DAG yerleşkesinden canlı yayın

Bugün (13 Eylül) saat 14-15 arasında TRT 1’de Doç. Dr. Cahit Yeşilyaprak’ın katılımıyla DAG yerleşkesinden canlı yayın gerçekleştirilecek.

İnşaası devam eden Doğu Anadolu Gözlemevi tamamlandığında Türkiye’nin en büyük teleskobu olacak. Ayrıca son yıllarda yaygınlaşmaya başlayan adaptif optik teknolojisi sayesinde teleskop atmosfer şartlarının getirdiği olmusuz etkileri azaltarak çok daha iyi gözlem kabiliyeti kazanacak.

Kedi Patisi Bulutsusu (NGC 6334)

VISTA teleskobu, 5.500 ışıkyılı uzağımızdaki Kedi Patisi Bulutsusu’nun şimdiye kadarki en detaylı görüntülerini yakaladı. Şili’deki, dünyanın en kuru yeri olan Atacama Çölü’nde bulunan Avrupa Güney Gözlemevinde kurulu VISTA teleskobu, Dünya’daki en büyük kızılötesi teleskop olma özelliğine sahip.

Görüntüde, bulutsunun merkezinde yeni oluşmakta olan genç yıldızlar ile bulutsunun  etrafındaki daha önce gözlemlenmemiş yaşlı yıldızlar net şekilde görülmekte. VISTA yakın kızılötesi ışınımını gözlemlemiş. Buna rağmen bulutsudaki toz tabakasının en kalın olduğu bölgeler, ardında kalan yıldızların ışığını bizlerden saklamayı başarmış.

ek – 22 Nisan: Konu hakkında detaylı bilgiye eso.org adresinden ulaşabilirsiniz.
kaynak: wired | görüntüler: VISTA telescope./ESO/J. Emerson/VISTA | Wide Field Imager./ESO.

Mars – Dünya yakınlaşması

Mars'ın Hubble teleskobu ile çekilmiş görüntüsü

Mars günden güne parlaklığını arttırmaya devam etti ve nihayet parlaklığın sınırlarına dayandı. 18 Aralık salı gecesi Kızıl Gezegen Dünya’ya, 2016 yılındaki randevusuna kadar, en yakın konumuna ulaşacak. Aradaki mesafenin yaklaşık 110 milyon kilometreye inmesi, Mars’ın bütün yıldızlardan daha parlak gözükmesi demek. Teleskobu olanlar için kaçırılmaması gereken bir fırsat.

18 Aralık gecesi mars ve yıldızların konumu:

Kaynak : spaceweather.com

Tübitak’a robotik teleskop

TUG'un üç teleskobu
NTVMSNBC.com’da yazdığına göre Tübitak, gelecek yıl 1 metre çapında yeni bir teleskoba kavuşacak. T100 olarak adlandırılan teleskobun 1 milyon dolara malolacağı, 2,5 ton ağırlığındaki kubbesinin ise üretici firmanın yüksek bedel istemesi üzerine Türkiye Ulusal Gözlemevi (TUG) teknik ekibi tarafından kurulduğu belirtilmiş.

Antalya’nın 2.500 merte yükseklikteki Bakırtepe zirvesinde kurulu olan TUG’un bünyesinde farklı gözlemler için kullanılan 3 teleskop bulunmakta. Bu üç teleskop arasında bulunan ve 1,5 çapıyla Türkiye’nin en büyük teleskobu ünvanına sahip RTT-150 teleskobu, Rusya ile yapılan protokol gereğince, Türk ve Rus araştırmacılar arasında zaman paylaşımlı olarak kullanılıyor.

