Ay’ın önünden geçen uzay istasyonu

Uzaydaki en büyük insan yapısı olan Uluslararası Uzay İstasyonu’nu yıl içinde bir çok defa üzerinizden geçerken izleyebilirsiniz. Bu geçişlerin bazıları ise oldukça özeldir: uzay istasyonu Ay veya Güneş’in önünden geçer.

Tıpkı 25 Eylül 2017 pazartesi günü gerçekleşecek geçiş gibi. Atina üzerinden gelip, İstanbul üzerinden ilerleyecek olan uzay istasyonu bu geçişinde ilk dördün evresine yaklaşan Ay’ın önünden geçerken görülebilecek.

Elbette bu astronomik tesadüf çok dar bir güzergahta izlenebilecek:
İstanbul’da Büyükçekmece’de yaşayanlar saat 20:44’te Ay’ın önünden geçen istasyonu izleyebilecek.
Balıkesir’de Paşalimanı Adası ve Kapıdağın batı kıyısındaki mahallelerde, 20:43’de;
Çanakkale’nin, Ezine ilçesinin batısında saat 20:43’de izlenebilecek.
Atina’daysanız da Pire’de 20:43’de geçişi izleyebilirsiniz.

Diğer şehirlerden veya buralara yakın yerlerden de geçişi izlemek mümkün olacak. Bu verdiğim hat uzay istasyonunu tam Ay’ın önünden geçerken görülebileceği yerleri gösteriyor. Aşağıdaki haritada siyah çizgiye ne kadar yakınsanız geçişi o kadar iyi izleyebilirsiniz.

Meraklasına not: Bu geçiş sırasında yaklaşık olarak Ay bizden 400 bin km, uzay istasyonu ise 400 km uzaklıkta olacak.

Uzay istasyonu nasıl görülebiliyor?

Sürekli olarak Dünya’nın çevresinde dönmekte olan Uluslararası Uzay İstasyonu’nu bazı zamanlarda üzerinizden geçerken izleyebilirsiniz. Uzay istasyonu sahip olduğu devasa güneş panellerinin güneş ışınlarını Dünya’ya yansıtması sayesinde görünür olur. Güneş ışınlarının yere yansıyabilmesi kritik nokta. Bu sebeple geçişler güneş ışınlarının doğru açıyla geldiği ve akşam veya sabaha karşı gerçekleşmektedir.

Uzay istasyonu nasıl izlenir?

Bulunduğunuz konuma göre size uzay istasyonunu ne zaman görebileceğinizi haber veren uygulamalar mevcut. ISS Tracker ve Heavens Above bunların başında geliyor. Bu uygulamalarda ISS’in uçuş yolunun gökyüzüne ve yeryüzüne göre konumu gösteriliyor. Bu haritalara bakarak nereden geçeceğini öğrenebilirsiniz.

Nereden ve ne zaman geçeceğini öğrendiniz. Peki nasıl bir şey göreceksiniz? Görseniz tanır mısınız? Uzay İstasyonunu parlaklığının zamanla değişmesinden, uçaklar gibi yanıp sönen renkli ışıkları olmamasından ve yüksek hızı sayesinde diğer uçan cisimlerden rahatlıkla ayırabilirsiniz.

Zarya ve Unity modülleri

Fotoğrafta Uluslararası Uzay İstasyonu görülüyor; bugünkü heybetli halinden henüz eser yok. Uzay istasyonuna giren ilk astronotlar tarafından 29 Mayıs 1999’da çekilen bu görüntüde, Rusların Zarya (güneş panelli) ve ABD’nin Unity modüllerinden ibaret olan istasyon inşaa sürecinin daha başında.

Unity ve Zarya modülleri Aralık 1998’de uzay mekiği Endeavour astronotları tarafından robot kol yardımıyla birleştirilmişti. Uzay istasyonuna ilk girenler ise bir sonraki uzay mekiği seferiyle (STS-96) gelen NASA astronotları Kent Rominger, Rick Husband, Ellen Ochoa, Tammy Jernigan, Dan Barry, Kanada Uzay Ajansı astronotu Julie Payette ve Roskosmos kozmonotu Valery Tokarev olacaktı.

