turkuaz tutulum

Bir ay tutulmasını düşündüğünüzde, aklınıza renk olarak kırmızı gelir. Dünya’nın gölgesinin çekirdeği, gezegenimizin atmosferinin kenarlarından geçen gün ışınlarının filtrelenmesi sonucu kırmızılaşır. Gölge Ay’ı geçerken, onu gerçekten açık kırmızıya çevirir.

Ama bazı kişiler 3 Mart’taki tutulmada kırmızının dışındaki renkleri de fark ettiler. “Beni en çok şaşırtan, Dünya’nın gölgesinin kenarında inanılmaz mavi ve turkuaz tonlarının olmasıydı.” diyen, Almanya Triere’den, Eva Seidenfaden şu görüntüyü yakalamış:

Üstte: Eva Seidenfaden‘in izniyle. (paraselene.de)

Bu renkler nereden geliyor? Atmosfer optiği uzmanı Les Cowley’e göre bunun pek çok sebebi olabilir. İnsan gözü/beyni bir tutulmanın kırmısı ve kahverengisini, yeşil ve mavi olarak algılayabilir. Renk Kanunu’nun sebep olduğu bu olaya bir başka örnek ise, gündoğumu sırasında kimi zaman aslında sarı renkte olan yerlerin açık yeşil gözükmesidir. Bir diğer unsur ise beyaz dengesi. Bir çok kamera bunu, aksi istenmemişse, otomatik olarak yapıyor. Kısaca, görüntü renkleri yüzeyden yansıyan asıl ışığı göstermeyebilir.

 

Üstte: Tutulmanın çeşitli evrelerinde ay farklı renklerde görüldü. Riccardo Di Nasso‘nun izniyle. (riccardodinasso.com)

Bir başka görüşe göreyse tutulumdaki mavileşme sadece algısal olmaktan öte gerçek de olabilir. Bu görüş, Kolorado Üniversitesi Atmosfer ve Okyanus Bilimleri Bölümü’nden Dr. Richard Keen’den geliyor. Bay Keen’e göre ayı aydınlatan ışığın çoğu stratosferden geçip, kırmızılaşıp yayılıyor. Buna karşın üst stratosferden geçen ışık, görünür kırmızı ışığı yutan (absorblayan) ve geçen ışığı daha mavi yapan, ozon tabakasına giriyor. Bu, Dünya’nın gölgesinin kırmızı çekirdeğinin etrafında mavi saçak şeklinde görülebilir. Mavi ozon saçağı genellikle, volkanik püskürmelerden sonraki karanlık tutulmalar sırasında görünmesine karşın aynı zamanda ‘normal’ tutulmalarda da görülür.

Kaynak: spaceweather.com