TUG T100 Teleskobu

Bu durumun birçok Türk araştırmacısının projeleri için yeterli süre tanınamamasına sebep olduğunu kaydede TUG başuzmanı Dr. Tuncay Özışık, yeni teleskobun tamamen Türk araştırmacıların hizmetinde olacağını kaydetti. Teleskobun sahip olduğu robotik özellik sayesinde araştırmacıların gerektiğinde teleskobu uzaktan kullanabileceği de belirtilmiş. Bu Antalya dışında yer alan, çeşitli üniversitelerin astronomi ve uzay bilimleri bölümüne bağlı bilim insanlarının araştırmalarını kendi fakültelerinin dışına çıkmadan yapabileceği anlamına geliyor.

Kaynak: NTVMSNBC | Görüntüler: Tübitak-TUG

duvarda ‘en büyük’ Ay

Dört gece önce Ay’ın Dünya’ya en yakın konumda bulunduğu -böylece normalden daha büyük görüldüğü- gün, İrlanda’dan Frank Ryan Jr ve David Lillis, Holmes kuyruklu yıldızını 50,8 santimlik Dobsonian tipi teleskoplarıyla gözlemliyorlardı. Bu ‘büyük’ fırsatı kaçırmamaları gerektiğini düşünen ikili, teleskoplarının göz merceğinden çıkan görüntüyü duvara yansıtarak duvarlarında dev bir ay görüntüsü elde etmişler:


Etrafta duvar bulamadığınızda Ay’ı avcunuza da alabiliriniz.

İki dostumuz geçen sene güneş tutulmasını görmek için Antalya’ya da gelmişler ve tutulumu birbirinden güzel fotoğraflarla ölümsüzleştirmişler.

İstasyon ve Ay

Dün akşam Michigan, Southgate’den Mark Wloch, Uzay İstasyonu‘nu Ay’ın Tycho kraterinin önünden geçerken fotoğrafladı:

iss ayın önünden geçerken

20.3 cm çaplı (8 inç) bir teleskop kullanılarak yakalanan görüntüde, ayın önünden zarifçe süzülen İstasyon’un, şu an bir astronot ve iki kozmonot için enerji üreten, güneş panelleri rahatça seçilebiliyor.

UUİ, İstanbul semalarından 5 Ekim günü, -2.5 kadir parlaklığa ulaşacak şekilde geçecekmiş.

evren camdan bakıyor

Alice’in her aynaya bakışında, yeni bir dünya ortaya çıkıyordu.

Aynalar gerçek dünyada da özel güçlere sahiptirler, özellikle de astronomların ellerinde. Aslında, çağdaş astronomi aynalara bağlıdır. Hemen hemen bütün teleskoplar yıldızların ışıklarını toplayıp, nefes kesici görüntülerin şekillendirildiği süper-duyarlı alıcılara yönlendirmek için bir, bazen de birden fazla ayna kullanır. Aynalar olmaksızın evreni araştırmak neredeyse imkansız olurdu.

Üstte: Astronomlar, Hubble Uzay Teleskobu‘nun kalbindeki, 2.4 metre çapındaki aynayı dikkatle incelerken.

X-ışını astronomları için, işler birazcık daha karışık. Brian Ramsey: “Evren üzerine araştırma yapmakta kullanılan X-ışınları, o kadar enerjiktirler ki sıradan bir aynanın içinden geçip giderler.”

Bu yüzden Ramsey ve çalışma arkadaşları, yüksek-enerji X-ışınlarını toplayabilecek sıradışı bir ayna yaptılar.

Ramsey’sin takımı geçtiğimiz günlerde bir balonla, New Mexico’dan fırlatılan HERO (High Energy Replicated Optics) kod adlı cihazı denediler. Balon HERO’yu Dünya atmosferinin %99’una kadar taşıdı; Uzaydan gelen X-ışınlarını bu noktadan toplaması mümkün. Veri analiz ediliyor ve sonuçlar yakında açıklanacak; takım dört gözle, daha önce görülmemiş kozmik görüntüleri bekliyor.

