Türkiye’nin ilk cep uydusu uzayda

Grizu 263 Uzay Takımı’nın geliştirdiği Grizu 263A isimli cep uydusu, SpaceX tarafından uzaya fırlatıldı. Uydunun 500 km yörüngede üç yıl boyunca çalışması bekleniyor. Uydunun yapacağı ölçümler Bülent Ecevit Üniversitesi bünyesinde kurulan yer istasyonunca toplanacak.

Türkiye’nin ilk cep uydusu Grizu 263A

Cep (PocketQube) sınıfı uydular 5cm ölçüsünde küp şeklinde oluyor. Normal küp uyduların (10cm) sekizde biri hacme sahipler.

Fırlatma SpaceX tarafından yürütülen Transporter-3 görevi kapsamında yapıldı. Aynı anda toplam 105 uydu yörüngeye çıktı.

2016 yılında kurulan Zonguldak Bület Ecevit Üniversitesi bünyesindeki Grizu 263 Uzay Takımı Cansat Competition yarışmasında 2018 yılında Dünya ikincisi, 2021 yılında ise Dünya dördüncüsü olmuştu.

kaynak: grizu263

James Webb teleskobu nerede?

James Webb Uzay Teleskobu Dünya’dan yaklaşık 1.5 milyon km uzaklıktaki Lagrange 2 (L2) noktası çevresinde görev yapacak. 25 Aralık 2021 günü fırlatılan teleskop görev yerine ilerlemeye devam ediyor.

3 Ocak: James Webb Dünya’dan 878000km uzaklaştı, L2 noktasına ise 568000km yolu kaldı. Böylece Lagrange 2 noktasına olan yolculuğunun %60’ını geride bıraktı.

27 Aralık: Teleskop Ay’ın yörüngesinin ötesine geçti. Fırlatmadan 60 saat sonra rotasına ince ayar çekmek için ikinci rota düzeltme ateşlemesi yapıldı. Ateşleme 9 dakika 27 saniye sürdü. Bu şekilde üç manevra planlandı. Sonuncusu fırlatmadan 29 gün sonra, James Webb’i L2’de optimum yörüngeye sokabilmek için gerçekleştirilecek.

Lagrange noktaları
L2 noktasının konumu (ölçeksizdir)

James Webb teleskobu, L2 noktasında yörüngede kalacak ve Güneş ve Dünya’ya göre her zaman aynı bölgede yer alacağı için çok daha geniş bir alanı rahatça gözleyebilecek.

Bu şekilde teleskobun bulunacağı yörünge ile, Dünya ve Ay’a olan uzaklığı karşılaştırılmış. Teleskop yaklaşık 400.000 km uzağımızdaki Ay’ın dahi çok ötesinde olacak. Aşağıda da diğer Lagrange noktaları ile James Webb’in bulunacağı L2 noktasının yerleri gösterilmekte.

James Webb'in yörüngesi, Ay ve Dünya'nın uzaklıklarının karşılaştırılması
Ay, L2 noktası ve Hubble yörüngelerinin karşılaştırması (ölçeksizdir)

Hangi teleskop: yeni başlayanlar için teleskop önerisi

Astronomiyle ilgileniyorsanız bir yerden sonra teleskop edinme isteği de kendini gösteriyor ve kafalarda hangi teleskop sorusu ortaya çıkıyor. Öncelikle bilmeniz gereken teleskop almak için acele etmeniz gerekmediği. İlk olarak teleskoplar hakkında yeterli bilgiye sahip olup kendi koşullarınıza uygun bir model seçmek daha sağlıklı bir karar olacaktır.

Genelde astronomiye dürbün ile başlanması önerilir. Teleskopla başlamaktan daha ucuz bir alternatif. Üstelik kullanması daha kolay. Teleskop kuramadığınız yerde rahatlıkla gözlem yapabilirsiniz. Dürbünlerin büyütme gücü düşük olduğu için gökyüzünde daha geniş bir alan gösterirler. Bu sebeple derin uzay cisimleri dediğimiz bulutsu ve yıldız kümelerini çok güzel gösterirler. Fakat düşük büyütme gücü dürbünleri Ay ve gezegen gözleminde dezavantajlı duruma geçirir. Derin uzay cisimleri için ışık kirliliğinden uzaklaşmak gerekiyor. Teleskoplar şehir içinden hiç olmazsa Ay ve gezegen gözlemlerine devam edebilirsiniz.

