51 Pegasi b: keşfedilen ilk ötegezegen

Güneş dışındaki bir yıldızın yörüngesinde keşfedilen ilk gezegen 51 Pegasi b’dir. Keşfi 6 Ekim 1995 günü yayınlanan Nature dergisinde dünyaya duyurulan ve Dimidium olarak da bilinen bu ötegezegen, Kanatlıat (Pegasus) takımyıldızı sınırlarındaki bizden 50.45 ışık yılı uzaklıkta 51 Pegasi yıldızı yörüngesinde bulunuyor.

Bu önemli keşfin sahipleri olan Michel Mayor ve Didier Queloz, Haute-Provence Gözlemevi’nde kurulu ELODE spektrograf (tayfölçer) ile ışınsal hız metodunu kullanarak gezegenin varlığını tespit ettiler.

Jüpiter’in yaklaşık yarısı kütleye sahip Dimidium, yıldızı olan 51 Pegasi’nin çevresinde 4 günde bir dönüyor. Bu yüksek yörünge hızı (136 km/s) elbette yıldızına çok yakın hareket etmesiyle mümkün oluyor. Ortalama yörünge uzaklığı sadece 7,880,000 km veya 0.0527 astronomik birim. Dünya’nın Güneş’ten 150 milyon km kadar uzakta olduğunu düşünürsek 8 milyon km bir yıldız sistemi için çok yakın bir mesafesi ifade ediyor.

Bir ötegezegenden yansıyan görünür ışık spektrumunun ilk doğrudan tespiti de 51 Pegasi b’de yapılmıştır. Gökbilimciler, Avrupa Güney Gözlemevi’nin Şili’deki La Silla Gözlemevi’nde Yüksek Hassasiyetli Radyal hız Gezegen Arama (HARPS) aletini kullanarak Dimidium’dan gelen ışığı incelemeyi başardılar. Bu araştırma, gezegenin kütlesinin 0,46 Jüpiter kütlesi olarak hesaplanmasında kullanıldı.

Ötegezegen resmi adının yanı sıra Bellerofon olarak da anılıyor. Bellerofon Yunan mitolojisindeki kahramanlardan birisi. Cadmus ve Perseus ile birlikte en büyük kahraman ve canavar avcısı olarak anılır. Athena’nın büyülü dizgini yardımıyla kanatlı at Pegasus’u yakalayıp tanrılara katılmak için onu Olimpos dağına sürer; fakat tanrılar bundan pek hoşlanmaz.

51 Pegasi yıldızı.

51 Pegasi

51 Pegasi yıldızı, Güneş benzeri, anakol grubuna giren bir yıldız. Güneşe göre ömrünün artık daha ileri bir aşamasında. Görünür parlaklığı 5.49 olan bu yıldızı uygun koşullarda gözle görebilmek mümkün ama teleskopla bakmak size ötegezegeni doğrudan göstermeyecektir ne yazık ki. Meraklısı için konum bilgisi şöyle:

Sağ açıklık: 22h 57m 27.9804s, dik açıklık: +20° 46′ 07.7822″.

Pegasus takımyıldızına bağlı Pegasi 51’in konumu.

Kaynak: eso.org | NASA | wikipedia.org |

İlk kez bir ötegezegende su buharı keşfedildi

Dünya’nın yaklaşık iki katı büyüklüğünde bir süper-dünya olan K2-18 b isimli ötegezegenin atmosferinde gaz halinde su tespit edildi. Tıpkı Dünyadaki gibi..

2015 yılında keşfedilen K2-18 b, kırmızı cüce sınıfında bir yıldızın çevresinde yaşanabilir bölge sınırları içindeki bir yörüngede hareket ediyor. Yaşanabilir bölge bir gezegenin yıldızından, yüzeyindeki suyun tamamen donmayacak kadar yakın ve tamamen buharlaşmayacak kadar uzak olan uzaklığı ifade ediyor.

Gezegen bu haliyle Dünya’ya oldukça benzer olabilir. 2021 yılında James Webb Uzay Teleskobu fırlatıldıktan sonra bu tarz ötegezegenler hakkında çok daha detaylı çalışmalar yapılabilecek.

kaynak: space.com |

Ötegezegen keşfi 25 yaşında!

İlk ötegezegen keşfi, 9 Ocak 1992 tarihinde Alex Wolszczan ve Dale Frail’in Nature dergisinde yayınlanan makalesiyle duyurulmuştu. Wolszczan ve Frail, kendi etrafında çok hızlı dönen ve yoğun kütleli atarca (pulsar) denilen bir gökcisminin yörüngesinde dolaşan iki gezegen keşfetmişlerdi.

Gökbilim için kilometre taşlarından biri olarak kabul edilen bu keşif, kendi Güneş Sistemi’miz dışında varolduğu kesinleşen ilk yıldız sistemi olması açısından önem taşıyor.

PSR B1257+12 olarak adlandırılan atarca, Dünya’dan 2,300 ışık yılı uzaklıkta, Başak Takımyıldızı içersinde bulunuyor. Ötegezegenlerin varlığı, Porto Riko’daki -geçen seneye dek dünyanın en büyük radyo teleskobu olan- Arecibo Gözlemevi’nde yapılan gözlemler sonucu açığa çıktı. Biri atarca etrafındaki gönüşünü (yılını) 66 günde tamamlarken diğeri 98 günde tamamlıyor.

kaynak: space.comterrestrial-planet-finder.com |