar büyük kayıp yaşatan Husiler’in dronları bu kadar pahalı değil muhtemelen.