Gördüğünüz gibi, her şey koşullara bağlı olduğundan bir şey almadan önce iyi araştırma yapmak lazım. Ben burada 1500 lira bütçe dahilinde ilk teleskop olarak tercih edilebilecek, önerdiğim modelleri listeliyorum. Modeller arasındaki fiyat farklarını karşılaştırma kolaylığı olsun diye tek bir kaynaktan aldım. Siz alırken fiyatları başka mağazalardan da karşılaştırın.

yeni başlayanlar için teleskop önerileri

50mm çaplı

Bunlar para vermeye değer en ucuz teleskoplar ama kapasite bakımından son derece sınırdalar. Eğer bütçe sıkıntısı yoksa daha üst modelleri tercih etmek yerinde bir karar olacaktır. Bu modellerden daha ucuzlarını optik kalitesi bakımından tatmin edici sonuçlar veremeyecek oyuncaklar olarak değerlendirmek lazım.

Celestron PowerSeeker 50AZ
1554₺ hepsiburada.com

Meade Infinity™ 50 Alt/Az
2048₺ astroshop.com.tr

Anna Lee Fisher – uzaydaki ilk anne


24 Ağustos 1949 tarihinde New York Şehri’nde doğan Anna Lee Fisher, 1978’de astronot adayı olarak seçildi. Ertesi yıl da eğitim ve değerlendirme sürecini tamamladı. 1984 yılına kadar yerde, bazı uzay mekiği uçuşlarındaki geliştirme ve test süreçlerine katıldı.

Nihayet 1984 yıldında STS-51-A görevinde uzay mekiği Discovery ile yörüngeye çıktı. Bu görevde mürettebat yörüngeye iki uydu oturttuktan sonra yörüngeye çıkartılmış iki sorunlu uyduyu geri getirdiler. Çocuk sahibi olan Fisher böylece “uzaydaki ilk anne” ünvanını  kazanmış oldu. Fisher’ı ismen tanımıyor olsanız da yukardaki ikonik fotoğrafını mutlaka görmüşsünüzdür.

Fisher NASA’daki uzun kariyeri boyunca Uzay Mekiği Programı’nda, Uluslararası Uzay İstasyonu’nda ve Orion projesinde görev aldı. NASA’da çalışmış “en yaşlı astronot” ünvanını kazandıktan sonra Nisan 2017’de emekliye ayrıldı.

İlk yayın: 13 Mayıs 2017

8 Ocak

8 Ocak günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1973 – Sovyet Ay görevi Luna 21 fırlatıldı. Görevin birincil hedefleri, Ay yüzeyinin görüntülerini toplamak, Ay’dan astronomik gözlemlerin uygulanabilirliğini belirlemek için ortam ışığı seviyelerini incelemek, Dünya’dan lazer mesafe ölçüm deneyleri yapmak, Güneş X-ışınlarını gözlemlemek, yerel manyetik alanları ölçmek ve Ay yüzey malzemesinin mekanik özellikleri üzerine çalışmaktı. SSCB’nin ikinci Ay gezgin robotu olan Lunokhod 2 de Luna 21 ile Ay yüzeyine başarıyla indi ve görevi boyunca Ay’da 42 km yol aldı.

8 Ocak günü doğanlar ve ölenler:

1587 – Alman gökbilimci ve akademisyen Johannes Fabricius doğdu (ö. 1616)
1891 – Nobel Ödülü sahibi, Alman fizikçi ve akademisyen Walther Bothe doğdu (ö. 1957)
1642 – İtalyan fizikçi, matematikçi, astronom ve filozof Galileo Galilei öldü (d. 1564)
1942 – İngiliz fizikçi ve yazar Stephen Hawking doğdu (ö. 2018) Henüz 21 yaşındayken ALS teşhisi konan ve 2-3 yıl ömür biçilen Hawking, hastalığının getirdiği zorluklara rağmen, 76 yaşına kadar fizik alanında önemli başarılara imza attı. Roger Penrose ile birlikte 1970’de evrenin bir tekillik ile başlaması gerektiğini kanıtladılar; 1971’de kara deliklerin yüzölçümü teoremini ispatladı (Hawking yüzölçümü teoremi); olay ufkunun kenarında oluşan çiftlerden negatif kütleye sahip olan parçacığın kara deliğe düşüp, pozitif yüklü olanın ışıma yoluyla uzaya yayılacağını keşfetti (Hawking radyasyonu).

1984 senesinde, çok satanlar arasında sağlam bir yer eden kitabı, Zamanın Kısa Tarihi‘ni (A Brief History of Time) yazan Hawking’in bunun dışında, evrenin ve bizim insanlığın varlığına dair temel soruları konu alan pek çok popüler bilim kitabı var.
1952 – Amerikalı gökbilimci ve astrofizikçi Antonia Maury öldü (d. 1866)
1980 – Amerikalı fizikçi ve akademisyen John Mauchly öldü (d. 1907)