Yuri Gecesi

12 Nisan insanlı uzay araştırmaları için büyük bir dönüm noktası. 1961 yılının 12 Nisan’ında Sovyet kozmonotu Yuri Gagarin, uzaya çıkan ilk insan oldu. Bu büyük olay 2001 yılından beri Yuri Gecesi (Yuri’s Night) olarak dünyanın farklı şehirlerinde pek çok etkinlikle kutlanıyor.

Size en yakın etkinliği yurisnight.net adresinden bulmanız mümkün ama sayfanın sonunda ben Türkiye’de olacakları yazdım zaten 👽

12 Nisan’da gerçekleşen bir diğer önemli olayı da unutmamak lazım. Gagarin’den 20 sene sonra, 12 Nisan 1981 günü, ilk uzay mekiği görevi (STS-1) fırlatması gerçekleştirildi.

“Paris’te Gagarin Günü” Aleksandr Deyneka, 1962

 

Yuri Gecesi 2018 için Türkiye’de gerçekleşecek etkinlikler:

İstanbul Üniversitesi

İÜ Amatör Astronomlar Kulübü ’nün düzenlediği etkinlik 12 Nisan Perşembe günü saat 18.00’de Dr. F. Korhan YELKENCİ’nin”Uzay Araştırmalarının Dünü, Bugünü ve Yarını” sunumuyla başlayacak; ardından saat 19:00’da Uğurcan ÇELİK’in “Uzay Sahnesinde Bir Yıldız: Yuri Gagarin” sunumu olacak. Sunumların ardından konser eşliğinde teleskoplarla gökyüzü gözlemi olacak. İstanbul Üniversitesi’nin Beyazıt’taki kampüsünde düzenlenen etkinlik herkesin katılımına açık ve ücretsiz.

ODTÜ

ODTÜ Amatör Astronomi Topluluğu, Yuri Gecesini 12 Nisan’dan sonraki cumartesi olan 14 Nisan’da kutlayacak. Etkinlik yeri Fizik U3. Yuri Gagarin anmasının ardından Wall-E film gösterimi, sonrasındaysa Fizik çimlerinde müzik ve dans eşliğinde gökyüzü gözlemi olacakmış. Jüpiter, çeşitli yıldız kümeleri ve takımyıldızları görmeyi planlıyorlar. Kostümle gelen katılımcılara sürpriz hediyeli kostüm yarışması da olacak. Ayrıntılar etkinlik sayfasında.

Hacettepe Üniversitesi

Hacettepe Astronomi Topluluğu’nun da katkı koyduğu Uzayın Gelişimi ve Yuri Gagarin etkinliği 12 Nisan 2018 saat 15:00’da Hacettepe Üniversitesi Prof. Dr. Tuğrul İnal Konferans Salonu’nda gerçekleşecek.

Dokuz Eylül Üniversitesi Amatör Astronomi Topluluğu (Deuzay)

Deuzay 15 Nisan gecesi, evrenin sonunda  Yuri’s Night: World Space Party vol.3 adıyla bir parti düzenliyor. Deuzay da uzay temalı kostüm ve makyajla bekliyor. Fakat hediyeden bahsetmemişler 🙂 Ayrıntılar burada.

İSTEK Belde Okulları

10, 12 ve 13 Nisan tarihlerinde gerçekleşecek etkinlik tüm halka açık; yalnız katılım formu doldurulması gerekiyor. Programda seminer, müze ve planetaryum gezisi bulunuyor.

Musa Manarov: uzayda bir yıldan uzun kalan ilk insan

22 Mart 1951 günü Bakü’de doğan Musa Khiromanovich Manarov, uzayda bir yıldan çok süre geçiren ilk insan oldu. Kendisi ayrıca uzaya çıkan ilk ve son Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti vatandaşıdır.

Musa Manarov 1987 sonunda çıktığı Mir uzay istasyonunda 1 yıl görev yaptı. Daha sonra 1990 yılındaki Mir göreviyle beraber toplam 541 günü uzayda geçirdi. Bu görevlerde 7 kez uzay yürüyüşü yaptı.

Manarov 1987’deki ilk görevinde Soyuz TM-4 ile yörüngeye çıktı. Soyuz uzayaracı, Mir uzay istasyonuna kenetlendikten sonra Manarov burada 1 yıl geçirerek “uzayda bir yıl geçiren” ilk insan oldu.