HERO takımı, Fort Sumner’daki Columbia Bilimsel Balon Servisi uzmanlarından, bu devasa balonları fırlatmak için destek alan pek çok bilimsel grupatan bir tanesi. Helyum gazı kullanılan, HERO’nun balonu yükseldikçe şişiyor. Tam şişme durumuna ulaştığında 240 metre genişliğe ulaşıyor ve kargodan 480 metre yukarıda yükseliyor. Balonları, balon hizmet mürettebatı şişirip fırlatıyor, izliyor ve iş bitince paketliyor. İdeal rüzgar durumu (az ya da hiç) mayıs ve eylül aylarında sağlanabiliyor. Fort Sumner bu zamanlarda balon işi için mükemmel bir bölge.

Columbia Bilimsel Balonu
Üstte: HERO stratosfere giderken.

HERO’nun aynasının garip bir şekli var. 96 adet tüpe benzer ayna, belli yerlerden sıyırılarak, soğan katmanları gibi yerleştirilmiş. Bu özel şeklin nedeni, yüksek enerjili X-ışınlarının bizim hergün diş fırçalarken karşısına geçtiğimiz aynaların içinden geçip gitmeleri. Yüksek enerjili protonları geçerken yakalamak amacıyla, aynalar açılı olmalı.

Kaynak: science.nasa.gov

hilal evresinde gezegen

Tıpkı Ay gibi, Venüs’ün de evreleri var, ve şimdilerde bu gezegen incecik güzel bir hilal şeklinde. Aşağıdaki fotoğrafı çeken Britanya’dan Pete Lawrence. Bu çekim için 14 inçlik (~35 cm) teleskobunu kullanmış.

Neden Venüs’ün etrafında gökyüzü mavi renkte? Çünkü Lawrence bu resmi hava tam kararmadan çekmiş. Venüs’ün gün ışığında parlayan bir mücevher gibi gözüktüğünü söyleyen Lawrence, işin sırrının onu bulmak olduğunu söylüyor. Ayın 17’sinde yerel saatle saat 3 civarında, Ay Venüs’e oldukça yakındı:

Elbete gün ışığı gerekli değil. Alçak konumdaki Venüs’ü, hava karardıktan sonra, batı ufkunda kolayca bulabilirsiniz:

istanbul - 19 temmuz 2007, saat 21.00 için gök haritası

19 Temmuz günü saat 21.00, İstanbul için gök haritası. 

 

iki gezegen, bir yıldız ve Ay

Bugün güneş battıktan sonra batı ufkuna bakacak olursanız, Venüs, Satürn, Aslan takımyıldızındaki parlak bir yıldız olan Regulus’u ve hilal evresindeki Ay’ı görebilirsiniz. Venüs’e çevrilen teleskoplar onu da tıpkı Ay’gibi hilal şeklinde görecekler.

16 temmuz, saat 21.15'de gökyüzününü görünümü

Saat 21.15’de gökyüzünün genel görünümü. Regulus, Venüs’ün hemen çaprazındaki yıldız. (Leo : Aslan takımyıldızı) 

Linear Kuyruklu Yıldızı VZ13

(Fuzzy) yeşil kuyrukluyıldız Linear VZ13 dün akşam Dünya’ya en yakın konumundaydı. Uzaklık: 86 milyon kilometre (Dünya ile Güneş arası: 150 milyon km). 8. kadirden bir yıldız parlaklığıyla çıplak gözle fark etmenin mümkün olmadığı bir hedef. Buna karşın herhangi bir büyüklükteki teleskopla izlemek mümkün.

13 Temmuzda, Linear kuyrukluyıldızı bir çift gökadanın yanından geçti. İtalya Soriano’daki Cimini Astronomi Gözlemevi’nden Paolo Candy NGC5866 (M102) ile Linear’ı görüntüledi:

Sekiz saat sonra, kuyruklu yıldız splinter gökadası diye de bilinen NGC5907 ile karşılaştı. Yakaladığı görüntüde bir gökadanın da olması David Lee’yi sevindirmiş.