Discovery uzay mekiği ile UUİ’ye kenetlenen mürettebat, sonraki görevler için su ve malzeme ikmali yapıp istasyonun filtrelerini temizleyip duman dedektörlerinin kontrolünü yaptı. Yani taşınmadan önce evi temizlediler.

Astronotların UUİ’de uzun süre kalabilmelerine olanak veren Zvezda servis modülü birleştirilene kadar kısa süreli görevler olan üç mekik seferi daha gerçekleştirildi (STS-101, 106 & 92). Astronotların UUİ’de uzun dönemli göreve başlamaları ise 2 Kasım 2000 tarihinde Sefer 1 ile olacaktı.

Uzay istasyonuna ilk giren astronotlardan olan Rick Husband ikinci UUİ ve aynı zamanda uzay görevini STS-107’de gerçekleştirmişti. Bu son görevde ne yazık ki Columbia Uzay Mekiği Faciası yaşandı.

kaynak: fb/NASAHistoryOffice |

Tranquility ve Cupola Modülü: Yer’e bakma durağı

ISS024-E-014263 (11 Sept. 2010) --- NASA astronaut Tracy Caldwell Dyson, Expedition 24 flight engineer, looks through a window in the Cupola of the International Space Station. A blue and white part of Earth and the blackness of space are visible through the windows.
ISS024-E-014263 11 Eylül 2010, NASA astronotu Tracy Caldwell Dyson, Sefer 24 uçuş mühendisi, Cupola’dan Dünya’yı seyrediyor.

Uluslararası Uzay İstasyonu’nun Cupola Modülü adeta bir “Yer’e bakma durağı”. İtalyanca kubbe manasına gelen Cupola, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) tarafından inşaa edilen bir Uluslararası Uzay İstasyonu (UUİ) modülü. İstasyon’un nadir yönüne dönük. Tam dik yukarıya baktığınız yön zenithdir. Nadirse zenith’in tersi. Yani Cupola, uzaydaki en büyük pencere, Dünya’ya bakıyor. Muhteşem bir yeryüzü manzarası sunan, Yer’e bakma durağı olma özelliğini bu sayede kazanıyor.

iss-cupola-astronot

Tranquility modülünde neler var?

Cupola’nın bağlı olduğu ve yine ESA’nın inşaa ettiği 19 tonluk Tranquility (Sükûnet) modülünde astronotlar için tuvalet bölmesi (dünyanın en pahalı tuvaleti), istasyon atmosferindeki havanın temizlenmesi ve kontrolünü sağlayacak bir sistem ile astronotlar için yaşam ünitesi bulunuyor. Astronotların spor yaptığı yer de bu modül. Astronot Tim Peake koşu bandına bağlı şekilde, Londra maratonuna katılanlarla beraber burada koşmuştu.

Uzay istasyonuna kenetlenen araçlar Cupola’dan denetleniyor

Tranquility’nin önemli bir işlevi ise uzay istasyonuna yük taşıyan araçların kenetlenmesi görevlerinin idare edilmesi. Cupola burada devreye giriyor. Altıgen şekilli, 80 cm genişlikteki modül sahip olduğu 7 pencere ile uzaydaki en büyük pencere ünvanına sahip. İstasyona kenetlenen araçlar buradan görülebiliyor. Yine Tranquility’ye bağlı CanadArm isimli robot kol operasyonları da Cupola sayesinde doğrudan izlenebilmekte.

ilk şişme uzay aracı da Tranquility’ye bağlı

sisebilir-modul-robot-kol

Yukarıdaki görselde Tranquility modülüne ilk şişirilebilir uzay aracı olan BEAM modülü’nün CanadArm ile montajı görülüyor. Cupola da altta gözükmekte.

Tranquility farklı modüllerin bağlanması için 5 yanaşma noktasına sahip. Bunlardan biri Cupola’ya ayrılmışken bir diğerinde ise ilk şişme uzay aracı denemesi olan BEAM modülü bulunmakta.

8 Şubat 2010 tarihinde uzay mekiği Endeavour’un STS-130 görevi ile uzay istasyonuna Tranquility modülü (Node 3 diye de geçer) ve ona bağlanan Cupola monte edildiğinde UUİ’nin %85’i tamamlanmış oldu.

cupola_above_the_darkened_earth-665x1000