1990 yılında Manarov Mir’e bir kere daha çıktı. 176 günlük görev süresince Manarov Dünya’nın gözlemlenmesi ve uzayda inşaa üzerine çalıştı. Bu görevde 20 saat uzay yürüyüşü yaptı.

Manarov’un müzik sevgisi 🙂 :

“Hərdən musiqi dinləyirdik. “Mir”də fransız Jan-Lu Kretyenlə birlikdəydik. Mən açıq kosmosda işləyən kosmonavtlar üçün Azərbaycan instrumental musiqisini səsləndirərdim. Amma stansiyada ikimiz olanda, birlikdə açıq kosmosa çıxanda musiqiyə vaxt qalmırdı.”

 

 

Samantha Cristoforetti

Avrupa Uzay Ajansı’na (ESA) bağlı İtalyan astronot. 23 Kasım 2014’te uzay istasyonuna çıktı. Bunun için 8500 astronot adayı arasından sıyrılarak ESA’nın 3. kadın astronotu seçilmesi gerekti.

Kasım 2014 ve Haziran 2015 tarihleri arasında 199 gün (+16 saat 42 dakika) boyunca Uluslararası Uzay İstasyonu’nda uçuş mühendisi olarak görev aldı, Sefer 42 – 43 mürettebatlarına dahil oldu.

Sosyal medyayı iyi kullanan astronotlardan biri olduğu için epey hayran edindi. İtalyan astronot, mikro yerçekiminde ilk defa espresso yaparak daha önce hiç gerçek kahve içilmemiş olan yörüngede bir ilke adını yazdırmayı başarmıştı.

Samantha Cristoforetti Dünya manzarasına karşı espressosunu yudumluyor.

ASI’ın (İtalyan uzay ajası) Futura Görevi kapsamında bilimsel deneyleri gerçekleştirdi.

Futura, İtalyanca “gelecek” anlamına geliyor ve dişil ifadeye sahip. Fizik, biyoloji ve insan psikolojisi, radyasyon araştırması ve teknoloji tatbikatlarını konu alan deneyleri içeren bir bilim programı. Gelcekte Güneş Sistemi’nde gerçekleşecek insanlı araştırmalardaki hayatı iyileştirmeyi amaçlıyor.

Samantha Cristoforetti’nin kısa biyografisi

26 Nisan 1977’de Milan’da dünyaya geldi.

Liseyi 1996’da bitirdikten sonra bir yıl değişim öğrencisi olarak ABD’de eğitim gördü.

2001’de Almanya’daki Münih Teknik Üniversitesi’nden makina mühendisliği diplomasıyla mezun

Fransa’da Ecole Nationale Supérieure de l’Aéronautique et de l’Espace’de dört ay deneysel bir ayrodinamik projesinde çalıştı.

Master tezini, Moskova’daki Mendeleev Kimyasal Teknolojiler Üniversitesi’nde, katı roket yakıtları üzerine hazırladı.

İtalyan Hava Kuvvetleri Akademisi’ndeki eğitimleri kapsamında, Naples Federico II Üniversitesi’nde havacılık bilimlerini lisans derecesiyle tamamladı. Akademiden en yüksek nişan olan Onur Kılıcı kazanarak 2005 yılında mezun oldu.

2005-2006 arasında ABD’nin Sheppard hava üssünde görev aldı. Avrupa-NATO Jet Pilot Eğitimi’ni tamamlayıp savaş pilotu oldu.

2007-2008’de uçuş eğitimini İtalya’da sürdürdü.

2009 Mayısında ESA astronotu olarak seçildi. Kasım 2010’da temel astronot eğitimini tamamladı.

Nihayet 23 Kasım 2014’de Kazakistan’dan fırlatılan bir Soyuz uzayaracıyla Uluslararası Uzay İstasyonu’na çıktı.

Astronot Cristoforetti 2015’in en önemli kadın figürlerinden biri seçildi.

Kaynak: ESA |

İlk kozmonotlardan Viktor Gorbatko hayatını kaybetti

İlk Sovyet kozmonotlarından Viktor Gorbatko, 17 Mayıs’ta yaşamını yitirdi. Üç uzay uçuşu gerçekleştiren Gorbatko 82 yaşındaydı. Geçtiğimiz haftalarda hastalanıp hastaneye kaldırılan eski kozmonot yoğun bakıma ünitesinde hayatını kaybetti.

Gorbatko 1960 Mart’ında, 26 yaşındayken, aralarında Yuri Gagarin’in de bulunduğu 20 kişilik ilk Sovyet kozmonot grubuna seçilmesine karşın ilk uzay uçuşu için 9 yıl beklemesi gerekti.

Soyuz 7 görevi

Anatoly Filipchenko ve Vladislav Volkov’la beraber araştırma mühendisi olarak Soyuz 7 mürettebatına dahil oldu. Sovyet Ay Programına dahil olan ve 4 gün 22 saatlik bu görev, Sovyetlerin aya inişe verdiği yanıt olarak kabul ediliyor. Soyuz 6 ve Soyuz 8 uzayaraçlarının da dahil olduğu görev sırasında, iki uzayaracının yörüngede kenetlenirken, diğer bir tanesinin de bunları görüntülemesi planlanmıştı. Uzayda toplam 7 kozmonotun yer aldığı bu görevin kenetlenme safhası teknik nedenlerle başarılamadı ancak daha sonraki uzayaracı kenetlenmeleri ve uzay istasyonu çalışmaları için önemli bir deneyim oldu. Zaten sonrasında Sovyetler ay programından vazgeçecek ve uzay istasyonu inşaasına yönelecekti.

Soyuz 6-7-8

Salyut 5 görevi

Gorbatko iki kere daha uzaya dönecekti. İlk olarak 1977 Şubat’ında Soyuz 24 ile yörüngeye çıkan kozmonot, bu uçuşunda Yuri Glazkov ile Salyut 5 uzay istasyonunda 18 günlük bir görev gerçekleştirdi. Çeşitli biyolojik ve malzeme deneylerini yürüttü. Bu görev Salyut 5’e gerçekleştirilen son ziyaret olacaktı. Altı ay sonra uzay istasyonu yörüngeden çıkıp dünya atmosferinde yok oldu.

İnterkosmos görevi

Son uzay uçuşunu 1980 haziranında Soyuz 37 ile yaptı. Bu uçuşunu ilk Vietnamlı kozmonot olan Pham Tuân ile Salyut 6 uzay istasyonuna yaptı.

kaynak: spacefacts.de | space.com | russianspaceweb.com |

Apollo 10: Ay’a iniş için elbise provası

Düny yörüngesinden ayrılarak Ay’a ilerleyen mürettebatın gördüğü manzara. Fotoğraf: NASA

NASA’nın “ay inişleri için elbise provası” olarak nitelendirdiği Apollo 10, 18 Mayıs 1969’da Kenedy Uzay Merkezi 39B Rampası’ndan fırlatıldı.

Astronotlar John W. Young (komuta modülü pilotu), Thomas P. Stafford (komutan) ve Eugene A. Cernan (ay modülü pilotu) gerçekten Ay’a inecekmiş gibi hazırlandıkları görevde Dünya yörüngesinden çıkıp, Ay’ın yörüngesine geçerek bir ilki başardılar. Apollo 10’a, Ay’a inmek dışında, normal bir Apollo görevindeki herşey dahildi. Ay’a iniş Apollo 11 astronotlarından Neil Armstrong ve Buzz Aldrin’e nasip olacaktı.

Satürn 505 roketi, Uzayaracı 106 ve Ay Modülü 4’ten oluşan Apollo 10, toplamda 110 metre yüksekliğe sahipti. Ay yörüngesine ulaşıldığında, Young’ın içinde bulunduğu “Charlie Brown” telsiz kodlu Komuta ve Servis Modülü’nden (Uzayaracı 106) ayrılan Ay Modülü’nün (Snoopy) içinde bulunan Stafford ve Cernan, ay yüzeyine 14,5 km kadar alçaldılar. Daha sonra komuta modülü ile tekrar birleşerek Dünya’ya döndüler.

Komuta ve servis modülündeki astronot Young tarafından fotoğraflanan, ay modülü.

Apollo 10 görevi 8 gün 23 dakika 23 saniye sürdü ve mürettabat 1.334.850 km yol katettikten sonra Büyük Okyanus’a iniş yaptı.

Apollo 10, görev arması

kaynak: nasa.gov  | NASA History| space.com |

Apollo 11 astronotları

ABD’nin Apollo 11 görevi sayesinde insanlık 21 Temmuz 1969 günü Ay’a ulaştı. Neil Armstrong Ay’da yürüyen ilk insan olurken, onu Buzz Aldrin takip etti. Bu sırada ekibin diğer üyesi Michael Collins ikiliyi Ay yörüngesinde bekledi. Uzayda 8 gün kalan Apollo 11 mürettebatı bu sürenin 21.5 saatini Ay yüzeyinde geçirdi.

Aşağıdaki fotoğrafta, Ay’a giden astronotlar, eşleri, çocukları ve tabii ki ün kazanmalarını sağlayan Ay ile beraber görülüyorlar.

Üstekiler, astronot Michael Collins, çocukları Mike, Kate, Ann ve eşi Pat; solda yer alanlar, astronot Buzz Aldrin, eşi Joan, çocukları Mike, Jan ve Andy; sağda, astronot Neil Armstrong, eşi Jan, çocukları Ricky ve Mark. [kaynak]

uzay yürüyüşü yapan ilk Amerikalı: Edward H. White II

 

Ed White First American Spacewalker

3 Haziran 1965 günü saatte 10,500 km hızla yörüngede seyreden Gemini 4 uzayaracından çıkan Edward H. White II, uzay yürüyüşü yapan ilk ABD’li oldu. White, uzay aracına 7 metrelik bir halatla bağlı şekilde 23 dakika kadar uzayda süzüldü.

4 gün süren Gemini 4 görevinde James McDivitt ve  Edward H. White II, Dünya etrafında 66 kez tur attılar. Uzayda ilk kez iki uzayaracını kenetleme denenemesi gerçekleştirdiler ancak başarılı olamadılar; ayrıca Apollo görevlerinde de kullanılacak olan sekstant ile yön bulma deneyi yaptılar.

Sally Ride

Uzaydaki ilk ABDli kadın astronot, uzaya çıkan 3. kadın; Fizikçi; Çocuklar için uzayı keşfetme temalı bilim kitapları yazan, özellikle kız öğrencilerin bilime yönelmesi için desteğini ölene dek sürdüren bir bilim kahramanı.

sally-ride

26 Mayıs 1951’de doğan Ride, Stanford Üniversitesi’nde fizik okudu.

İlk kez 1963 yılında ilk kadın, Valentina Tereşkova, uzaya çıkmıştı. Bu tarihten sonra ise uzun bir dönem kadınlar yörünge faaliyetlerine katılamadılar. 1977 yılında NASA kadın astronot çalışmasına başladığında Sally Ride öğrenimini sürdürmekteydi. Okul gazetesinde kadınları astronot programına davet eden bir ilan gördüğünde başvurmaya karar verdi ve bu iş için seçilen 6 kadından biri oldu.

sally-ride-orta-guvertede

Sonunda Ride, 18 Haziran 1983 tarihinde STS-7 görevi dahilinde Challenger uzay mekiği ile yörüngeye çıkarak, uzaya çıkan ilk Amerikalı kadın ünvanını kazandı. Ride’ın mekikteki görevi robot kolu kontrol etmekti. Uzay mekiğinde taşınan uyduları başarıyla yörüngeye yerleştirdi.

sally-ride-kumanda

Bu görevden sonra 1984 tarihinde tekrar bir uzay mekiği görevi ile uzaya çıktı. 1987 yılında NASA’daki görevinden ayrılan Ride, California Üniversitesi’nde ders vermeye başladı. Bilim ve matematik alanında çalışmak isteyen kadınların ve kızlara yardım etmenin yollarını aramaya koyulan Ride, NASA’ya EarthKAM projesini önerdi. EarthKAM orta okul öğrencilerinin Uluslararası Uzay İstasyonu üzerindeki bir kamera ile Dünya’nın fotoğraflarını çekmesini, daha sonra çektikleri fotoğraflar üzerinde çalışmasına dayanıyor. EarthKAM programı bugün Sally Ride’ın adını da taşıyarak devam ediyor.

Sally Ride 23 Temmuz 2012’de ölene dek öğrencilerin, özellikle de kızların bilim ve matematik alanında çalışması için desteğini sürdürdü. Öğrenciler ve öğretmenler için bilim kitapları yazdı, bilim programlarını ve festivallerde çalıştı.

kaynak: NASA |

fotoğraflar: NASA ve Wikipedia

Valentina Tereşkova

“Hey Gökyüzü Şapkanı Çıkar ve Beni Selamla, Geliyorum!”

16 Haziran 1963 günü, 26 yaşındaki Sovyet kozmonotu Valentina Tereşkova “uzaya çıkan ilk kadın” unvanını kazandı.

valentina_tereskova

İlk etapta 400 kadın aday içinden 23 kişilik liste oluşturulur ardındna bu listedekiler Moskova’daki bir dizi test ve araştırmaya tabi tutulur. Testlerdne herhangi birini geçemeyen adaylar eve yollanır. Nihayetinde Tereşkova dışında Tatyana Kuznetsova, Irina Solovyova, Valentina Ponomareva ve Zhanna Yorkina kozmonot eğitimine katılmaya hak kazanır.

Diğer kadın kozmonot adaylarıyla beraber uzaydaki ilk insan Yuri Gagarin’in de desteğiyle sürdürülen eğitimlere katılan tekstil işçisi Tereşkova’nın kozmonot olabilmesinde önceden aldığı amatör paraşütçülük eğitiminde kazandığı deneyimin payı büyük. Zira adayların hepsi paraşütçüdür. Sovyetler Birliği’nde yurttaşların her türlü eğitimi alması devlet tarafından desteklendiği için eğitimlere ulaşılması kolaydı.

kadin-kozmonot-adaylari

1962 yılının sonunda Tereşkova Vostok 6 ile uçmak için seçilir. Ponomareva ve Solovyova ise Tereşkova’nın yedeği olur.

Vostok 6 yörüngedeyken aynı anda kozmonot Valery Bkyovsky’nin kumandasındaki Vostok 5 aracı da uzaydaydı. İkili bir dizi uzay iletişim oturumu gerçekleştirdi. Bu oturumların birinde, Tereşkova’nın uyuya kalması nedeniyle iletişimi kaybeden kontrol merkezi kozmonotu uyandırmak zorunda kalmıştı.

 valentina-tereskova-tv-signal

Dar uzay elbisesi içinde günlerce kalmak zorunda olan Tereşkova oldukça rahatsızlık çekti, ayrıca uzaydayken çok az yemek yiyebildi. Vostok 6 kapsülü ile 71 saat (2 gün 22 saat 50 dakika) süren uzay uçuşu sırasında Dünya yörüngesinde 48 tur attıktan sonra 19 Haziran günü yere indi. Tereşkova, esasen kurallara aykırı olmasına karşın, yere indikten sonra, iniş alanının yakınında yaşayan halkın sunduğu yerel yiyeceklerle karnını doyurdu.

Valentina-Tereshkova-near-a-landing-spacecraft-Vostok-6-640px

20 Haziran günü Samara (o günkü ) şehrinde kozmonotların halk karşısına çıkacağı bir sunum girişimi olduysa da kozmonotları görmek isteyen yoğun kalabalık kargaşaya neden oldu ve bu nedenle sivillerin zarar görmemesi için bu plan iptal edildi.

RIAN_archive_837790_Valentina_Tereshkova_and_Neil_Armstrong
Valentina Tereşkova, Ay’a ilk adım atan insan olan Neil Armstrong’a bir nişan takdim ediyor. Yer, Gagarin Kozmonot Eğitim Merkezi, Yıldız Şehri, SSCB.

Aynı zamanda tek solo uzay uçuşu yapan kadın olan Valentina Tereşkova bir kere daha uzaya çıkmadı. Kendisinden sonra uzaya çıkan ilk kadın, yine Sovyet kozmonotu olan Svetlana Savitskaya 1982 Ağustos’unda yörüngeye erişti. Tereşkova’dan neredeyse 20 yıl sonra! Uzaydaki üçüncü kadın ve ABD’nin ilk kadın astronotu ise 18 Haziran 1983’te Sally Ride oldu. Bu tarihten sonra pek çok kadın, Valentina Tereşkova’nın yolunu takip ederek uzaya çıktı.

valentina-tereshkova-vostok6
Valentina Tereşkova 78 yaşındayken Londra’daki Bilim Müzesinde’ki Sovyet uzay çalışmalarını konu alan bir serginin açılışını yaptı. Fotoğrafta, bu açılış sırasında, uzaya çıktığı Vostok-6 kapsülüyle görülüyor.
Bugün 79 yaşında olan Valentina Tereşkova, çatısında martı şeklinde bir rüzgar gülü olan evde yaşıyor. “Martı” Vostok 6’nın takma adıydı.